باب اول:

طهارت

این بخش، شامل فصل های زیر است:

فصل اول: نجاسات ومطهرات

فصل دوم: وضو

فصل سوم: غسلها

فصل چهارم: احکام اموات

فصل پنجم: احکام تیمم

فصل اول: نجاسات ومطهرات

موضوعهای این فصل عبارتند از:

اول: اعیان نجس

دوم: نجس شدن و احکام آن

سوم: مطهّرات

اول: اشیای نجس

الف- ادرار و مدفوع

س117: استخری که عمق آن 3 متر و طولش 7 متر است، که بچه‏ها در آن شنا می‏کنند، اگر احتمال نجاست آن را به این علّت که بچه‏ها در آن شنا می کنند بدهیم، آیا باید آنرا نجس بشماریم، با توجه به اینکه «کلر» در آب وجود دارد و بوی آن بر آب استخر غلبه دارد؟

– در صورتی که متغیر شدن آب کثیر ناشی از تغیر رنگ یا طعم و یا بوی آن به رنگ یا طعم یا بوی نجاست، نباشد نمی‏توان آنرا نجس حساب کرد، کافی است در حکم طهارت آن آب، شک کنیم که آیا تغییر کرده یا نه، امّا وجود ماده «کلر» به مطلق بودن آب آسیبی وارد نمی‏کند، به رغم اینکه کلر، طعم آب را اندکی تغییر می‏دهد.

س118: آیا ادرار نوزاد شیرخوار پسر یا دختر پاک است یا نجس؟

– نجس است.

س119: آیا پس از خروج ادرار باید عضو را پاک‏کنیم؟ و آیا پس از پوشیدن لباس آن لباس نجس است‏ ونیاز به پاکیزه کردن دارد یا خیر؟

– زمانی تطهیر عضو، واجب می‏شود که مکلف بخواهد نماز بخواند، و در صورتی که اثر ادرار را خشک کرده، نگذاریم چیزی بر لباس بیفتد، لباس نجس نخواهد شد.

س120: آیا مدفوع خزندگان وسنجابها نجس است یا پاک؟

– بستگی به این دارد که جانور خون جهنده داشته باشد یا خیر. اگر خون جهنده داشته باشد وحرام گوشت باشد- به غیر از پرندگان- مدفوع آنها نجس است.

س121: آیا ادرار و مدفوع و منی حیوان حلال گوشت، پاک است یا نجس؟

– منی حیوان حلال گوشت نجس است، اما ادرار و مدفوع آن پاک است.

س122: حکم ادرار ومدفوع و منی حیوانی که گوشت آن نجس است، چیست؟

– حیوانی که خوردن گوشت آن حرام است ادرار ومدفوع و منی آن هم نجس است

س123: حکم فضله‏های پرندگان و ماهیها چیست؟

– فضله های پرندگان و ماهیها به طور مطلق پاک است.

ب: خون

س124: مایعی از مخرج بیرون می‏آید که رنگ آن زرد و بسیار رقیق‏است، آیا چنین چیزی موجب تکرار نماز و وضو می‏باشد؟

– چنین مایعی اگر شبیه به خون‏آبه باشد پاک است، و بیرون آمدن آن موجب بطلان نماز و وضو نمی‏باشد، و اگر هم خون باشد وضو و نماز را باطل نمی‏کند، ولی در چنین حالتی مکلف باید محل را تطهیر کند.

س125: حکم ترشّحات قهوه‏ای رنگی که پس از دوره ماهانه خارج می‏شود چیست، آیا پاکند یا نجس؟

– چنین ترشحاتی نجس‏اند زیرا [درحقیقت] خون می‏باشند.

س126: آیا ترشحات زرد رنگی که پس از حیض خارج می‏شود نجس‏است؟ وآیا آنها را حیض بشماریم یا خیر؟

– خیر، حیض نیست، بلکه جزو استحاضه شمرده می‏شود، ونجس است البته اگر به این امر علم داشته باشیم که چنین ترشحی خون است ونه چرکی که به علت التهاب وچیزی از این قبیل، به وجود آمده باشد.

