بسم الله الرحمن الرحیم

خطبه‌های نماز جمعه بیروت به امامت علامه سید علی فضل‌الله

۲۸ آذر ۱۴۰۴ برابر با ۱۹ دسامبر 2025م و ۲۸ جمادی الثانی ۱۴۴۷

شهر رجب: ماه استغفار و توبه از گناهان

خطبه اول

خداوند سبحانه وتعالى در کتاب عزیز خود فرموده است:«إِنَّ عِدَّهَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِی کِتَابِ اللهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَهٌ حُرُمٌ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِیهِنَّ أَنْفُسَکُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِکِینَ کَافَّهً کَمَا یُقَاتِلُونَکُمْ کَافَّهً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ» صدق الله العظیم.

بیست‌ویکم این ماه [میلادی] آغاز ماه رجب است؛ ماهی که یکی از ماه‌های حرام است و خداوند عزّوجلّ خواسته است که این ماه‌ها، ماه‌های صلح و امنیت و آرامش برای افراد، جوامع و دولت‌ها باشد. از این رو، آغاز جنگ یا ورود به آن را مگر برای دفاع از خود حرام کرده و به پرهیز از برانگیختن نزاع‌ها و تلاش برای رفع آن‌ها در صورت وقوع دعوت کرده است. قرآن کریم به این موضوع اشاره کرده و می‌فرماید: یَسْأَلُونَکَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِیهِ قُلْ قِتَالٌ فِیهِ کَبِیرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِیلِ اللهِ وَکُفْرٌ بِهِ».

موسمی برای برداشتن توشه روحی

اما اهمیت این ماه تنها به این قضیه محدود نمی‌شود. خداوند عزّوجلّ خواسته است که این ماه، ماه برداشتن توشه روحی و ایمانی باشد تا انسان در آن رابطه‌اش را با پروردگارش استوار کند. از این رو احادیث به روزه‌داری این ماه یا روزهایی از آن تشویق کرده‌اند و دعاها، نمازها و اذکار مستحب بسیاری در آن وارد شده است. در اینجا دعوت می‌کنم که هر یک از ما برنامه‌ای برای خود در این ماه تنظیم کنیم تا از چشمه‌های روحی و ایمانی موجود در آن بهره‌مند شویم. افزون بر این، مناسبت‌های متعددی در این ماه رخ داده که احیای آن‌ها به تقویت آگاهی ایمانی و ساخت تربیتی کمک می‌کند. در این ماه شاهد ولادت امام باقر (ع)، ولادت امام هادی (ع)، ولادت امیرالمؤمنین (ع)، بعثت شریف نبوی و سالروز اسراء و معراج و مناسبت‌های دیگری خواهیم بود.

ماه استغفار

شاید برجسته‌ترین چیزی که درباره این ماه آمده و امروز به آن می‌پردازیم، سخن رسول خدا (ص) است که درباره این ماه فرمود: « رجب شهر الاستغفار لأمَّتی، فأکثروا فیه الاستغفار والقول: أستغفر الله وأسأله المغفره، فإنّه غفور رحیم ؛ رجب، ماه استغفار امت من است؛ پس در آن بسیار استغفار کنید و بگویید: أستغفر الله و أسأله المغفره، فإنّه غفور رحیم».

