بسم الله الرحمن الرحیم
خطبه‌های نماز جمعه بیروت به امامت علامه سید علی فضل‌الله
۱۲ بهمن ۱۴۰۳ برابر با ۳۱ ژانویه ۲۰۲۵ و ۰۱ شعبان ۱۴۴۶
شعبان: ماه طاعات و آمادگی برای ماه کریم خدا
خطبه اول
خداوند سبحانه و تعالى در کتاب عزیز خود فرموده است: « هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیَاءً وَالْقَمَرَ نُوراً وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِینَ وَالْحِسَابَ» و نیز فرمود: «إِنَّ عِدَّهَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتَابِ اللَّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ».
در آستان ماه شعبان
خداوند زمان را برای انسان آفرید و از رحمت خود در آن ایستگاه‌های روحی، ایمانی و تربیتی نهاد؛ ایستگاه‌هایی که خداوند برای ما فراهم کرده و ما را به غنیمت شمردن و بهره‌گیری از آن‌ها فراخوانده است.
و ما امروز وارد ایستگاه تازه‌ای از این ایستگاه‌ها شده‌ایم؛ ماه شعبان. این ماه ارزش خود را از آن یافت که پیامبر خدا (ص) آن را از میان همهٔ ماه‌های سال به خود نسبت داد؛ و این اشارهٔ ایشان به فضیلت، برکت و اهمیت این ماه است.
رسول خدا (ص) هرگاه ماه شعبان فرامی‌رسید، به منادی‌ای در مدینه فرمان می‌داد تا در کوچه‌ها و خیابان‌های آن چنین ندا دهد: «یا أهل یثرب، إنّی رسول الله إلیکم، ألا إنّ شعبان شهری، فرحم الله من أعاننی علی شهری؛ ای اهل یثرب، من فرستادهٔ خدا به سوی شما هستم. آگاه باشید که شعبان ماه من است؛ پس خدا رحمت کند کسی را که مرا در ماه من یاری کند.
امیرالمؤمنین (ع) در این‌باره می‌فرماید: «ما فاتنی صوم شعبان وقیامه منذ أن سمعت منادی رسول الله (ص) ینادی فی شعبان؛ از روزی که ندای منادی رسول خدا (ص) را در شعبان شنیدم، روزه و شب‌زنده‌داری این ماه از من فوت نشده است.»
امام زین‌العابدین (ع) نیز به آنچه رسول خدا (ص) در این ماه انجام می‌داد اشاره کرده و در دعایی که مستحب است هر روز هنگام زوال خورشید خوانده شود، می‌فرماید: «اللهم وهذا شهر نبیّک سیّد رسلک، شعبان، الّذی حففته منک بالرّحمه والرضوان، الّذی کان رسول الله (ص) یدأب فی صیامه وقیامه، فی لیالیه وأیامه، بخوعاً لک فی إکرامه وإعظامه، إلی محلّ حمامه؛ خدایا، این ماه پیامبر تو، سرور پیامبران تو، شعبان است؛ ماهی که آن را از سوی خود با رحمت و خشنودی در برگرفته‌ای؛ ماهی که رسول خدا (ص) در روزه و شب‌زنده‌داری آن، در شب‌ها و روزهایش، از روی فروتنی در گرامیداشت و بزرگداشت آن، تا هنگام مرگش، سخت کوشا بود.»
سپس ما را فرامی‌خواند تا به سوی خداوند عزّوجلّ روی آوریم تا ما را بر پیروی از سنت پیامبر در این ماه یاری کند و از سرچشمهٔ این ماه توشه برگیریم و می‌فرماید: «اللّهمَّ وأعنّا علی الاستنان بسنّته فیه… حتّی ألقاک یوم القیامه عنّی غاضیاً، وعن ذنوبی قاضیاً، قد أوجبت لی منک الرحمه والرضوان، وأنزلتنی دار القرار، ومحلّ الأخیار؛ خدایا، ما را بر پیروی از سنت او در این ماه یاری کن… تا روز قیامت تو را در حالی ملاقات کنم که از من خشنود باشی و گناهانم را بخشیده باشی و رحمت و خشنودی‌ات را بر من واجب کرده و مرا در سرای آرامش و جایگاه نیکان فرود آورده باشی.»