س127: اگر زنی در زمانی که مبتلا به عادت ماهانه است وارد برکه آبی شود، آیا آب برکه نجس می‏شود یا خیر؟

– به مجرد اینکه زن در عادت ماهانه باشد داخل شدن او در آب موجب نجاست آن نمی‏شود، بله اگر خونی بر بدن یا لباس او باشد وآب برکه قلیل باشد- یعنی کمتر از کر- آب نجس می‏شود، ولی درصورتی که آب زیاد باشد، یعنی کر یا بیشتر، و رنگ آن با تأثیر از خون دگرگون نشود، آن آب نجس نمی‏باشد .

س128: خون مرده یا خونابه ای که زیر ناخن‏ها باشد چه حکمی دارد؟

– خون مرده‏ای که زیر ناخن پوشیده باشد، قبل از اینکه پوست را بگشاید به پاکیزه‏بودن ظاهر ناخن و پوست آسیبی نمی‏رساند. ولی اگر پوست را بگشاید با اینکه خشک هم باشد نجس است. خونابه هم همیشه پاک است.

س129: آیا خونی که در بدن دام ذبح شده می‏ماند، در صورتی که شک‏کنیم که مقدار متعارف آن خارج شده یا نه پاک‏است یا خیر؟

– به طهارت‏آن، حکم کنید، زیرا چنین شکی با وجود اینکه ذبح کننده، مسلمان و آگاه به شیوه ذبح شرعی است، و ملازم با خروج خون به مقدار متعارف خون از دام ذبح شده است، ارزشی ندارد و از چنین شکی صرف نظر کنید.

س130: مدتی است عمل جراحی دیسک کمر انجام داده‏ام و در محل زخم، یکی از بخیه‏ها پاره شده و از آن، خونابه ترشح می‏شود، آیا چنین ترشحی وضو را باطل می‏کند، و آیا چنین ترشحی پاک‏است یا خیر؟

– خونابه پاک ‏است، و وضو و نماز را باطل نمی‏کند، در مورد سؤال فوق، حتی از خونی که از زخم او بیرون می‏آید- تا وقتی که به بهبودی برسد- بخشوده است، چه خون محض‏باشد یا آغشته به خونابه باشد.

س131: آیا مایع لزجی که آغشته به خون ناشی از التهابات است، نجس است یا خیر؟

– مادامی‏که آغشته به خون است نجس شمرده می‏شود، و باید هر‏آنچه که با آن تماس دارد، مانند بدن و لباس تطهیر کند، البته این در صورتی است که مکلف درصدد انجام کاری باشد که نیاز به تطهیر لباس و بدن باشد مانند، ادای نماز، ولی اگر این خون از زخمی تازه باشد که از آن خون ترشح می شود، تا شفا یافتن، مورد عفواست .

س132: آیا خوردن تخم مرغی که در آن خون باشد جایز است؟

– خونی که در تخم مرغ باشد بنابر احتیاط واجب نجس است، ولی می‏توان آنرا جدا کرده بقیه تخم مرغ را خورد، جواز خوردن به این علت، ‏است که سرایت نجاست به بقیه اجزای تخم مرغ ثابت نشده است.

س133: آیا خون پشه و دیگر حشرات نجس است؟

– خون پشه و دیگر حشرات، پاک ‏است.

س134: چه زمانی خون زخمی که در حال بهبودی است پاک شمرده می‏شود؛ آیا به مرور زمان، یا با تغییر رنگ؟

– خون زخم، حتی اگر خشک شود هم پاک نخواهد ‏بود، مگرآنکه روی آن پوست به وجود‏آید دراین صورت خون جزو اجزای درونی بدن، خواهد بود و متنجس نخواهد‏ بود.

س135: ترشحاتی که پس از بهبودی تقریبی از زخم خارج می‏شوند وشبیه آب یا چرک باشند پاکند یا نجس؟

– پاک‏اند؛ مگر آنکه همراه با خون خارج شوند.