استغفار، عزیزان، یعنی انسان به سوی پروردگارش روی آورد و از او آمرزش بطلبد. این تنها به طلب آمرزش از گناهان و معاصی محدود نمی‌شود، بلکه فراتر از آن است و انسان از پروردگارش می‌خواهد که از کوتاهی‌های او در مسئولیت‌هایی که بر عهده‌اش گذاشته بگذرد؛ خواه در برابر خانواده و خویشاوندان و همسایگان باشد، یا در برابر هم‌وطنان و امتش. این را در دعای امام زین‌العابدین (ع) می‌یابیم: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَعْتَذِرُ إِلَیْکَ مِنْ مَظْلوُمٍ ظُلِمَ بِحَضْرَتِی فَلَمْ أنْصُرْهُ، وَمِنْ مَعْروفٍ أُسْدِیَ إِلَیَّ فَلَمْ أَشْکُرْهُ، وَمِنْ مُسیءٍ اعْتَذَرَ إِلَیَّ فَلَمْ أَعْذِرْهُ، وَمِنْ ذی فاقَهٍ سَألَنِی فَلَمْ أوُثِرْهُ، وَمِنْ حَقِّ ذی حَقٍّ لَزِمَنِی لِمُؤْمِنٍ فَلَمْ أُوَفِّرْهُ؛ بار خدایا به پیشگاهت عذر خواهم در حق ستمدیده‌ای که در حضور من بر او ستم رفته و من یاریش ننمودم، و از احسانی که در حقّم شده و شکرش را بجا نیاورده ام، و از بد کننده‌ای که از من پوزش خواسته و عذرش را نپذیرفته ام، و از فقیری که از من حاجت خواسته و من خواست او را بر خواست خود ترجیح نداده ام، و از حقّ مؤمن حق داری که بر عهده‌ام مانده و آن را ادا ننموده‌ام». و در دعای دیگری نیز به آن اشاره کرده است آنجا که می‌گوید: «اللَّهُمَّ إنِّی أسْتَغْفِرُکَ مِنْ کُلِّ لَذَّهٍ بِغَیْرِ ذِکْرِکَ، وَمِنْ کُلِّ رَاحَهٍ بِغَیْرِ أُنْسِکَ، وَمِنْ کُلِّ سُرُورٍ بِغَیْرِ قُرْبِکَ؛ بارالها !  از هر لذّتى جز یاد تو ، از هر آسایشى جز همدمى تو ، از هر شادمانى اى جز نزدیکى به تو  به درگاه تو آمرزش مى خواهم ».

دری به سوی رحمت خداوند

استغفار، عزیزان، از بزرگ‌ترین نعمت‌هایی است که خداوند بر بندگانش ارزانی داشته و آن‌ها را به آن نواخته است. خداوند سبحان نخواسته که بندگانش در آلودگی به گناهان و معاصی و آفات بمانند و پیامدهای آن را تحمل کنند، بلکه در رحمت خود را به روی آنان گشوده تا به سوی او بازگردند و از خطاها و کوتاهی‌هایی که مرتکب شده‌اند عقب‌نشینی کنند. نه زمانی برای آن تعیین کرده، نه مکانی، و نه واسطه‌ای میان خود و بندگانش قرار داده است.

و درِ رسیدن به او را به گستردگی گشوده آنجا که می‌فرماید: «قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ». پس برای مغفرت او حد و مرزی نیست. و در حدیث قدسی آمده است: «یا بنَ آدمَ، لَوْ بَلَغَتْ ذُنُوبُکَ عَنانَ السَّماءِ ثُمَّ اسْتَغْفَرْتَنِی غَفَرْتُ لکَ، ولا أُبالِی؛ ای آدمیزاد! اگر گناهانت به ابرهای آسمان برسد و سپس از من آمرزش بخواهی، تو را می‌بخشم و [به گناهانت] توجه نمی‌کنم. ». و راه رسیدن به آن را برای آنان آسان کرده است؛ کافی است که استغفار کنند تا خداوند را غفور و رحیم بیابند. خداوند سبحان به این اشاره کرده و می‌فرماید: «وَمَنْ یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللهَ یَجِدِ اللهَ غَفُورًا رَحِیمًا» و نیز فرموده است: «أَفَلَا یَتُوبُونَ إِلَى اللهِ وَیَسْتَغْفِرُونَهُ وَاللهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ».

اثر استغفار

آیات و احادیث شریف به میزان تأثیری که استغفار بر جای می‌گذارد اشاره کرده‌اند. این اثر تنها به محو گناهان و از بین بردن آثار آن‌ها محدود نمی‌شود، بلکه خداوند آن را سبب افزایش و گسترش روزی، دفع بلا از انسان در دنیا، زدودن اندوه و غم‌های او و دری به سوی امنیت در زندگی قرار داده است.

