بسم الله الرحمن الرحیم
خطبه‌های نماز جمعه بیروت به امامت علامه سید علی فضل‌الله
۶ تیر ۱۴۰۴ برابر با ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ و ۱ محرم ۱۴۴۷
همپای حسین (ع): مسئولیت امت در رویارویی با انحراف
خطبهٔ اول
خداوند سبحانه و تعالی در کتاب عزیزش می‌فرماید: «وَلْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ وَأُولَٰئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» صدق الله العظیم.
مسئولیت رویارویی با فساد
این آیه به مسئولیتی اشاره دارد که بر دوش امت است تا برای تقویت ارزش‌های اخلاقی و ایمانی بکوشد و با پدیده‌های فساد و انحرافی که در جامعه در عرصه‌های اخلاقی، ایمانی، اجتماعی و سیاسی رخ می‌دهد، مقابله کند تا جایگاه و نقش خود را استوار سازد و آن را تقویت نماید و توان رویارویی با چالش‌ها را بیابد.
خداوند سبحان ضرورت همکاری امت ، مردان و زنان، جوانان و دختران و کهن‌سالان را برای انجام این وظیفه بیان داشته است آنجا که می‌فرماید: «وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ». و از ترک این مسئولیت و سستی در انجام آن هشدار داده است. این موضوع در سخن قرآن دربارهٔ سبب لعنت بنی‌اسرائیل آمده است: «لُعِنَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِن بَنِی إِسْرَائِیلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُودَ وَعِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ ذَٰلِکَ بِمَا عَصَوا وَّکَانُوا یَعْتَدُونَ * کَانُوا لَا یَتَنَاهَوْنَ عَن مُّنکَرٍ فَعَلُوهُ ۚ لَبِئْسَ مَا کَانُوا یَفْعَلُونَ».
در حدیث پیامبر اکرم (ص) آمده است: «لتأمرنّ بالمعروف، ولتنهنّ عن المنکر، أو لیعمّکم عذاب الله؛ حتماً به معروف امر کنید و از منکر نهی نمایید، وگرنه عذاب خدا همه‌تان را فرامی‌گیرد.»
و در حدیث دیگری از آن حضرت (ص) آمده است: «إنَّ الله عزَّ وجلّ لیبغض المؤمن الضَّعیف الَّذی لا دین له. قیل: وما المؤمن الضَّعیف الَّذی لا دین له؟ قال: الَّذی لا ینهى عن المنکر؛ همانا خداوند عز و جل مؤمن ضعیفی را که دین ندارد، دشمن می‌دارد. گفته شد: مؤمن ضعیف بی‌دین کیست؟ فرمود: کسی که از منکر نهی نمی‌کند.»
و در وصیت امام علی (ع) به دو فرزندش حسن و حسین (ع)، پس از آنکه قاتل ملعونش ابن‌ملجم او را ضربت زد، آمده است: «لا تَتْرُکُوا الأَمْرَ بِالمَعْرُوْفِ وَالنَّهْیَ عَنِ المُنْکَرِ، فَیُوَلَّى عَلَیْکُمْ شِرَارُکُمْ، ثُمَّ تَدْعُوْنَ فَلا یُسْتَجَابُ لَکُم؛ امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید، که در آن صورت بدترین‌تان بر شما حاکم می‌شوند؛ آنگاه دعا می‌کنید و مستجاب نمی‌شود.»
و خداوند سبحان اشاره کرده است که امت پیامبر (ص) وقتی به جایگاه بلند رسید که به وظیفه امر به معروف و نهی از منکر پرداخت و در این راه فداکاری‌ها کرد، آنجا که می‌فرماید: «کُنتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ».
وظیفه تغییر
عزیزان، ما از این واقعیت دردناک رنج می‌بریم ، چه در عرصهٔ دینی، چه اخلاقی، چه اجتماعی و چه سیاسی. زیرا از کنار فاسد و منحرف و ستمگر به‌راحتی می‌گذریم، گویی چیزی ندیده‌ایم؛ هیچ حرکتی برای مقابله با آن نمی‌کنیم، بلکه حتی در دل نیز آن را انکار نمی‌کنیم و از رویارویی با آن می‌هراسیم تا مبادا منافع و موقعیت‌هایمان آسیب ببیند.
