آیتالله سید علی خامنهای؛ رهبری شایسته
آیتالله سید علی خامنهای؛ رهبری شایسته
علامه مرجع سید محمدحسین فضلالله
پس از رحلت امام خمینی (ره)، در لحظهای تاریخی که نگاهها به آینده انقلاب اسلامی دوخته شده بود، سیمای جمهوری اسلامی ایران با علامه مرجع سید محمدحسین فضلالله (ره) مصاحبهای انجام داد. او که برای عرض تسلیت به ایران سفر کرده بود، در این مصاحبه از حضور امام در وجدان امت و ویژگیهای مرحله آینده تحت رهبری آیت الله سید علی خامنهای به عنوان رهبر انقلاب پس از امام سخن گفت و به رهبری جدید و توانایی وی در حفظ امانت مسیر و تقویت عوامل ثبات و تداوم انقلاب در برابر چالشها ابراز اعتماد کرد.
مرحله پس از امام (ره)
به جمهوری اسلامی پس از رحلت امام خمینی چگونه نگاه میکنید؟ آیا میتوان خلأ ناشی از این رحلت را پُر کرد؟
میتوانیم بگوییم که تاریخ اسلام در این مرحله، تاریخ امام خمینی است. این که امام (ره) توانست رسالت را در وجدان امت اسلامی قرار دهد و در وجدان انقلاب و واقعیت دولت به حرکت درآورد و رهبرانی بسازد که اندیشه، انقلاب و پیام را در برگیرند.
بنابراین، هر چند این خلأ بزرگ است، اما برداشت ما از وضعیت مردم پس از فقدان امام (ره) نشان میدهد که شخصیتهایی که امام را درک کردند، هر کدام به نوبه خود این امانت را بر دوش کشیدند. آنها توانستند خود را در برابر چالشهای بزرگی بازسازی کنند که به بروز اختلاف بر سر «میراث» امام امید بسته بودند؛ اما آنها با هم به حرکت درآمدند و بر خدمت به رسالت توافق کردند.
بدین ترتیب، تشییع جنازه تاریخی برجستهای که میلیونها نفر از داخل و خارج ایران در آن شرکت کردند، نشانهای بود بر اینکه مردم همچنان نقش امام را در پویایی انقلاب و دولت حفظ کرده و احساس نمودهاند که انقلاب و دولت همان طور که امانت الهی هستند، امانتی بر دوش آنها نیز هستند.
این دو عنصر، اساس احساس اعتماد به این حقیقت را تشکیل میدهند که آینده جمهوری اسلامی، همانند آینده انقلاب،متزلزل نخواهد بود، بلکه آیندهای بسیار باثبات است، به شرط آنکه بر تقویت این عناصر و فراهم کردن عناصر جدید برای رسیدن به سطح بالایی از اعتماد تلاش کنیم.
باید این حقیقت را درک کنیم که وقتی درباره آینده صحبت میکنیم، در واقع درباره حال صحبت میکنیم که پایههای آینده بر آن استوار است. چرا باید از حال صحبت کنیم؟ زیرا این ما هستیم که به اذن خدا حال را میسازیم؛ بنابراین، مسئله این نیست که رهبری چقدر امین و امت چقدر وفادار هستند، بلکه مسئله این است که رهبری چقدر باید به صورت فوق العاده تلاش کند تا بخشی از این خلأ را پر نماید و امت چقدر وفادارانه به صورت فوق العاده تلاش کند تا صحنه را تثبیت نماید و با چالشها روبرو شود. آینده به دست خداست و خداوند حرکت واقعیت و مسئولیت تغییر آن را به دست بندگان خود سپرده است. اگر آنها بتوانند خود را به نفع دستاوردهای بزرگ امت تغییر دهند و آنگاه که خود را تغییر دهند، میتوانند تاریخ را نیز تغییر دهند.
رهبر جدید و مسئولیت امت
طی سخنانی که در دانشگاه تهران ایراد کردید، به شخصیت آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی اشاره کردید. نظر شما درباره رهبری و بیعت مسلمانان با او چیست؟
من بیش از بیست سال است که آیتالله خامنهای (حفظه الله) را میشناسم. پیش از این نیز او را با فعالیت فکری اسلامیاش که به حرکت اسلامی در جهان گشوده بود، میشناختم. از این رو او را با رویکردی شناختهام که در آن انسان احساس میکند او به عنوان فرد مسلمان، متفکر مسلمان و مبارز مسلمان فعالیت میکند. این که او از دریچه جغرافیای محل زندگی خود به اسلام نمینگرد، بلکه به تمام مناطقی که مسلمانان در آنها حضور دارند یا مسائلشان را تحت تأثیر قرار میدهد، نظر دارد.