خداوند سبحان به این اشاره کرده و می‌فرماید: «وَیَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ یُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَیْکُمْ مِدْرَارًا وَیَزِدْکُمْ قُوَّهً إِلَى قُوَّتِکُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِینَ». و نیز فرموده است: «وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ یُمَتِّعْکُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَیُؤْتِ کُلَّ ذِی فَضْلٍ فَضْلَهُ».

در حدیثی از امیرالمؤمنین (ع) آمده است: «وَقَدْ جَعَلَ اللهُ سُبْحَانَهُ الِاسْتِغْفَارَ سَبَبًا لِدُرُورِ الرِّزْقِ وَرَحْمَهِ الْخَلْقِ، فَقَالَ سُبْحَانَهُ: اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کانَ غَفَّارًا * یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْرارًا * وَیُمْدِدْکُمْ بِأَمْوالٍ وَبَنِینَ وَیَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَیَجْعَلْ لَکُمْ أَنْهارًا. فَرَحِمَ اللهُ امْرَءًا اسْتَقْبَلَ تَوْبَتَهُ، وَاسْتَقَالَ خَطِیئَتَهُ».

امام علی (ع) پس از رحلت رسول خدا (ص) به امنیتی که استغفار در زندگی ایجاد می‌کند اشاره کرده و فرموده است: «در زمین دو امان از عذاب خداوند بود که یکی از آن‌ها برداشته شد. پس به امان دیگر چنگ زنید: اما امانی که برداشته شد، رسول خدا (ص) بود، و اما امان باقی‌مانده، استغفار است. خداوند متعال می‌فرماید: «وَمَا کَانَ الله لِیُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِیهِمْ وَمَا کَانَ اللهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ یَسْتَغْفِرُونَ».

چگونگی استغفار

اما چگونگی استغفار، به صرف گفتن صیغه استغفار یا زیاد بر زبان آوردن آن نیست، بلکه باید با عزم بر ترک بازگشت به گناه و اصلاح فسادهایی که از ارتکاب آن به وجود آمده همراه باشد. این با تقویت نظارت خداوند در وجود گناهکار محقق می‌شود تا دیگر به گناه یا کوتاهی در طاعت بازنگردد.

امام علی (ع) معنای حقیقی استغفار را بیان کرده و فرموده است: «تَدْرِی مَا اَلاسْتِغْفَارُ؟ إِنَّ لِلاسْتِغْفَارِ دَرَجَهَ اَلْعِلِّیِّینَ، وَهُوَ اسْمٌ وَاقِعٌ عَلَى سِتَّهِ مَعَانٍ؛ أَوَّلُهَا اَلنَّدَمُ عَلَى مَا مَضَى، وَاَلثَّانِی اَلْعَزْمُ عَلَى تَرْکِ اَلْعَوْدِ إِلَیْهِ أَبَدًا، وَاَلثَّالِثُ أَنْ تُؤَدِّیَ إِلَى اَلْمَخْلُوقِینَ حُقُوقَهُمْ، حَتَّى تَلْقَى اَللهَ عَزَّ وَجَلَّ أَمْلَسَ لَیْسَ عَلَیْکَ تَبِعَهٌ، وَاَلرَّابِعُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى کُلِّ فَرِیضَهٍ عَلَیْکَ ضَیَّعْتَهَا فَتُؤَدِّیَ حَقَّهَا، وَاَلْخَامِسُ أَنْ تَعْمِدَ إِلَى اَللَّحْمِ اَلَّذِی نَبَتَ عَلَى اَلسُّحْتِ، فَتُذِیبَهُ بِالْأَحْزَانِ حَتَّى تُلْصِقَ اَلْجِلْدَ بِالْعَظْمِ، وَیَنْشَأَ بَیْنَهُمَا لَحْمٌ جَدِیدٌ، وَاَلسَّادِسُ أَنْ تُذِیقَ اَلْجِسْمَ أَلَمَ اَلطَّاعَهِ کَمَا أَذَقْتَهُ حَلاوَهَ اَلْمَعْصِیَهِ، فَعِنْدَ ذَلِکَ تَقُولُ أَسْتَغْفِرُ اَللهَ؛ آیا مى دانى استغفار چیست؟ استغفار درجه بلند مرتبگان است و آن را شش شرط است، نخست پشیمانى برگذشته. دوم، عزم بر ترک بازگشت به طور همیشه. سوم، این که حقوق مردم را ادا کنى تا با خداى عارى از هر گناهى دیدار نمایى. چهارم، هر واجبى را که بر عهده تو بوده و انجامش نداده اى، به جاى آورى. پنجم، آنکه گوشتى را که در گناه بر پیکرت روییده، در غمها و اندوهان آب کنى تا پوستت به استخوانت بچسبد و میان پوست و استخوان گوشت تازه بروید. ششم، جسم خود را رنج طاعت بچشانى، همچنان، که بر او حلاوت معصیت چشانده بودى. در این هنگام بگوى: استغفر الله.»