از این رو، ما موظفیم برای تغییر این واقعیت بکوشیم. تغییر برای ما یک انتخاب نیست، بلکه واجب و فریضه‌ای است که خداوند همچون نماز و روزه و حج بر دوش ما نهاده است بلکه مهم‌تر از همهٔ آنهاست، زیرا با آن فرایض برپا می‌شود و عدالت در جامعه استوار می‌گردد و قوت می‌یابد.
و این حدیث به همین مطلب اشاره دارد: «إنَّ الأمر بالمعروف والنّهی عن المنکر فریضه عظیمه، بها تقام الفرائض، وتأمن المذاهب، وتحلّ المکاسب، وتردّ المظالم، وتعمر الأرض، وینتصف من الأعداء، ویستقیم الأمر؛ همانا امر به معروف و نهی از منکر فریضه‌ای بزرگ است که با آن فرایض برپا می‌شود، راه‌ها امن می‌گردد، کسب‌ها حلال می‌شود، مظالم بازگردانده می‌شود، زمین آباد می‌گردد، از دشمنان انتقام گرفته می‌شود و کارها استوار می‌شود.»
انتخاب شیوه
این بدان معنا نیست که این وظیفه را هرگونه که شد انجام دهیم، بدون آنکه در شیوه یا روشی بیندیشیم که تحقق این هدف را تضمین کند، یا آنکه خود را به هلاکت افکنیم یا بار سنگینی بر دوش نهیم که توان آن را نداریم. این نه دعوت خداوند سبحان است و نه آنچه در احادیث شریف آمده است. بلکه ما از ما خواسته شده‌است:
نخست این وظیفه را در چارچوب امکانات و توانمندی‌هایی که داریم و به اندازهٔ آنچه می‌توانیم انجام دهیم و با شیوهٔ مناسب، و با رعایت شرایطی که در آن زندگی می‌کنیم، انجام دهیم؛ زیرا: «لَا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا».
در حدیث آمده است: «من رأى منکم منکرًا فلیغیّره بیده، فإن لم یستطع فبلسانه، فإن لم یستطع فبقلبه، وذلک أضعف الإیمان؛ هرکس از شما منکری دید، باید آن را با دست خود تغییر دهد؛ اگر نتوانست، با زبانش؛ و اگر نتوانست، با قلبش؛ و این ضعیف‌ترین ایمان است.»
پس اگر نتوانستی با دستت با منکر رویارو شوی، زبانت به آن سخن گوید؛ و اگر با زبانت نتوانستی، دلت برای آن بتپد و در انتظار فرصتی باشد تا برای تغییر آن حرکت کنی.
حدیثی از امام علی (ع) کسانی را که به معروف امر و از منکر نهی می‌کنند، دلگرم ساخته است که این کار سبب از دست رفتن جان یا روزی یا موقعیتشان نمی‌شود: «اعلموا أنَّ الأمر بالمعروف والنَّهی عن المنکر لن یقرِّبا أجلًا، ولن یقطعا رزقًا؛ بدانید که امر به معروف و نهی از منکر نه اجل را نزدیک می‌کند و نه روزی را قطع می‌نماید.»
دوم: باید برای چگونگی انجام آن برنامه‌ریزی کنیم؛ شیوهٔ رسیدن به اهداف را بررسی کنیم. هر انسانی شیوهٔ خود را دارد، هر جامعه‌ای روش خود را و هر دوره‌ای وسایل و راه‌های تأثیرگذاری خاص خود را دارد.خداوند سبحان وسیله‌ای را که باید هنگام امر به معروف و نهی از منکر رعایت کنیم، برای ما مشخص کرده است آنجا که می‌فرماید: «ادْعُ إِلَىٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَالْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ».
و در حدیث آمده است: «إنَّما یأمر بالمعروف وینهى عن المنکر من کانت فیه ثلاث خصال: عامل بما یأمر به، تارک لما ینهى عنه، عادل فیما یأمر، عادل فیما ینهى، رفیق فیما یأمر، رفیق فیما ینهى؛ همانا کسی به معروف امر و از منکر نهی می‌کند که سه خصلت در او باشد: به آنچه امر می‌کند عمل کند، از آنچه نهی می‌کند دست بکشد، در امر و نهی عادل باشد، و در امر و نهی مداراگر و نرم‌خو باشد.»