همچنین فکر روشنی را در او میشناسیم که توانست به بلندای انقلاب اوج بگیرد، نزد رهبری انقلاب شاگردی کند و نظریه رهبر انقلاب و امام امت را در تجربیاتی که عملی کرد و رهنمودهایی که اجرایی نمود و اندیشههایی که از آن الهام گرفت، تجسم ببخشد؛ به طوری که او رهبری در کنار رهبر بزرگ بود و رهبر کبیر انقلاب اسلامی در گامهای شخصی او، رهبر آینده را میدید، همانطور که در گامهای برادران همسنگرش نیز موقعیتهای گوناگون رهبری را میدید.
هنگامی که شخصیت سیاسی او را بررسی میکنیم، میبینیم که او از رهگذر فکر و تجربه طولانیاش در خط سیاسی اسلامی انقلابی، به بلوغ و رشد سیاسی دست یافته است؛ بنابراین، انتخاب او برای رهبری جمهوری اسلامی را انتخابی موفق در سطح بالایی از موفقیت میبینیم.
ما با تکیه بر برداشت خود و واقعیت زندگی امام، میبینیم که جمهوری اسلامی از رهگذر سرشت جایگاهی که رهبر بزرگ امام امت تجسم بخشید و مسئولیتی که در برابر همه مسلمانان بر دوش کشید تا جایی که از نظر جهان مستکبر تنها مشکلش این بود که انقلاب اسلامی را به جهان صادر میکند و از رهگذر اقدامات متعددی که در حمایت از انقلاب اسلامی در لبنان، انقلاب اسلامی در فلسطین و جنبشهای اسلامی در بسیاری از جهان اسلام انجام داد، به طوری که جنگ گستردهای که بر جمهوری اسلامی تحمیل شد، ناشی از این واقعیت بود که جمهوری اسلامی به جای اینکه به مرزهای خود بسنده کند، به امور اسلام و مسلمانان در جهان اهتمام دارد. هنگامی که این همه را بررسی میکنیم، تأکید میکنیم که انقلاب اسلامی باید به عنوان پایگاه مستحکم جنبش اسلامی در جهان باقی بماند. بر این اساس، از جایگاه رهبری خود باید با جنبشهای اسلامی در جهان تعامل کند و جنبش اسلامی جهان نیز باید با رهبری تعامل کنند.
به همین دلیل، رهبری جمهوری اسلامی آیتالله سید خامنهای (حفظه الله) ایجاب میکند که از رهگذر این موقعیت و ویژگیهای شخصیتی لازم برای ایفای نقش بزرگ رهبری عام اسلامی، به واقعیت مسلمانان و جنبش اسلامی در جهان توجه کند.
ما تصور میکنیم که مسلمانان خارج از ایران این جنبه از مسئله را درک کردهاند، بنابراین در کنار رهبری اسلامی جدید ایستادهاند تا بگویند: بر اساس خط اسلام و نه بر اساس موقعیت جغرافیایی یا تنوع قومی که ایران از آن نمایندگی میکند، رهبر ایران، رهبر ماست.
بنابراین، هنگامی که اقدامات رهبر اسلامی جدید، آیتالله خامنهای (حفظه الله) به ویژه پیام ایشان به حجاج بیتالله الحرام را بررسی میکنیم، درمییابیم که با توجه به واقعیت مسلمانان در حج و وضعیت مسلمانان در ایران، عراق، لبنان، فلسطین، افغانستان و اقلیتهای اسلامی، او به تمام جامعه اسلامی توجه دارد. این نشان میدهد که او به این حقیقت میاندیشد که از رهگذر رهبری موقعیتی که پایگاه مستحکم اسلامی به شمار میآید، در خط رهبری اسلامی حرکت نماید.
ما به او و شایستگیهای متبلور در شخصیتش اعتماد داریم، بنابراین برای او آرزوی موفقیت میکنیم و برای موفقیت او دعا میکنیم.
* بخشی از مصاحبه سیمای جمهوری اسلامی ایران با علامه مرجع سید محمدحسین فضلالله، ژوئیه ۱۹۸۹ م.