نماز جمعه آیت‌الله سید محمدحسین فضل‌الله، بیروت (۲۱ جمادی‌الاولی ۱۴۲۵ / ۹ ژوئیه ۲۰۰۴)

خطبه اول:

آرامش عقلاني؛

يكي از تأكيدات اسلامي براي انسان مؤمن، حفظ آرامش عقلاني در برابر بدي‏ها، مشكلات و چالش‏هاست. خصوصاً اگر اين مسائل از ناحيه افراد ضعيف‏تر از او صورت گيرد. اگر انسان بدور از واكنش‏هاي غريزي و با استفاده از خرد خويش حركت كند عمل او از روي درايت و برنامه ريزي صورت خواهد گرفت و آغاز و انجام كار براي او روشن خواهد بود.

غضب عقل را كور مي‏سازد، دريچه قلب انسان را مي‏بندد و رفتارهاي او را دچار لغزش مي‏سازد. در حديث آمده است كه فردي نزد رسول خدا(ص) آمد و از آن حضرت خواست كه او را موعظه كند. حضرت به يك كلام بسنده كرد: «خشمگين مشو.»

وقتي خشمگين شدي نيز به ياد خدا باش؛

در توصيه‏هاي ديني آمده است كه انسان هرگاه خشمگين شد بايد خداي خود را ياد كند و به ياد آورد كه خداوند نيز بر او خشمگين است؛ در بعضي از احاديث آمده است: «اي فرزند آدم! در هنگام خشمت بياد خدا باش تا در هنگام خشمم بياد تو باشم.»

 توانمندي در حفظ تعادل است؛

در بعضي احاديث از معيارهاي توانمندي سخن به ميان آمده است. به نظر عرف قوي‏تر كسي است كه قدرت بدني بيشتري داشته باشد يا چيز سنگيني را حمل كند. «نقل شده است كه پيامبر(ص) بر جمعي از اصحاب گذشت كه سنگي را بلند مي‏كردند. حضرت فرمود: چه مي‏كنيد؟ گفتند: مي‏خواهيم بدانيم كدام يك از ما قوي‏تر است. پيامبر(ص) فرمود: آيا مي‏خواهيد قوي‏ترين شما را خبر دهم گفتند: آري! اي رسول خدا فرمود: قوي‏ترين شما كسي است كه وقتي خشنود گرديد خشنودي‏اش او را به گناه و باطل وارد نكند و وقتي خشم گرفت خشمش او را از حق گويي بيرون نكند  و وقتي توانمند گشت به چيزهايي كه حق او نيست دست تطاول نيازد.»

توانمندي فقط به قوت بدني نيست؛ زيرا هر انساني مي‏تواند با تمرين و مهارت اجسام سنگين را بلند كند. بلكه توانمندي به اين است كه انسان در كارهاي خود تعادل داشته باشد؛ به نحوي كه بتواند در حالات عاطفي و رواني و گوناگون، احساسات و حب و بغض خود را تحت كنترل كند آورد. و وقتي شرايط او را به سوي بي‏تعادلي فرا مي‏خوانند او متعادل باقي بماند.

عاقبت انديشي؛

انسان بايد از نظر عقل، احساسات و اراده قوي و توانمند باشد و به هيچ كاري دست نزد مگر اينكه از پيامدهاي آن آگاه باشد. «جواني خدمت رسول خدا(ص) رسيد و به آن حضرت گفت: اي رسول خدا! مرا پندي ده! حضرت فرمود: اگر تو را پندي دهم بدان عمل مي‏كني؟  و سه مرتبه اين سؤال را تكرار فرمود.  جوان گفت: آري. پس حضرت فرمود: هرگاه به كاري تصميم گرفتي به عاقبت آن بينديش؛ اگر تو را به راه راست مي‏كشاند آن را انجام بده و اگر تو را گمراه مي‏سازد از آن دست بكش.»