این همان شیوه‌ای است که پیامبر اکرم (ص) در دعوت خود به کار برد و با آن دل‌ها و عقل‌ها را گشود و افق‌های رسالتش را تا آنجا که رسید، گسترش داد. او این را با زور و خشونت به دست نیاورد؛ خداوند سبحان او را چنین وصف کرده است: «فَبِمَا رَحْمَهٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ».
و اگر کسی بگوید که او برای رسیدن به این هدف از قدرت از طریق جنگ‌هایی که در دورانش رخ داد استفاده کرده است، این از ناآگاهی به اهداف آن جنگ‌هاست؛ زیرا آن جنگ‌ها برای ابلاغ رسالت نبود، بلکه برای برداشتن موانعی که بر سر راه دعوت به آن قرار داشت یا برای دفاع از آن بود.
هدف عاشورا
عزیزان، ارزش عاشورا آن است که هر سال می‌آید تا این مسئولیت را به ما یادآوری کند و ما را بر آن برانگیزد. امر به معروف و نهی از منکر و اصلاح در امت پیامبر (ص) همان هدفی است که امام حسین (ع) و همهٔ کسانی که با او بودند، جان و خون خود را برای آن فدا کردند و همهٔ فداکاری‌های بزرگ برای آن تقدیم شد. و این همان چیزی است که امام حسین (ع) در سخن خود به برادرش محمد بن حنفیه بیان کرده است: «إنّی لم أخرج أَشِرًا ولا بَطرًا، ولا مُفسدًا ولا ظالـمًا، وإنّما خَرَجْتُ لطَلب الإصلاح فی أمَّه جدّی رسول الله (ص)، أُرید أن آمر بالمعروف وأنهى عن المُنکَر.. فمن قبلنی بقبول الحقّ فالله أولى بالحقّ، ومن ردَّ علیَّ هذا، أصبر حتّى یقضی الله بینی وبین القوم بالحقّ، وهو خیر الحاکمین؛ من نه از خوشگذرانی و نه از روی خودخواهی و نه برای فساد و نه برای ستمگری خروج کردم؛ بلکه خروج کردم برای طلب اصلاح در امت جدم رسول خدا (ص). می‌خواهم به معروف امر کنم و از منکر نهی نمایم… پس هرکس مرا با پذیرش حق بپذیرد، خدا سزاوارتر به حق است؛ و هرکس این را بر من رد کند، صبر می‌کنم تا خدا میان من و آن قوم به حق داوری کند، و او بهترین داوران است.»
او امت اسلامی را و ما نیز از این امتیم ، به تحمل این مسئولیت فراخواند آنجا که فرمود: «یا أیُّها الناس، إنّ رسول الله (ص) قال: من رأى سلطانًا جائرًا، مستحلًّا لحرام الله، ناکثًا لعهد الله، مخالفًا لسنَّه رسول الله، یعمل فی عباد الله بالإثم والعدوان، فلم یغیِّر ما علیه بفعل ولا قول، کان حقًا على الله أن یدخله مدخله؛ ای مردم، رسول خدا (ص) فرمود: هرکس سلطان ستمگری را ببیند که حرام خدا را حلال شمرده، عهد خدا را شکسته، با سنت رسول خدا مخالفت کرده و در میان بندگان خدا به گناه و تجاوز عمل می‌کند، و آنچه را بر اوست با عمل یا سخن تغییر ندهد، بر خداست که او را در جایگاه همان سلطان وارد کند.»
آن حضرت برای جلب توجه‌ها فرمود: «ألا تَرَوْنَ أنَّ الحَقَّ لا یُعْمَلُ بِه، وَأنَّ الباطِلَ لا یُتناهى عَنهَ؛ آیا نمی‌بینید که به حق عمل نمی‌شود و از باطل بازداشته نمی‌شود؟»
امام حسین (ع) برای این هدف با سخن نیکو، گفت‌وگو و اقناع کوشید؛ اما هنگامی که دید اصلاح امت و بیرون آوردن آن از خواب و بی‌تفاوتی‌اش جز با فدا کردن خون خود و خون یارانش ممکن نیست، در این کار بخل نورزید.