س136: آیا خون گنجشک پاک است یا نجس؟

– خون گنجشک نجس است، زیرا خون جهنده دارد.

س137: خونی که در دهان باشد آیا نجس است و باید آن را خارج کرد؟ و اگر در هنگام نماز شک کنم که خون در دهان وجود دارد یا خیر، تکلیف من چیست؟

– خونی که در دهان باشد نجس است، قورت دادن آن مادامیکه بیرون آوردن آن ممکن باشد جایز نیست، و اگر شک کنید که در دهان وجود دارد یاخیر بنای بر طهارت‏ کنید.

پ- منی

س138: منی چیست؟

– منی یک نوع ترشحی‏است که از آلت تناسلی مرد با فشار و شهوت خارج می‏شود و رنگ آن اندکی به تیرگی مایل‏است. منی ماده‏ای است که بر اثر ارتباط با تخمدان زن موجب ایجاد فرزند می‏گردد. واز نظر شرعی این مایع نجس است.

س139: چه نوع مایعی از مرد خارج می‏شود؟ و کدام یک از آنها موجب غسل جنابت است؟

– مایعی که از مرد خارج می‏شود می‏تواند یکی از موارد زیر باشد:

ادرار، که نجس است وموجب به وجود آمدن حدث اصغر است که با وضو مرتفع می‏شود.

منی، که قبلا آن را ذکر کردیم، موجب به وجود آمدن حدث اکبراست که با غسل مرتفع می‏شود،

مذی، ترشحی است که هنگام ملاعبه از مرد خارج می‏شود. این ترشح پاک است و موجب باطل‏شدن وضو و یا نیاز به غسل نمی‏شود، و وذی و ودی که یکی قبل از ادرار خارج می‏شود و دومی پس از ادرار، این دو نیز پاکند.

س140: آیا منی زن پاک است یا نجس؟

– زن بنابر نظر اهل خبره منی ندارد، آبی که از او خارج می‏شود پاک است، چه همراه با لذت باشد یا خیر.

س141: آیا ترشحاتی که هنگام شهوت که بر اثر بوسیدن و یا در بغل گرفتن و… از او خارج می‏شود، نجس است، و در صورتیکه چنین امری به وجود آید آیا غسل بر او واجب می شود؟

– این ترشحات پاک است و وضو را باطل نمی‏کند و نیاز به غسل نیست، حتی اگر زن به اوج لذت جنسی هم برسد، ودر او حالتی شبیه آنچه که آنرا انزال گویند حاصل گردد، زیرا زن منی ندارد، چنان چه متخصصین این را ثابت کرده‏اند.

س142: پس از آمیزش جنسی با همسرم، او غسل جنابت را انجام داد ولی بعدا مایع سفید رنگی از او خارج‏شد، این مایع چه حکمی دارد؟

– این مایع هر‏چه که باشد غسل را باطل نمی‏کند. ولی اگر معلوم شد که این مایع همان منیّ مرد است، این مایع نجس است و باید هرآنچه که با او برخورد کند را به خاطر ادای نماز و… پاک کند، و اگر منی نباشد این مایع پاک است.

س143: آیا مذی پاک‏است؟ این با وجود اینکه از نظر علمی ثابت شده‏است که مقدار بسیار کمی از اجزای منی (تقریبا به نسبت 2%) در آن وجود دارد؟

– مذی پاک ‏است، ولو مقدار کمی منی در آن باشد. چنان چه در سؤال، این مسأله را ذکر کرده است، زیرا مذی چیزی غیر از منی است، و نیز اینکه دلیل شرعی بر پاک بودن آن دلالت دارد؛ و پس از خروج آن واجب نیست که مکلف وضو بگیرد یا غسل کند.