در زمان انتخابات احزاب، اقوام و مذاهب ممكن است بر اثر دسايس و شايعه‏ها مشكلات را دامن بزنند. يعني غرايز را بيدار كنند و خردها را به خواب ببرند. به بعضي از سياستمداران غيرمسلمان گفتم: جوانان از شما مي‏خواهند كه خردورزي آنها را فعال كنيد ولي شما غرايز آنان را تحريك مي‏كنيد.

 

بهشت از آن پرهيزگاران است؛

خداوند بهشت را براي كساني قرار داده است كه عنان غضب خود را در اختيار دارند: «و سارعوا الي مغفرة من ربكم و جنة عرضها السموات و الارض أعدت للمتقين * الذين ينفقون في السراء و الضراء و الكاظمين الغيظ و العافين عن الناس و الله يحب المحسنين» بنابراين خداوند بهشت را بهاي خويشتن داري، كنترل خشم و عدم پيروي از هواي نفس قرار داده است. چه تجارتي را سودمندتر از اين تجارت سراغ داريد؟

در جامعه پر از تعصبات زندگي مي‏كنيم؛ دستگاه‏هاي اطلاعاتي جهاني و منطقه‏اي براي تحريك احساسات و سوء استفاده از اختلافات ديني و مذهبي و سياسي و قومي فعاليت مي‏كنند تا جامعه متحد ما را متفرق كنند و مسائل مهم را از اهميت ساقط سازند؛ در چنين شرايطي بايد خود را چنان تربيت كنيم كه عقل، آقا، حاكم و برنامه‏ريز ‏شود و غرايزمان تحت كنترل خودمان قرار گيرد نه اين كه غرايزمان برخردهاي مان حاكم شوند؛ بايد هنگام خشم بياد خدا افتيم و در هنگام خشنودي نيز خشنودي خدا را جستجو كنيم و هنگام خشم، غضب او را بياد آوريم.

 

خطبه دوم

اي بندگان خدا! از خدا پروا كنيد و با خردهايي باز با مسائل مهم برخورد كنيد! بايد چون بنياني مرصوص با چالش‏ها به مقابله برخيزيم؛ زيرا همه كفر و استكبار در برابر همه اسلام و مستضعفين قرار گرفته است.

اطاعت امريكا و جهان از اسرائيل

اسرائيل با موشك‏باري مستقيم بر شهروندان فلسطيني، ارتش خود را آموزش مي‏دهد. جنگنده‏هاي اسرائيلي براي انهدام ماشين‏ها، خانه‏ها و خيابان‏ها آموزش مي‏بينند و هر روز شهيدي به خاك و خون كشيده مي شود.

دنيا نيز با بي‏تفاوتي به اين كشتارهاي روزانه مي‏نگرد! و از آزادي و دموكراسي دم مي‏زند و رئيس جمهور امريكا از شارون به عنوان مرد صلح ياد مي‏كند؛ البته صلحي كه پيامد آن اسارت انسان‏ها و تخريب خانه هاست.‏

اما كميته چهارگانه بين‏المللي فقط فلسطيني‏ها را موعظه مي‏كند و براي اعطاي كمك به حكومت خودگردان فلسطيني فلسطيني فشار مي آورد كه بايد اصلاحات را اجرا كند؛ اين كميته بر نقشه مشكوك اسرائيل مبني بر خروج از نوار غزه صحّه گذارده است و تعلل اسرائيل در پذيرش دخالت بين‏المللي در قضيه فلسطين را رد كرده است. خجالت بارتر اين كه مدير كل آژانس بين‏المللي انرژي اتمي در طي ديداري از اسرائيل تصريح مي‏كند كه او بيش از گذشته نگراني‏هاي امنيتي اسرائيل را درك مي‏كند در حالي كه به او اجازه داده نشد تا از تأسيسات اتمي دمونا ديدار كند.

رژيم صهيونيستي با اين كه بيشترين تسليحات اتمي، شيميايي و بيولوژيكي را در منطقه دارد همراه با امريكا مي‏كوشد تا به ايران فشار آورد و اين كشور را خطري براي جهان نشان دهد.