اعمال ماه
احادیث بسیاری در این ماه به کارهای مستحب اشاره کرده‌اند که باید بر آن‌ها حرص ورزید. در این ماه احادیث شریف بر روزه گرفتن تشویق کرده‌اند؛ مقصود روزهٔ مستحب است: روزهٔ تمام ماه یا بخشی از روزهای آن، اول و وسط و آخر ماه یا ایام البیض آن (سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم)، یا روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه. پیامبر (ص) بر روزه گرفتن تمام ماه شعبان و پیوستن آن به ماه رمضان حرص می‌ورزید و می‌فرمود: «صوم شهرین متتابعین توبه من الله؛ روزهٔ دو ماه پیاپی، توبه‌ای از سوی خداست.»
این ماه همچنین ماه استغفار از گناهان و کوتاهی در انجام واجبات و مسئولیت‌هایی است که خداوند بر بندگانش واجب کرده است؛ چه در رابطه با او و چه در رابطه با نزدیکان و دیگران. آمده است که انسان در این ماه هر روز هفتاد بار بگوید: «أستغفر الله الّذی لا إله إلا هو الرّحمن الرّحیم الحیّ القیّوم وأتوب إلیه؛ از خداوندی که معبودی جز او نیست، بخشنده و مهربان و زنده و پاینده است، آمرزش می‌طلبم و به سوی او توبه می‌کنم.»
احادیث بر صدقه دادن در این ماه نیز تشویق کرده‌اند. از امام صادق (ع) روایت شده است: «من تصدّق بصدقه فی شعبان، ربّاها الله تعالی له کما یربّی أحدکم فصیله، حتّی یوافی یوم القیامه وقد صارت له مثل جبل أُحُد؛ هر کس در شعبان صدقه‌ای بدهد، خداوند آن را برای او پرورش می‌دهد چنان‌که یکی از شما بچهٔ شترش را پرورش می‌دهد، تا روز قیامت برسد و آن صدقه همچون کوه احد برای او شده باشد.»
دوستان، صدقه تنها به دادن مال به فقیران و نیازمندان و یتیمان و معلولان و سالمندان محدود نمی‌شود؛ هرچند این‌ها بارزترین مظاهر آن‌اند. بلکه گسترده‌تر از آن است. چنان‌که رسول خدا (ص) به یارانش فرمود: «کلّ معروف صدقه… إماطتک الأذی عن الطّریق صدقه، وعیادتک المریض صدقه، وتبسّمک فی وجه أخیک صدقه، وأمرک بالمعروف صدقه، ونهیک عن المنکر صدقه، وردّک السّلام صدقه، والکلمه الطیّبه صدقه، وکلّ خطوه تخطوها إلی الصّلاه صدقه، ومبادلتک الإساءه بالإحسان صدقه؛ هر کار نیکی صدقه است… برداشتن مانع از راه صدقه است، عیادت بیمار صدقه است، لبخند به روی برادرت صدقه است، امر به معروف صدقه است، نهی از منکر صدقه است، پاسخ سلام صدقه است، سخن نیکو صدقه است، هر گامی که به سوی نماز برمی‌داری صدقه است، و پاسخ بدی با نیکی صدقه است.»
از دیگر اعمال این ماه، زیاد یاد خدا کردن است؛ اینکه انسان از ذکرکنندگان بسیار خدا باشد. بهترین ذکر در این ماه این است: «سبحان الله، والحمد لله، لا إله إلا الله، والله أکبر» و نیز: «لا إله إلا الله، ولا نعبد إلا إیّاه، مخلصین له الدین ولو کره المشرکون».