ت- مردار و مشکوک التذکیه

س144: پوستینی که از کشورهای غیراسلامی وارد می‏شود و از آن درساخت لباس و کفش و اثاثیه منزل استفاده می‏شود چه حکمی‏ دارد؟

– معیار در پاک بودن پوستینهایی که از بازارهای کشورهای غیرمسلمان خرید می‏شود آن است که عنوان «مشکوک» برآنها صادق باشد، این عنوان تحقق نمی‏یابد مگر آنکه این کشور از کشورهایی باشد که پوستین از کشورهای مسلمان وارد کند یا اینکه تعداد زیادی مسلمان در این کشورها زندگی کنند، که احتمال این باشد مسلمانان مقیم در آن کشورها با کشتارگاهها در ارتباط باشند [مشغول کار در این اماکن‏ باشند] چنان چه امروزه کشورهایی از قبیل ایتالیا، فرانسه، آلمان و برخی شهرهای آمریکا، و نیز ممکن است استرالیا را از جمله این کشورها شمرد.

س145: در یک شرکت مشغول کارم که گوشت را به دست استفاده کنندگان آن می‏رساند، با توجه به اینکه این شرکت، گوشتهایی را تقدیم خریداران می‏کند که از نظر شرعی تذکیه نشده یا اینکه گوشت خوک است، آیا می‏توان از دستگاههایی که در رساندن گوشت حرام استفاده می کنیم، در رساندن گوشت حلال استفاده کنیم؟

– استفاده ازاین دستگاهها برای تحویل گوشت حلال، حرام نیست، ولی این امر موجب نجاست دستگاهها می‏شود و در صورتی که رطوبت مسری باشد به نجس شدن گوشت منجر می گردد.

س146: هنگام وضوگرفتن یک نوع دمپایی پوشیده ام که از چرمی ساخته‏شده، در یک کشور غیر اسلامی بود، در صورتی که پایم تر باشد و با آن دمپایی برخورد کند، حکم شرعی آن چیست؟ و نیز حکم دمپایی را که نمی‏دانم چرم است یا نه چیست؟

– دمپایی که معلوم نیست ازچرم ساخته شده باشد یا نه مشکلی ندارد و حکم آن طهارت است، حتی اگر در کشور غیر اسلامی ساخته شده باشد. ولی اگر بدانیم که آن‏ را از چرم ساخته‏اند و از یک کشور غیر اسلامی صادر شده باشد، دو حالت دارد:

یک: اینکه قطع داشته باشیم که حیوان تذکیه نشده باشد؛ در این صورت، به نجاست آن حکم می‏کنیم، و نیز نجاست چیزی که با آن برخورد‏کند، البته اگر رطوبت مسری داشته‏باشد.

دوم: احتمال دهیم که حیوان [به صورت شرعی ذبح شده] باشد البته باید احتمال، قابل اعتنا باشد، این احتمال هم از این جا نشأت بگیرد که مسلمانان زیادی در این کشور باشند، یا اینکه این کشور چرم خود را از کشورهای اسلامی وارد‏کند، در این صورت چنین چرمی را «مشکوک التذکیه» می‏دانیم و چنین چرمی پاک است و با چیزی که از آن ساخته شده باشد می‏توان نماز خواند.

س147: آیا چرمی که از بلاد غیراسلامی باشد می‏توان حکم به پاکیزه‏بودن آن داد؟ و اگر به هنگام دست زدن به آن، رطوبت داشته باشد آیا باید دست را تطهیر ‏کنیم؟

– پوستی که از کشورهای کافر وارد کنیم اگر احتمال معتد‏به در مورد تذکیه آن باشد، حکم آن، حکم مرداراست، پس نجس می‏باشد و نمازگزاردن در آن صحیح نمی‏باشد، وآنچه که باآن برخورد کند اگر رطوبت مسری داشته باشد متنجس می‏شود.

س148: حکم کیف و کمربندی که از پوست فیل ساخته شود، چیست؟

– فیل از جمله حیوانات پاک است، ولی اگر خود بمیرد یا به شکلی شکار شود که شروط شرعی در آن شکار رعایت نشود، حکمش نجاست است. لذا چیزی که از بازار مسلمین گرفته شود حکم آن پاکی است، و نیز اگر مشکوک التذکیه باشد، در غیر این صورت حکم آن نجاست ‏است.