جالب اين كه اروپا نيز در اين روند در كنار امريكا و اسرائيل قرار دارد؛ زيرا سياست بين‏المللي اروپا تابع امريكاست؛ آنان به اسرائيل اجازه مي‏دهند كه با انواع سلاح‏هاي اتمي و… منطقه را تهديد كند ولي به كشورهاي منطقه اجازه دفاع از خود نمي‏دهند.

من به اتحاديه اروپا، روسيه و سازمان ملل متحد توصيه مي‏كنم كه تسليم سياستهاي  ضد بشري امريكا نشوند؛ زيرا پيروي از امريكا به صلاح منافع سياسي و اقتصادي آنها نيست.

 

وحدت داخلي عراق براي اخراج اشغالگر

شهروندان عراقي از ناامني‏هاي روزافزون رنج مي‏برند و امريكا و متحدان آن هيچ كاري براي حمايت از مردم انجام نمي‏دهند. دولت موقت عراق نيز براي ايجاد امنيت داخلي دستاوردهاي  مثبتي را به جاي نگذاشته است.

عراقي‏ها به نوعي مصالحه داخلي نياز دارند كه جنايت‏كاران را در بر نگيرد؛ آنان به توافق بر سر اخراج نيروي اشغالگر و عدم اتكا به آن نيازمندند؛ زيرا اشغالگري كه نمي‏تواند از خود مراقبت كند چگونه مي‏تواند از مردم عراق حمايت كند. تداوم حضور نيروي اشغالگر سبب مي‏گردد كه بسياري نيز از داخل و خارج به ابزارهاي مقابله مشروع و غير مشروع دست يازند.

لبنان پيچيده ‏تر شدن بحران؛

لبناني كه در رده ۷۸ دولت‏هاي فسادخيز دنيا قرار دارد نياز دارد تا مسئولان آن از درون به بررسي امور بپردازند، نيازمندهاي حياتي شهروندان را بشناسند و در مسائل سرنوشت‏سازشان دقت كنند و به الهامات خارجي دور و نزديك منافي با منافع لبناني‏ها گوش ندهند.

خطبه اول:

آرامش عقلاني؛

يكي از تأكيدات اسلامي براي انسان مؤمن، حفظ آرامش عقلاني در برابر بدي‏ها، مشكلات و چالش‏هاست. خصوصاً اگر اين مسائل از ناحيه افراد ضعيف‏تر از او صورت گيرد. اگر انسان بدور از واكنش‏هاي غريزي و با استفاده از خرد خويش حركت كند عمل او از روي درايت و برنامه ريزي صورت خواهد گرفت و آغاز و انجام كار براي او روشن خواهد بود.

غضب عقل را كور مي‏سازد، دريچه قلب انسان را مي‏بندد و رفتارهاي او را دچار لغزش مي‏سازد. در حديث آمده است كه فردي نزد رسول خدا(ص) آمد و از آن حضرت خواست كه او را موعظه كند. حضرت به يك كلام بسنده كرد: «خشمگين مشو.»

وقتي خشمگين شدي نيز به ياد خدا باش؛

در توصيه‏هاي ديني آمده است كه انسان هرگاه خشمگين شد بايد خداي خود را ياد كند و به ياد آورد كه خداوند نيز بر او خشمگين است؛ در بعضي از احاديث آمده است: «اي فرزند آدم! در هنگام خشمت بياد خدا باش تا در هنگام خشمم بياد تو باشم.»

 توانمندي در حفظ تعادل است؛

در بعضي احاديث از معيارهاي توانمندي سخن به ميان آمده است. به نظر عرف قوي‏تر كسي است كه قدرت بدني بيشتري داشته باشد يا چيز سنگيني را حمل كند. «نقل شده است كه پيامبر(ص) بر جمعي از اصحاب گذشت كه سنگي را بلند مي‏كردند. حضرت فرمود: چه مي‏كنيد؟ گفتند: مي‏خواهيم بدانيم كدام يك از ما قوي‏تر است. پيامبر(ص) فرمود: آيا مي‏خواهيد قوي‏ترين شما را خبر دهم گفتند: آري! اي رسول خدا فرمود: قوي‏ترين شما كسي است كه وقتي خشنود گرديد خشنودي‏اش او را به گناه و باطل وارد نكند و وقتي خشم گرفت خشمش او را از حق گويي بيرون نكند  و وقتي توانمند گشت به چيزهايي كه حق او نيست دست تطاول نيازد.»