از برجسته‌ترین کارهایی که در این ماه بر آن تأکید شده، دعا و مناجات با خداست؛ از جمله مناجات شعبانیهٔ امیرالمؤمنین (ع) که امامان اهل‌بیت (ع) آن را یکی پس از دیگری به دلیل اهمیتش نقل می‌کردند. در این مناجات، احساسات محبت به خدا و درک فضل و رحمت و بخشش او موج می‌زند؛ احساساتی که به زندگی محدود نمی‌شود و تا پس از مرگ ادامه می‌یابد. در بخشی از آن می‌فرماید: «إِلهی، لَمْ یَزَلْ بِرُّکَ عَلَیَّ أَیّامَ حَیاتی، فَلا تَقْطَعْ بِرَّکَ عَنّی فی مَماتی، إِلـهی! کَیْفَ آیَسُ مِنْ حُسْنِ نَظَرِکَ لی بَعْدَ مَماتی، وَأَنْتَ لَمْ تُوَلِّنی إلَّا الْجَمیلَ فی حَیاتی؛ خدایا، همواره نیکی‌ات در روزهای زندگی‌ام بر من بوده است؛ پس نیکی‌ات را در مرگم از من قطع مکن. خدایا! چگونه از نگاه نیکوی تو پس از مرگم ناامید شوم، در حالی که تو در زندگی‌ام جز زیبایی به من نبخشیده‌ای؟»
شب مبارک
احادیث شریف بر اهمیت زنده نگاه داشتن شب نیمهٔ شعبان تأکید کرده‌اند و ما باید بر گردهم‌آمدن برای احیای آن حریص باشیم. آنچه بر شرافت این شب می‌افزاید، این است که شب ولادت امام مهدی منتظر (عج) است. کارهای بسیاری برای این شب وارد شده است. در حدیثی دربارهٔ آن آمده است: «أنَّها أفضل اللیالی بعد لیله القدر، فیها یمنح الله العباد فضله، ویغفر لهم بمنِّه، فاجتهدوا فی القربه إلی الله تعالی فیها، فإنَّها لیله آلی الله عزَّ وجلَّ علی نفسه أن لا یردَّ سائلاً فیها ما سأل، ما لم یسأل الله المعصیه؛ این شب پس از شب قدر بهترین شب‌هاست. در آن خداوند فضل خود را به بندگان عطا می‌کند و از سر منت آنان را می‌آمرزد. پس در نزدیک شدن به خداوند در این شب بکوشید؛ زیرا شبی است که خداوند عزّوجلّ بر خود عهد کرده که هیچ درخواست‌کننده‌ای را در آن رد نکند، مگر آنکه چیزی گناه‌آلود بخواهد.»
مناسبت‌های ماه شعبان
آنچه به تقویت فضای روحی و تربیتی کمک می‌کند، مناسبت‌های فراوانی است که این ماه با آن‌ها آراسته شده و حس عزت، کرامت و امید به فرج نزدیک را در انسان ژرف‌تر می‌کند.
در سوم این ماه مبارک، یادبود ولادت امام حسین (ع)، نوادهٔ رسول خدا (ص) و سرور جوانان اهل بهشت و ریحانهٔ او را خواهیم داشت. در این روز صحنه‌های عزت و کرامت و سربلندی را به یاد می‌آوریم که امام حسین (ع) آن‌ها را بیان کرد؛ آنگاه که به کسانی که می‌خواستند تسلیم شود و در برابر اراده‌شان سر فرود آورد، فرمود: «لا والله لا أعطیکم بیدی إعطاء الذَّلیل، ولا أقرّ لکم إقرار العبید؛ به خدا سوگند، دست خود را چون ذلیلان به شما نمی‌سپارم و چون بردگان در برابرتان اقرار نمی‌کنم.» و به کسانی که او را به مرگ تهدید کردند اگر آنچه می‌خواهند نپذیرد، فرمود: «فَإِنِّی لَا أَرَى الْمَوْتَ إِلَّا سَعَادَهً، والْحَیَاهَ مَعَ الظَّالِمِینَ إِلَّا بَرَماً؛ من مرگ را جز سعادت و زندگی با ستمگران را جز ملال نمی‌بینم.» و نیز فرمود: «ألا وإنَّ الدَّعیَّ ابن الدّعیّ قد رکّز بین اثنتین، بین السلَّه والذّلَّه، وهیهات منَّا الذّلَّه، یأبی الله ذلک ورسوله والمؤمنون؛ آگاه باشید که این ناپاک‌زاده، فرزند ناپاک‌زاده، مرا میان دو چیز قرار داده است: میان شمشیر و ذلت. و دور باد از ما ذلت! خداوند و پیامبرش و مؤمنان آن را نمی‌پذیرند.» و شهادت را بر پذیرش آنچه با ارزش‌های اصول، عزت و کرامتش ناسازگار بود، ترجیح داد.