س149: حکم پوستی که از لب کنده شود چیست، آیا نجس است یا پاک ؟

– پاک است، و از اجزای میته [مردار] شمرده نمی‏شود.

س150: آیا جایز است کفش ساخته شده از پوست حیوان غیر مذکّی را بپوشیم؟

– جایزاست با اینکه می‏تواند پاک هم نباشد.

س151: آیا گوشت غیر شرعی [حیوان تذکیه نشده باشد] و نیز گوشت خوک نجس‏اند ودر صورتی که دست با آن برخورد کند نجس می‏شود؟

– گوشتی که تذکیه نشده‏باشد و نیز گوشت خوک نجس‏است، زیرا مردار و خوک، از نجاسات عینی اند، بله اگر مشکوک التذکیه باشد و احتمال عقلانی باشد، این گوشت به صورت صحیح تذکیه شده است، بنا را بر طهارت آن می گذاریم، البته خوردن آن جایز نیست، و اگر دست به آن برخورد کند با وجود رطوبت مسری دست نجس می‏شود. و اگر بخواهید کاری را که شرط آن پاکی است انجام دهید باید دست را بشوییم.

س152: اگر موش درغذای خشک یا تر بیفتد در صورتی که زنده باشد چه حکمی دارد؟ ونیز اگر فضله‏های آن در غذا بیفتد چه حکمی دارد؟

– موش زنده، پاک است و اگر در غذا بیفتد غذا را نجس نمی‏کند، چه تر باشد یا خشک، ولی موش مرده نجس است و اگر در غذا بیفتد غذا را اگر تر باشد نجس می‏کند. ولی اگر خشک باشد نجس نمی‏کند، فضله‏های موش نجس است و غذا را اگر تر باشد، و نه غذای خشک را، نجس می‏کند.

س153: حکم سیب زمینی که در روغن سرخ شود و قبلا در آن گوشت غیر مذکّی سرخ شده باشد، چیست؟

– روغنی که از آن برای سرخ کردن گوشت مرده یا گوشتی که حکم آن را دارد، استفاده شده است، جایز نیست که از آن برای سرخ کردن سیب زمینی یا چیزی دیگر استفاده گردد.

س154: آیا روغن حیوانی که تذکیه نشده باشد نجس است یا خیر؟

– اگر قطعا تذکیه نشده باشد، این روغن نجس است و خوردن آن جایز نیست.

س155: حکم روغن حیوانی، که در یک کشور غیر اسلامی در غذا یا چیز دیگری استفاده می‏کنند، چیست؟

– خوردن چیزی که آمیخته با چنین روغن حیوانی باشد و یا در ساخت آن مورد استفاده قرار گرفته، شرعا جایز نمی‏باشد. بله، در صورتی که در تذکیه حیوان تردید داشته باشیم، نمی توان بنا را بر نجاست غذایی بگذاریم که آمیخته با این روغن است.

س156: اگر صابون یا خمیر دندان از چربی خوک یا حیوان غیر مذکّی باشد آیا نجس است یا خیر؟

– اگر بعد از ساخت، این چربی استحاله شود [به چیز دیگری مبدل شود] بنا را بر طهارت آن می گذاریم، اما اگر چنین نباشد نجس است.

س157: اگر پرنده ای بمیرد آیا نجس است یا پاک؟

– پرندگان از جمله جانوارنی هستند که خون آنها جهنده است، لذا اگر بمیرند نجس‏اند، و هرآنچه که با آن تماس یابد، اگر رطوبت مسری داشته باشد، نجس‏است.

س158: در صورتی که مارمولک را با دمپایی بکشیم و خون از آن خارج شود با وجود روایات متعددی که مارمولک را نجس می‏داند، آیا دمپایی نجس است. و اگر شخصی چنین کاری کند آیا باید غسل بجا ‏آورد؟

– مارمولک که نام آن در زبان عربی «وزغ» است، نوعی از انواع حشرات است که خون جهنده ندارد، لذا اگر با چیزی برخورد‏ کند آن چیز نجس نمی‏شود، چه آن چیز زنده یا مرده باشد. و چه از آن خون خارج شود یا خیر. آنچه که در روایات در باب غسل کردن پس از کشتن آن نقل کرده اند، ثابت شده ‏نیست.