غنیمت شمردن فرصت

عزیزان، از ما خواسته شده است که فرصت این ماه مبارک را که خداوند در آن رحمتش را سرازیر می‌کند غنیمت بشماریم. در این ماه خداوند سبحان رحمت را بر بندگانش نازل کرده است. بیایید در آن با خودمان در پیشگاه خداوند تمام گذشته را مرور و بازنگری کنیم تا ببینیم کجا خطا کرده‌ایم و کجا کوتاهی کرده‌ایم؛ چه به عنوان فرد و چه به عنوان گروه و امت. شاید این ما را وادار کند که خود را به دیگران عرضه کنیم، زیرا آنان ممکن است در ما چیزی ببینند که خود نمی‌بینیم. سپس با خداوند عهد ببندیم که به گذشته‌ای که در آن خطا یا کوتاهی کرده‌ایم بازنگردیم و مسیرمان را اصلاح کنیم تا آینده‌مان بهتر از گذشته‌مان باشد. فرصت را از دست ندهیم و به سوی استغفاری که خداوند ما را به آن دعوت کرده بشتابیم؛ آنجا که می‌فرماید: «وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَهٍ مِّن رَّبِّکُمْ وَجَنَّهٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ».و چنان‌که امیرالمؤمنین (ع) فرموده است: «أیُّها النَّاس، الآن الآن قبل النّدم، قبل أَن تَقُولَ نَفْسٌ یَا حَسْرَتی عَلَىٰ مَا فَرَّطتُ فِی جَنبِ اللَّهِ ؛ ای مردم، اکنون، اکنون، پیش از پشیمانی؛ پیش از آنکه نفس بگوید: ای افسوس بر آنچه در حق خداوند کوتاهی کردم».

خداوندا ما را از کسانی قرار دهد که به مغفرت او امیدوارند و به سوی آن می‌شتابند تا به رضوان او برسیم. او شنوای اجابت‌کننده دعاست.