توانمندي فقط به قوت بدني نيست؛ زيرا هر انساني مي‏تواند با تمرين و مهارت اجسام سنگين را بلند كند. بلكه توانمندي به اين است كه انسان در كارهاي خود تعادل داشته باشد؛ به نحوي كه بتواند در حالات عاطفي و رواني و گوناگون، احساسات و حب و بغض خود را تحت كنترل كند آورد. و وقتي شرايط او را به سوي بي‏تعادلي فرا مي‏خوانند او متعادل باقي بماند.

عاقبت انديشي؛

انسان بايد از نظر عقل، احساسات و اراده قوي و توانمند باشد و به هيچ كاري دست نزد مگر اينكه از پيامدهاي آن آگاه باشد. «جواني خدمت رسول خدا(ص) رسيد و به آن حضرت گفت: اي رسول خدا! مرا پندي ده! حضرت فرمود: اگر تو را پندي دهم بدان عمل مي‏كني؟  و سه مرتبه اين سؤال را تكرار فرمود.  جوان گفت: آري. پس حضرت فرمود: هرگاه به كاري تصميم گرفتي به عاقبت آن بينديش؛ اگر تو را به راه راست مي‏كشاند آن را انجام بده و اگر تو را گمراه مي‏سازد از آن دست بكش.»

در زمان انتخابات احزاب، اقوام و مذاهب ممكن است بر اثر دسايس و شايعه‏ها مشكلات را دامن بزنند. يعني غرايز را بيدار كنند و خردها را به خواب ببرند. به بعضي از سياستمداران غيرمسلمان گفتم: جوانان از شما مي‏خواهند كه خردورزي آنها را فعال كنيد ولي شما غرايز آنان را تحريك مي‏كنيد.

 

بهشت از آن پرهيزگاران است؛

خداوند بهشت را براي كساني قرار داده است كه عنان غضب خود را در اختيار دارند: «و سارعوا الي مغفرة من ربكم و جنة عرضها السموات و الارض أعدت للمتقين * الذين ينفقون في السراء و الضراء و الكاظمين الغيظ و العافين عن الناس و الله يحب المحسنين» بنابراين خداوند بهشت را بهاي خويشتن داري، كنترل خشم و عدم پيروي از هواي نفس قرار داده است. چه تجارتي را سودمندتر از اين تجارت سراغ داريد؟

در جامعه پر از تعصبات زندگي مي‏كنيم؛ دستگاه‏هاي اطلاعاتي جهاني و منطقه‏اي براي تحريك احساسات و سوء استفاده از اختلافات ديني و مذهبي و سياسي و قومي فعاليت مي‏كنند تا جامعه متحد ما را متفرق كنند و مسائل مهم را از اهميت ساقط سازند؛ در چنين شرايطي بايد خود را چنان تربيت كنيم كه عقل، آقا، حاكم و برنامه‏ريز ‏شود و غرايزمان تحت كنترل خودمان قرار گيرد نه اين كه غرايزمان برخردهاي مان حاكم شوند؛ بايد هنگام خشم بياد خدا افتيم و در هنگام خشنودي نيز خشنودي خدا را جستجو كنيم و هنگام خشم، غضب او را بياد آوريم.

 

خطبه دوم

اي بندگان خدا! از خدا پروا كنيد و با خردهايي باز با مسائل مهم برخورد كنيد! بايد چون بنياني مرصوص با چالش‏ها به مقابله برخيزيم؛ زيرا همه كفر و استكبار در برابر همه اسلام و مستضعفين قرار گرفته است.