س159: حکم مسَ جنینی که قبل از چهارماهگی سقط شود چیست؟

– باید موضع مسّ آنرا تطهیر کرد، البته اگر رطوبت وجود داشته باشد.

س160: از جنابعالی درخواست می‏کنم در مورد علت واجب بودن تطهیر پس از مسَ میّت، توضیح دهید؟

– این مسأله از جمله امور تعبدی شرعی است، چون شارع وجوب غسل کردن از مسَ میّت پس از سرد شدن بدن و قبل از انجام غسل میّت را واجب کرده است. و نیز اگر دست انسان تر باشد در صورتی که با بدن میّت برخورد کند نجس می‏شود، زیرا مرده از جمله اعیان نجس شمرده می‏شود.

س161: آیا می‏توان پوست دباغی شده را پاک شمرد؟

– پوست مرده تذکیه نشده، با دبّاغی پاک نمی‏شود.

ث: سگ وخوک

س162: آیا دست مالیدن به سگهای اهلی که در آنها رعایت بهداشت شده جایزاست؟ و آیا درصورتی که به آن دست بزنیم باید دست را با خاک، خاکمالی کرده و آنها را با آب بشوئیم، و آیاچنین کاری وضو را باطل می‏کند؟

– سگ نجس است. ولی آنچه که با آن برخورد می‏کند، اگر همراه با رطوبت نباشد نجس نمی‏شود، پس اگر چیزی با سگ برخورد کند ولی هردو یا یکی از آن دو دارای رطوبت نباشد آن چیز نجس نمی‏شود. ولی اگر آن چیز، تر باشد محل برخورد را باید با آب تطهیر کرد نه چیز دیگری را. و اما وجوب استفاده از خاکمالی، در ظرفهایی است که سگ در آن غذا خورده یا در آن آب نوشیده‏باشد. البته این در صورتی است که انسان بخواهد از این ظروف در خوردن یا نوشیدن استفاده کند. ولی وضو، با دست زدن به سگ چه همراه با رطوبت باشد یا نه، باطل نمی‏شود.

س163: دلیل نجس بودن سگ چیست؟ و آیا متن قرآنی که نجس بودن آنرا ذکر کند وجود دارد؟

– قرآن به صورت صریح نجس بودن سگ را ذکر نمی‏کند. ولی سنت شریف دال بر این است که سگ و اجزای آن از جمله نجاسات‏ هستند، در روایتی از معاویه بن شریح از ابی عبدالله (ع) (امام صادق) آمده است که: «از امام در مورد بازمانده آب دهان سگ پرسیدم که آیا می‏توان از این آب نوشید یا وضوگرفت؟ امام (ع) فرمود: خیر. گفتم آیا سگ ازجمله گربه سانان نیست؟ فرمود: نه به خدا همانا سگ، نجس است، نه به خدا، سگ نجس است».

س164: منزلی را از افرادی خریدم که دارای سگ بوده‏اند، آیا باید منزل را پاک‏کنم تا بتوانم در آن نماز‏ بخوانم؟

– ضرورتی ندارد، زیرا مهم در نماز، پاک‏بودن موضع سجده است، علاوه براین می‏توانید از حصیر پاک یا چیزی از این قبیل استفاده کنید، البته در صورت اینکه بنا را بر طهارت مطلق بگذارید، زیرا شما از اینکه این تماس، همراه با رطوبت بوده باشد اطلاع ندارید.

س165: آیا سگ نگهبانی نجس‏است، با توجه به اینکه غذایی که می‏خورد تمیز است و چیز نجس را لمس نمی‏کند؟

– سگ در هر حال نجس است، ولی مانعی از خریدن آن برای نگهبانی وجود ندارد. واگر تماس باچیزی داشته باشد باید آن چیز را تطهیر کرد.