در چهارم این ماه، یادبود ولادت حضرت عباس (ع) را خواهیم داشت؛ کسی که کربلا میزان وفاداری‌اش به برادرش حسین (ع) و ایثار و فداکاری‌اش در راه دین را آشکار ساخت. آنجا که فرمود:
إنّی أُحامِی أَبَداً عن دِینی واللهِ إن قَطعتُمُ یمینــــی
نَجْلِ النّبیِّ الطـَّـاهِرِ الأَمینِ وعنْ إمامٍ صَادِقِ الیَقِینِ
من همواره از دینم دفاع می‌کنم؛ به خدا سوگند اگر دست راستم را هم قطع کنید… از فرزند پیامبر پاک و امین و از امامی که یقینش راستین است. امام زین‌العابدین (ع) دربارهٔ او فرمود: «رحم اللّه عمّی العبّاس بن علیّ، فلقد آثر وأبلی، وفدی أخاه بنفسه… وإنّ للعبّاس عند اللّه تبارک وتعالی منزله یغبطه علیها جمیع الشهداء یوم القیامه؛ خداوند عمویم عباس بن علی را رحمت کند؛ او ایثار کرد و سخت کوشید و جان خود را فدای برادرش ساخت… و عباس نزد خداوند تبارک و تعالی منزلتی دارد که همهٔ شهیدان در روز قیامت بر آن غبطه می‌خورند.
در پنجم این ماه، ولادت امام زین‌العابدین (ع)، سرور ساجدان را خواهیم داشت؛ کسی که سیره‌اش نشان‌دهندهٔ اوج قدرت روحی اوست. هنگامی که ابن‌زیاد خواست او را بکشد، فرمود: «أما علمتَ بأنَّ القتل لنا عاده وکرامتنا من الله الشهاده؛ آیا ندانستی که کشته شدن برای ما عادت است و کرامت ما از سوی خدا شهادت است؟
و نیز خطابه‌اش در برابر یزید که اهداف پروژهٔ اموی را رسوا ساخت، و تلاشش برای حفظ اهداف و نتایج نهضت کربلا، و آنچه از گذشت و بخشش و محبت ، حتی نسبت به کسانی که به او بدی کرده بودند ، از او سر زد.
و در پانزدهم این ماه، یادبود ولادت امام مهدی (عج)، امام زمان ما را خواهیم داشت؛ کسی که با او این امید را می‌زییم که زمین از قسط و عدل پر خواهد شد پس از آنکه از ظلم و جور پر شده باشد.
آمادگی برای ماه خدا
دوستان، باید از فضای روحی و ایمانی این ماه بهره ببریم و هر یک از ما برنامه‌ای در آن داشته باشیم تا به تقوا برسیم، رابطه‌مان را با خدا تقویت کنیم، اندیشه‌مان را از هر بدی و قلب‌مان را از هر کینه و دشمنی پاک سازیم و با الگو گرفتن از کسانی که خداوند آنان را الگو و نمونه‌ای برای ما قرار داده، اوج بگیریم.
نقش دیگر این ماه این است که ماهی است که در آن خود را آماده می‌کنیم تا شایستهٔ مهمانی خدا در ماه رمضان باشیم و پس از آنکه رابطه‌مان را با خدا استوار ساخته و جان‌مان را از هر گناه و کینه و دشمنی پاک کرده‌ایم، وارد آن شویم. زیرا به مهمانی او جز پاکان راه نمی‌یابند. از خدا می‌خواهیم که ما را به آن برساند.
امام رضا (ع) به یکی از یارانش چنین سفارش کرد: «وأکثر فی شهر شعبان من الدّعاء والاستغفار وتلاوه القرآن، وتب إلی الله من ذنوبک، ولا تدعنَّ أمانه فی عنقک إلّا أدَّیتها، ولا فی قلبک حقداً علی مؤمن إلّا نزعته، ولا ذنباً أنت ترتکبه إلّا أقلعت عنه، لیقبل شهر الله علیک وأنت مخلصٌ لله عزَّ وجلّ؛ در ماه شعبان بسیار دعا و استغفار و تلاوت قرآن کن، از گناهانت به سوی خدا توبه کن، و هیچ امانتی بر گردنت نگذار مگر آنکه آن را ادا کنی، و هیچ کینه‌ای نسبت به مؤمنی در دلت نباشد مگر آنکه آن را از ریشه برکنی، و هیچ گناهی که مرتکب می‌شوی را رها مکن مگر آنکه از آن دست بکشی، تا ماه خدا بر تو وارد شود در حالی که برای خداوند عزّوجلّ خالص باشی.» خداوند ما را به این توفیق دهد. و آخرین سخن ما این است که الحمد لله ربّ العالمین.