اطاعت امريكا و جهان از اسرائيل

اسرائيل با موشك‏باري مستقيم بر شهروندان فلسطيني، ارتش خود را آموزش مي‏دهد. جنگنده‏هاي اسرائيلي براي انهدام ماشين‏ها، خانه‏ها و خيابان‏ها آموزش مي‏بينند و هر روز شهيدي به خاك و خون كشيده مي شود.

دنيا نيز با بي‏تفاوتي به اين كشتارهاي روزانه مي‏نگرد! و از آزادي و دموكراسي دم مي‏زند و رئيس جمهور امريكا از شارون به عنوان مرد صلح ياد مي‏كند؛ البته صلحي كه پيامد آن اسارت انسان‏ها و تخريب خانه هاست.‏

اما كميته چهارگانه بين‏المللي فقط فلسطيني‏ها را موعظه مي‏كند و براي اعطاي كمك به حكومت خودگردان فلسطيني فلسطيني فشار مي آورد كه بايد اصلاحات را اجرا كند؛ اين كميته بر نقشه مشكوك اسرائيل مبني بر خروج از نوار غزه صحّه گذارده است و تعلل اسرائيل در پذيرش دخالت بين‏المللي در قضيه فلسطين را رد كرده است. خجالت بارتر اين كه مدير كل آژانس بين‏المللي انرژي اتمي در طي ديداري از اسرائيل تصريح مي‏كند كه او بيش از گذشته نگراني‏هاي امنيتي اسرائيل را درك مي‏كند در حالي كه به او اجازه داده نشد تا از تأسيسات اتمي دمونا ديدار كند.

رژيم صهيونيستي با اين كه بيشترين تسليحات اتمي، شيميايي و بيولوژيكي را در منطقه دارد همراه با امريكا مي‏كوشد تا به ايران فشار آورد و اين كشور را خطري براي جهان نشان دهد.

جالب اين كه اروپا نيز در اين روند در كنار امريكا و اسرائيل قرار دارد؛ زيرا سياست بين‏المللي اروپا تابع امريكاست؛ آنان به اسرائيل اجازه مي‏دهند كه با انواع سلاح‏هاي اتمي و… منطقه را تهديد كند ولي به كشورهاي منطقه اجازه دفاع از خود نمي‏دهند.

من به اتحاديه اروپا، روسيه و سازمان ملل متحد توصيه مي‏كنم كه تسليم سياستهاي  ضد بشري امريكا نشوند؛ زيرا پيروي از امريكا به صلاح منافع سياسي و اقتصادي آنها نيست.

 

وحدت داخلي عراق براي اخراج اشغالگر

شهروندان عراقي از ناامني‏هاي روزافزون رنج مي‏برند و امريكا و متحدان آن هيچ كاري براي حمايت از مردم انجام نمي‏دهند. دولت موقت عراق نيز براي ايجاد امنيت داخلي دستاوردهاي  مثبتي را به جاي نگذاشته است.

عراقي‏ها به نوعي مصالحه داخلي نياز دارند كه جنايت‏كاران را در بر نگيرد؛ آنان به توافق بر سر اخراج نيروي اشغالگر و عدم اتكا به آن نيازمندند؛ زيرا اشغالگري كه نمي‏تواند از خود مراقبت كند چگونه مي‏تواند از مردم عراق حمايت كند. تداوم حضور نيروي اشغالگر سبب مي‏گردد كه بسياري نيز از داخل و خارج به ابزارهاي مقابله مشروع و غير مشروع دست يازند.

لبنان پيچيده ‏تر شدن بحران؛

لبناني كه در رده ۷۸ دولت‏هاي فسادخيز دنيا قرار دارد نياز دارد تا مسئولان آن از درون به بررسي امور بپردازند، نيازمندهاي حياتي شهروندان را بشناسند و در مسائل سرنوشت‏سازشان دقت كنند و به الهامات خارجي دور و نزديك منافي با منافع لبناني‏ها گوش ندهند.

👤 خطیب: آيت الله العظمي سيد محمد حسين فضل الله
📅 تاریخ: 2004-09-07
📍 محل برگزاری: بیروت
📝 موضوع خطبه: آرامش عقلاني؛ عاقبت انديشي؛