خطبه دوم

بسم الله الرحمن الرحیم

ای بندگان خدا، شما و خودم را به وصیت امام پنجم اهل بیت (ع)، امام محمد بن علی الباقر (ع) سفارش می‌کنم؛ امامی که در اول ماه رجب الحرام با یادمان ولادت او روبه‌رو خواهیم شد. ایشان فرمود: «أوصیکم بتقوى الله العظیم، وأن یعود غنیّکم على فقیرکم، وقویّکم على ضعیفکم، وأن یشهد حیّکم جنازه میّتکم، وأن تتلاقوا فی بیوتکم، فإنَّ لقاء بعضکم بعضًا فی بیوتکم حیاه لأمرنا، رحم الله عبدًا أحیا أمرنا”. ثمّ قال: “إنّا لن نغنی عنهم من الله شیئًا إلّا بعمل صالح، ولن تنالوا ولایتنا إلّا بالورع والاجتهاد… فمن أطاع الله وأحبّنا فهو ولیّنا، ومن عصى الله لم ینفعه حبّنا؛ شما را به تقوای خداوند بزرگ سفارش می‌کنم، و اینکه توانگرتان بر فقیرتان ببخشد، و قوی‌تان بر ضعیف‌تان، و زنده‌تان بر جنازه مرده‌تان حاضر شود، و در خانه‌هایتان با یکدیگر دیدار کنید؛ زیرا دیدار بعضی از شما با بعضی دیگر در خانه‌هایتان، حیات امر ماست. خداوند رحمت کند بنده‌ای را که امر ما را زنده کند». سپس فرمود: «ما از جانب خداوند چیزی از آنان بی‌نیاز نمی‌کنیم مگر با عمل صالح، و به ولایت ما نخواهید رسید مگر با ورع و کوشش… پس هر کس خدا را اطاعت کند و ما را دوست بدارد، او ولیّ ماست، و هر کس خدا را نافرمانی کند، دوستی ما به او سودی نمی‌رساند».

عزیزان، ما بیش از هر زمانی به عمل به این وصیت نیاز داریم تا مسئولیت‌هایی را که بر دوش ماست ادا کنیم و با آن محبت و ولایتمان به این امام را نشان دهیم و تواناتر در رویارویی با چالش‌ها باشیم.

تشدید حملات با هدف فشار

آغاز سخن با تشدید حملات اسرائیلی است که شاهد آن بودیم؛ حملاتی که در چندین نقطه در جنوب، بقاع و بقاع غربی پراکنده بود، در حالی که طی نقض آشکار تصمیم آتش‌بس، عملیات ترور شهروندان لبنانی در حال رفت‌وآمد و انجام شغلشان ادامه دارد و پروازهای جاسوسی پهپادهایی که حریم هوایی لبنان را نقض می‌کنند و تا پایتخت بیروت و حومه‌های آن پیش می‌روند. همه این‌ها در برابر چشمان کمیته مأمور آتش‌بس و زیر گوش آن رخ می‌دهد، بدون آنکه هیچ محکومیتی از دشمن صادر شود یا هیچ تصمیمی او را به توقف تجاوزاتش وادار کند؛ در حالی که این کمیته در برابر خواسته‌های دشمن از جانب لبنان تسلیم می‌شود؛ خواسته‌هایی که تا آنجا پیش رفته که از ارتش می‌خواهد خانه‌ها و منازل را بازرسی کند؛ چیزی که در روستای یانوح جنوبی و بیش از یک روستای لبنانی دیگر شاهد آن بودیم و اغلب نادرستی آن مشخص می‌شود.

اکنون روشن شده که دشمن این سیاست خود را ادامه خواهد داد و ممکن است آن را گسترش دهد؛ با وجود امتیازی که دولت لبنان با پذیرش مذاکرات در سطح مدنی داد، در حالی که پیش‌تر آن را رد می‌کرد. هدف دشمن از این تشدید آن است که مذاکرات زیر آتش انجام شود تا فشار بیشتری بر دولت لبنان وارد کند و امتیازاتی بگیرد که تنها به خلع سلاح مقاومت محدود نشود، بلکه خواسته‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی را که اعلام کرده و به حاکمیت دولت و آزادی و تصمیمات آن بر سرزمینش آسیب می‌زند محقق سازد.

مسئولیت دولت و لبنانی‌ها

در برابر آنچه می‌گذرد، از دولت لبنان که مسئول امنیت شهروندان و سلامت سرزمینش است و هنگامی که وارد مذاکرات شد، تصمیم خود را با توقف تشدید توجیه کرد، می‌خواهیم که موضعش در نشست امروز در برابر کمیته مأمور آتش‌بس قاطع باشد: توقف تجاوزات دشمن شرط ادامه مذاکرات باشد. زیرا ادامه این تشدید از جانب دشمن، تحمیل شرایطش را بر او آسان می‌کند.