تجدید عهد با حسین (ع)
از این رو، عزیزان، اخلاص ما به عاشورا و تجدید عهدمان با امام حسین (ع) در حد حضور در مجالس و ریختن اشک و برپایی سفره‌ها و مهمانی‌ها نمی‌ماند؛ بلکه باید در جایگاهی باشیم که حسین (ع) در آن بود: عمل‌کنندگان به معروف و ترک‌کنندگان منکر باشیم، و عزم و اراده داشته باشیم که در هر موقعیتی که هستیم، آمران به معروف و ناهیان از منکر باشیم، و هدفی را که در پی آنیم تحقق بخشیم، و برای برپایی حق و عدالت و خیر بکوشیم تا چهرهٔ زندگی شود، و نپذیریم که حلال خدا حرام و حرام او حلال شود و خدا نافرمانی گردد، و بر هیچ ستم یا فساد یا انحرافی سکوت نکنیم؛ از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای نهراسیم، و هرقدر فداکاری‌ها و بهای آن سنگین باشد. تا از کسانی باشیم که خداوند درباره‌ٔشان فرموده است: «الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَیَخْشَوْنَهُ وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ ۗ وَکَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِیبًا». از خداوند می‌خواهیم که ما را در این راه توفیق دهد و آخرین سخنمان این است که الحمد لله رب العالمین.
خطبهٔ دوم
بسم الله الرحمن الرحیم
ای بندگان خدا، شما و خودم را به آنچه پیامبر اکرم (ص) در آغاز هر سال هجری جدید دعا می‌کرد، سفارش می‌کنم، آنجا که فرمود: «اللّهمَّ أنت الإله القدیم، وهذه سنه جدیده، فأسألک فیها العصمه من الشّیطان، والقوّه على هذه النّفس الأمّاره بالسّوء، والاشتغال بما یقرّبنی إلیک، یا کریم، یا ذا الجلال والإکرام. اللّهمَّ اجعلنا خیراً مما یظنون، واغفر لنا ما لا یعلمون، ولا تؤاخذنا بما یقولون، حسبی الله لا إله إلَّا هو، علیه توکَّلت وهو ربّ العرش العظیم. ربّنا لا تزغ قلوبنا بعد إذ هدیتنا، وهب لنا من لدنک رحمه إنَّک أنت الوهّاب؛ خدایا، تو خدای قدیم هستی و این سالی نو است؛ از تو در این سال عصمت از شیطان، و نیرو بر این نفس امرکننده به بدی، و اشتغال به آنچه مرا به تو نزدیک می‌کند، می‌خواهم؛ ای بخشنده، ای صاحب شکوه و بزرگواری. خدایا، ما را بهتر از آنچه گمان می‌کنند قرار ده، و آنچه را نمی‌دانند بر ما ببخش، و ما را به آنچه می‌گویند مؤاخذه مکن. خدا مرا بس است؛ هیچ معبودی جز او نیست؛ بر او توکل کردم و او پروردگار عرش بزرگ است. پروردگارا، دل‌های ما را پس از آنکه هدایت‌مان کردی منحرف مگردان، و از جانب خود رحمتی به ما ببخش که تو بخشنده‌ای.»
از خداوند می‌خواهیم به ما توفیق دهد تا سالی نو سرشار از خیر و عمل صالح باشد و از گذشته‌اش بهتر، تا بدین‌سان آگاه‌تر و مسئول‌تر و توانمندتر در رویارویی با چالش‌ها باشیم.
پایداری ایران
آغاز سخن از دستاورد بزرگی است که جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به تجاوز صهیونیستی به آن به دست آورد؛ دستاوردی که میزان توانمندی‌هایش را که دشمن را غافلگیر کرد و به عمق موجودیتش رسید، تأیید کرد؛ چیزی که از آغاز پیدایشش سابقه نداشت. این امر دشمن را واداشت که تجاوزش را متوقف کند و از تحقق اهدافی که در پی آن بود بازماند؛ اهدافی که پیش‌تر اشاره کرده بودیم که از مرز آنچه دربارهٔ جلوگیری از دستیابی ایران به توان هسته‌ای اعلام شده بود فراتر رفته و به آسیب زدن به توانمندی‌های نظامی، امنیتی، اقتصادی و علمی آن، و به انسجام و وحدت مردمش، و سرانجام به فروپاشی ارکانش رسیده بود.