خطبهٔ دوم
بسم الله الرحمن الرحیم
ای بندگان خدا، شما و خودم را به آنچه امام حسین (ع) به یکی از یارانش توصیه کرد، سفارش می‌کنم. هنگامی که آن یار به او نوشت: «یَا سَیِّدِی، أَخْبِرْنِی بِخَیْرِ الدُّنْیَا وَالْآخِرَهِ؛ ای آقای من، مرا از بهترین امور دنیا و آخرت آگاه کن.» امام حسین (ع) نوشت: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ، أَمَّا بَعْدُ… فَإِنَّ مَنْ طَلَبَ رِضَی اللَّهِ بِسَخَطِ النَّاسِ، کَفَاهُ اللَّهُ أُمُورَ النَّاسِ، وَمَنْ طَلَبَ رِضَی النَّاسِ بِسَخَطِ اللَّهِ، وَکَلَهُ اللَّهُ إِلَی النَّاسِ. وَالسَّلَام؛ به نام خداوند بخشندهٔ مهربان. اما بعد… هر کس خشنودی خدا را با ناخشنودی مردم بجوید، خداوند امور مردم را برای او کفایت می‌کند؛ و هر کس خشنودی مردم را با ناخشنودی خدا بجوید، خداوند او را به مردم وامی‌گذارد. و السلام.»
و این همان چیزی است که امام حسین (ع) بیان می‌کرد هنگامی که می‌فرمود: «هوَّنَ ما نزل بی أنّه بعین الله ولأجله؛ آنچه بر من نازل شد را آسان ساخت اینکه در برابر چشم خدا و برای اوست.»
پس بر این سفارش حرص بورزیم که خدا را بجوییم و بر خشنودی او حریص باشیم، حتی اگر مردم خشنود نشوند؛ زیرا اوست که دل‌های مردم و کارشان به دست اوست و آنان بدون او هیچ قدرتی ندارند. و هرگاه چنین کنیم، به خیر دنیا و آخرت می‌رسیم و آگاه‌تر و تواناتر در رویارویی با چالش‌هایی می‌شویم که جز با تأیید و تسدید خدا نمی‌توان با آن‌ها روبه‌رو شد.
صحنه‌های عزت در جنوب
آغاز سخن از صحنه‌های قهرمانی و عزتی است که مردم ما در جنوب ، با جوانان و پیران و مردان و زنان و کودکانشان ، و همراه با همهٔ کسانی که بر حاکمیت این کشور حریص‌اند، نشان دادند؛ آنگاه که با سینه‌های برهنه در برابر ارتش دشمن صهیونیستی و ماشین جنگی‌اش ایستادند و بر خروج آن از سرزمینشان اصرار ورزیدند؛ با وجود آگاهی کامل از حجم فداکاری‌هایی که این موضع برایشان به همراه خواهد داشت. اما آنان آمادهٔ تقدیم این فداکاری‌ها بودند و آن را تقدیم کردند و همچنان می‌کنند. زیرا برایشان روشن شده ، و از همهٔ تجربه‌های گذشته‌شان دریافته‌اند ، که این دشمن از هیچ سرزمینی که با ارادهٔ خود وارد آن شده، خارج نمی‌شود و به توافق‌هایی که با او انجام می‌شود یا به تصمیم‌های بین‌المللی پایبند نیست. و تجاوزهای پی‌درپی و نقض‌های مداوم او گواه این است؛ تجاوزهایی که تنها به جنوب لیطانی محدود نماند و به سراسر لبنان رسید.