ما حجم فشارهایی را که بر کشور وارد می‌شود درک می‌کنیم و نمی‌خواهیم آن را کم‌اهمیت جلوه دهیم؛ به دلیل قدرتی که دشمن دارد و پوششی که برای او فراهم می‌شود. اما این به معنای آن نیست که لبنان باید تسلیم شود یا تصمیمش را به دشمن بسپارد. لبنان از عناصر قدرت در داخل و در روابط خارجی‌اش برخوردار است که اگر آن‌ها را بسیج کند، بر آن‌ها کار کند و از آن‌ها بهره ببرد، می‌تواند دشمن را از دستیابی به اهدافش در آن بازدارد. ابتکاراتی که نسبت به لبنان انجام شده و می‌شود، این حقیقت را تأیید می‌کند.

در این زمان، دعوت خود را از لبنانی‌ها تجدید می‌کنیم که مسئولیتشان را نسبت به وطنشان درک کنند و با جدیت به چالشی که دولت‌شان با آن روبه‌روست و خطراتی که وطن را تهدید می‌کند بنگرند. همواره تأکید می‌کنیم که این خطرات در محدوده یک طایفه یا مذهب یا جریان سیاسی متوقف نخواهد شد. مرحله کنونی آنان را به وحدت صفوف دعوت می‌کند؛ اینکه درگیری‌ها و اختلافاتشان را به حالت تعلیق درآورند و از حساب‌های خصوصی‌شان که متأسفانه روزبه‌روز افزایش می‌یابد و رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی از آن پر است بیرون آیند و بر موضعی واحد گرد هم آیند که با آن حاکمیت این کشور حفظ شود و دشمن از دستیابی به اهدافش بازداشته شود.

جلسه قانون‌گذاری و دغدغه‌های شهروندان

در سطح داخلی بر اهمیت برگزاری آخرین جلسه قانون‌گذاری تأکید میکنند، که نمی‌خواستیم برگزاری آن محل اختلاف باشد؛ با توجه به پیامدهایی که تعطیلی این نهاد که بیانگر همه اجزای مردم لبنان است به دنبال دارد؛ در زمانی که بیش از هر زمان به کسانی نیاز دارد که به وضع قوانین مورد نیاز لبنانی‌ها برای تسهیل امورشان، رسیدگی به مشکلاتی که با آن روبه‌رو هستند و تحقق اصلاح مورد نظر بپردازند؛ اصلاحی که بخشی از آن در تصمیمات صادرشده از این جلسه نمایان شد.

در همین زمان می‌خواهیم دولت به مطالبات کارکنان بخش عمومی برای فعال‌سازی کار ادارات و مؤسسات عمومی گوش فرا دهد، و به مطالبات معلمان مدارس دولتی و دانشگاه لبنان توجه کند تا این مدارس و دانشگاه‌ها نقش آموزشی خود را ایفا کنند، و با جدیت برای یافتن راه‌حل برای بحران‌های معیشتی که روزبه‌روز تشدید می‌شود و اکنون همه لبنانی‌ها را در بر گرفته کار کند.

کرانه باختری و غزه: تجاوز سازمان‌یافته

و به فلسطین اشغالی می‌رسیم، جایی که دشمن از ادامه تجاوزاتش و استمرار محاصره غزه دست برنمی‌دارد تا اهل آن را ناامید کند و به مهاجرت وادارد؛ در حالی که در کرانه باختری با تخریب خانه‌ها، تسطیح زمین‌های کشاورزی و تأسیسات حیاتی، وضعیت جمعیتی را تغییر می‌دهد؛ در چارچوب یک روند تخریب سازمان‌یافته و در قالب طرحی کامل برای خفه کردن وجود فلسطینی در آن. این امر از دولت‌های عربی و اسلامی می‌خوهد که به مسئولیت خود عمل کنند و نقش بایسته خود را در قبال مردم عرب و مسلمان ایفا کنند تا از اجرای طرح دشمن که هدفش پایان دادن به مسئله فلسطین است جلوگیری شود.