این دستاورد با وجود ترورهایی که دشمن انجام داد، و هدف قرار دادن مراکز نظامی و اقتصادی، و با وجود توانمندی‌هایی که این دشمن در اختیار دارد، و حمایت مستقیم و غیرمستقیم ایالات متحدهٔ آمریکا و کشورهای غربی از آن، و با وجود محاصره‌ای که دیرزمانی از آن رنج می‌برد، به دست آمد. جمهوری اسلامی توانست با توانمندی‌های خودی و امکاناتی که توسعه داده بود ، و بدون آنکه هیچ حمایت خارجی‌ای دریافت کند ، نمونه‌ای ستودنی از توانایی ایستادگی در برابر طمع‌ها و نقشه‌های این رژیم ارائه دهد.
ایران با این دستاورد عنصری از بازدارندگی در برابر این دشمن پدید آورد که او را وادار خواهد کرد در همهٔ نقشه‌های توسعه‌طلبانه‌اش در منطقه بازنگری کند و این دستاورد به همهٔ کسانی که از بلاها و جنایات دشمن رنج برده‌اند، امید خواهد بخشید که می‌توانند تصمیم و آزادی خود را بازپس گیرند و دشمن را از سرزمین و منابعشان برانند.
ما در برابر این وضعیت، به جمهوری اسلامی ایران به خاطر توانایی‌اش در پاسخ به تجاوز ، به برکت آگاهی رهبری خردمندانه و پایداری‌ای که در رویارویی با این تجاوز نشان داد ، تبریک می‌گوییم و اطمینان داریم که می‌تواند از همهٔ زخم‌ها و دردهایی که بر آن وارد شده است عبور کند و بر اصول و ارزش‌هایی که به دوش کشیده و برای آنها در کنار مظلومان و مستضعفان فداکاری کرده است و بر سیاستی که بر پایهٔ تجاوز نکردن به هیچ‌کس استوار است اما هرگز نمی‌پذیرد که کسی به آن تجاوز کند، وفادار خواهد ماند.
موضعی شایستهٔ تقدیر
ما در این مناسبت، کشورهای عربی و اسلامی را به خاطر موضع یکپارچه‌ای که در محکوم کردن این تجاوز ستمگرانه و رد آن اتخاذ کردند، ارج می‌نهیم؛ اما می‌خواهیم موضعشان از حد محکومیت فراتر رود و به اقدامی مشترک برای رویارویی با چالشی تبدیل شود که همچنان از سوی دشمن صهیونیستی باقی است؛ دشمنی که کوشیده و همچنان می‌کوشد تا قوی‌ترین و سلطه‌گر این منطقه باشد و در برابر هرکس که بخواهد نیروهای خودی‌اش را بسازد و توانمندی‌هایش را توسعه دهد و تصمیم آزاد داشته باشد، بایستد.
ما تأکید می‌کنیم که جهان عرب و اسلام همهٔ توانمندی‌ها و امکانات را برای رویارویی با چالش‌های این دشمن یا هر دشمن دیگری دارد، اگر نقاط قوت خود را بشناسد، تلاش‌هایش را یکپارچه کند، و از تفرقه‌هایی که آن را فراگرفته و توانمندی‌هایش را پراکنده و نیرویش را از میان می‌برد ، تفرقه‌هایی که دشمن با برانگیختن غرایز طائفه‌ای یا مذهبی یا قومی، یا زنده کردن جنبه‌های منفی تاریخ، یا ترساندن کشورها از یکدیگر بر آنها کار می‌کند ، خارج شود.