آنان با اراده و عزم آزاد خود ، دور از هرگونه تحمیل ، توانستند بخشی از آن را آزاد کنند و بر آزادسازی باقیمانده اصرار دارند تا این دشمن شکست‌خورده و رانده‌شده از سرزمینشان خارج شود. و این مسیر را ادامه خواهند داد بی‌آنکه شرایط امنیتی یا سیاسی‌ای بر آنان تحمیل شود که به حاکمیت این کشور آسیب بزند. و بدین‌سان تجربه‌ای پیشگام در رویارویی با این دشمن ارائه دادند و ثابت کردند که می‌توانند حقوق خود را در سرزمینشان با دستان خود بگیرند و آن را آزاد سازند و تلاش‌ها و فداکاری‌های عظیم مجاهدان را کامل کنند.
ارتش و مقاومت
در این زمینه باید از موضع ارتش لبنان که در کنار مردمش ایستاد و از جان سربازانش در این راه فداکاری کرد، قدردانی کنیم. ارتش بدین‌سان ثابت کرد که از این مردم است و آرمان‌ها و آرزوهای این مردم را در عزت و کرامت حمل می‌کند.
ما بارها گفته‌ایم و باز می‌گوییم: امروز لبنانی‌ها باید به داشتن چنین کسانی در میهن افتخار کنند؛ کسانی که آماده‌اند از آن دفاع کنند و در راه آن فداکاری کنند و این فداکاری‌ها را برای هیچ حساب دیگری نمی‌کنند. اینان نیروی این میهن و حصار آن هستند؛ هنگامی که از هر سو مورد تجاوز یا کاستن از حاکمیتش قرار گیرد. زیرا آنان باور دارند که این کشور باید آزاد، مستقل و حاکم بر خود بماند و هیچ طمع‌ورز یا اشغالگری نباید در آن دست‌اندازی کند؛ چنان‌که واقعیت‌های گذشته و حال این را ثابت کرده است.
درخواست می‌کنیم که دست دوستی به سوی اینان دراز شود و همگی در برابر این دشمن و هر کس که خیر این میهن را نمی‌خواهد، بایستیم.
دولتی به سود میهن!
در این میان، کار تشکیل دولت لبنان ادامه دارد؛ در میان پیچیدگی‌هایی که به دلیل خواسته‌ها و خواسته‌های متقابل بلوک‌های پارلمانی پیش روی آن است و در سایهٔ فشارهای خارجی‌ای که در افق نمایان شده‌اند.
امیدواریم که نیروهای سیاسی به سطح خطرهایی که لبنان را تهدید می‌کند ، چه در داخل و چه آنچه در جنوب می‌گذرد و چه تحولات توفنده‌ای که منطقه را دربر گرفته ، ارتقا یابند؛ خطراتی که ایجاب می‌کند هرچه زودتر دولت وحدت ملی تشکیل شود.
در اینجا از نیروهای سیاسی می‌خواهیم که در تشکیل دولت، ذهنیتی تازه اتخاذ کنند و بهترین‌های خود را از نظر کارایی، پاکدستی، پاکی دست و پیشینه و توانایی انجام نقش خود در جایگاهی که برعهده خواهند گرفت، عرضه کنند و مصلحت میهن و حاکمیت آن را در نظر بگیرند، نه مصلحت این گروه یا آن گروه را؛ پس از آنکه ذهنیت سهم‌خواهی و رابطه‌بازی شکست خورده است.
غزه: پایداری و مقاومت
در پایان، به مردم آزاد و سربلند فلسطین درود می‌فرستیم که پس از گذشت ۱۵ ماه از کشتارها و ویرانی‌ها و رنج‌ها و مصیبت‌ها و شهادت رهبرانشان، همچنان بر سرزمین خود چنگ زده‌اند و بر ماندن در آن اصرار دارند؛ هرچند ویران و غیرقابل زندگی باشد. و اینان مردمی هستند که شایستهٔ زندگی‌اند.
این را به روشنی در شمار عظیم بازگشت‌کنندگان به شمال و مرکز غزه دیدیم؛ پس از آنکه از آنجا به جنوب رفته بودند. با وجود خطرها و موانعی که برای جلوگیری از این بازگشت بر سر راهشان نهاده شده بود. و بدین‌سان فرصت اعلام پیروزی را که رهبران دشمن صهیونیستی در انتظار آن بودند، از آنان گرفتند. و با پایداری و مقاومت در سرزمینشان ، با وجود نبود همهٔ امکانات زندگی ، همهٔ تلاش‌هایی را که برای بیرون راندن آنان از این سرزمین صورت می‌گیرد، ناکام خواهند گذاشت.