ادامهٔ نسل‌کشی در غزه
به غزه منتقل شده و می‌بینیم که دشمن صهیونیستی همچنان به ارتکاب فجیع‌ترین کشتارها در آن و عملیات کشتار جمعی ادامه می‌دهد؛ کشتارهایی که حتی کسانی را که در سایهٔ محاصرهٔ کامل در پی تأمین نیازهای غذایی و دارویی خود هستند، دنبال می‌کند؛ چیزی که انسانیت از آن شرمسار است و با تأسف، همهٔ اینها در سایهٔ سکوت جهان و خاموشی آن و حتی صادر نکردن بیانیه‌های محکومیت جریان دارد.
ما پایداری این مردم و استواری‌شان بر سرزمین خود و پایبندی‌شان به مقاومت شجاعانه‌شان را که به ایمان به خدا و حق آزادی مسلح شده‌اند ، ارج می‌نهیم، و اطمینان داریم که با وجود کمی امکانات و فداکاری‌های بزرگ، دشمن را از تحقق اهدافی که در پی آن است بازخواهند داشت و آرزوهای خود را برای زندگی کریمانه بر سرزمینشان و داشتن تصمیم در آن، دیر یا زود، محقق خواهند ساخت.
فشار دشمن بر لبنان
به لبنان بازمی‌گردیم که دشمن صهیونیستی همچنان با حملات مداوم به مناطق آن، عملیات ترور لبنانی‌ها هنگام جابه‌جایی و در داخل روستاهایشان، یا انفجار خانه‌های باقی‌مانده در روستاهای مرزی برای جلوگیری از بازگشت مردم به آنها، یا پروازهای هوایی پهپادهایش که مناطق لبنانی را تا بیروت می‌پیمایند، آن را هدف قرار می‌دهد؛ و از این راه می‌کوشد بر لبنان فشار آورد تا در برابرش تسلیم شود و مطالباتی را بپذیرد که به حاکمیت، امنیت و ثبات کشور آسیب می‌زند.
ما بار دیگر از دولت می‌خواهیم که به مسئولیت خود در قبال شهروندانش عمل کند و نقش خود را در حمایت از آنان ایفا کند. روا نیست که این امر به‌راحتی بگذرد و حتی بیانیه‌های اعتراض و محکومیت ، که ضعیف‌ترین درجهٔ ایمان است ، صادر نشود، و از تحرک دیپلماتیک برای ایجاد فضای بین‌المللی فشار بر رژیم صهیونیستی تا وادارش کند به توافق‌های منعقدشده پایبند بماند، دست برندارد. و بر این اساس، بار دیگر از همهٔ لبنانی‌ها می‌خواهیم که امین این وطن باشند و برای رویارویی با فشارهایی که اعمال می‌شود یا خواهد شد و به امنیت و حاکمیتشان آسیب می‌زند، متحد شوند؛ و نقاط قوت خود را در رویارویی با آن به یاد آورند و نگذارند دشمن از سخنان و اظهارات و مواضعشان بهره ببرد.
سالگرد ارتحال سید فضل‌الله (ره)
سرانجام، هفتهٔ آینده، در چنین روزی ، جمعهٔ چهارم جولای سالگرد ارتحال سید والد (ره) به سوی پروردگار است؛ کسی که با ما زیست و در همهٔ شرایط و دشواری‌ها و چالش‌ها ما را ترک نکرد؛ و ما از چشمهٔ دانش و اندیشه و سخنان و مواعظ و احادیث او نوشیدیم؛ کسی که عمر خود را صرف کرد تا ما را از ضعف و جهل و عقب‌ماندگی بیرون آورد و آگاهی ما را به اسلام در پاکی و صفای آن ژرفا بخشید، و به ما آموخت که زندگی با ضعف و تسلیم به وضع موجود ساخته نمی‌شود، بلکه با منطق عزتمندان و آزادگانی که دردهای مردم ، همهٔ مردم و امت ، را می‌زیند، و مواضع عزتمندانه می‌گیرند و در راه خدا از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای نمی‌هراسند.
ما به دلیل شرایط دشواری که در آن به سر می‌بریم، امسال مراسمی نخواهیم گرفت، بلکه در این روز گرد هم می‌آییم تا به رسم قدردانی از احسان او و سپاسگزاری از آنچه تقدیم کرد؛ و آنچه را که با همهٔ توانمان حفظ خواهیم کرد، به او سلام کنیم و ثواب قرائت فاتحه را به او هدیه دهیم.