س166: سؤال من راجع به نوعی از سگهای دو رگه (گرگ- سگ) و چالاکی به نام هوسکی Husky است که در سرزمین اسکیموها فراوان دیده می‏شود، آیا این سگ ها پاکند؟

– تا وقتی که در عرف آن را از خانواده و گروه سگها بشمارند، به گونه ای که این حیوانات واقعا منسوب به سگ باشد، حکمش از نظر نجاست و غیر آن، حکم سگ است.

س167: آیا پوشیدن جاکت که از پوست خوک ساخته شده، جایز است؟

– پوشیدن آن جایز است اما خواندن نماز با آن صحیح نیست و از آنجایی که پوست خوک نجس است، هر چیز مرطوبی که با آن تماس یابد، نجس می‏گردد.

س168: آیا گوشت خوک و شراب و آب جو، نجس به حساب می‏آید؟

– خوک از نجاسات است اما شراب و آب جو، پاک است.

س169: آیا خوک نجس العین است؟

– بلی، نجس العین است.

ج- شراب (خمر)

س170: آیا شراب نجس است یا پاک؟

– با این که نوشیدن شراب از گناهان کبیره می‏باشد، ولی خود آن نجس نیست.
س171: ما در استرالیا زندگی می‏کنیم، در یکی از مساجد، استفتائات برخی از مسائل شرعی حضرت آیه الله سید فضل الله (ره) را خواندیم که در ضمن آن سؤالی در مورد نجاست شراب بود که آیا شراب نجس است یا پاک و جواب این بود که پاک است. آیا این فتوا درست است؟ شراب، چگونه پاک است در حالی که قرآن کریم و سنت پیامبر(ص) بر حرام بودن و نجاست آن دلالت دارند؟

– قران کریم دوری و اجتناب از شراب را واجب کرده، و این کنایه از عدم جواز نوشیدن آن می‏باشد. میان حرمت نوشیدن و نجاست آن ملازمه ای وجود ندارد و این حرمت دلیلی بر نجاست آن نیست؛ لذا باید بر طهارت و نجاست آن دلیل مستقل دیگری جستجو شود. از آنجایی که روایاتی که به این موضوع پرداخته‏اند، متفاوتند؛ لذا ما روایاتی که بر طهارت شراب دلالت دارند را به تبعیت از برخی از علمای دیگر ترجیح می‏دهیم و به طهارت آن فتوا داده ایم، باوجود اینکه این مسئله، اجماعی نیست. و اشکالی ندارد که به طهارت و حرام بودن شراب حکم گردد، چرا‏که بین حرمت نوشیدن و نجاست آن ارتباطی نیست. بیشتر مراجع از جمله آیه الله خوئی (قدس سره)، استفاده مست کننده‏های جامد، مثل حشیش را حرام می‏دانند اما آنها را پاک به حساب می‏آورند. همچنین الکل را پاک، و نوشیدن آن را حرام می‏دانند.

س172: اگر عطر و بوگیرهای زیر بغل حاوی الکل باشند، حکم استفاده از آنها چیست؟

استفاده از آنها حرام نیست و پاک می‏باشد.

س173: آیا ژل حاوی الکل، پاک است یا خیر؟

نه در پاکی آن اشکالی است و نه در استفاده از آن.

س174: آیا صابون و یا عطر حاوی الکل، پاک است؟

– در هر حالی نجس نیست، حتی خود شراب بنفسه پاک است با این که نوشیدنش حرام است.

س175: فتوایی وجود دارد که می‏گوید: نوشیدن آبمیوه و نوشیدنی‏های گازدار دارای قوطی های فلزی، که در کشور های خارجی ساخته می‏شود، جایز نیست؛ چون در حین بازیابی و ساختن آنها، با قوطی های شراب و مشروبات الکلی ذوب و در نتیجه نجس می‏شود. نظر شما درمورد این فتوا چیست؟

– استفاده از امثال این قوطی‏ها اشکالی ندارد چراکه حکم اولیه، پاکی و طهارت آنهاست. همه چیز پاک است تا وقتی که به نجاست آن علم پیدا کنیم و به مجرد احتمال یا شک، نمی‏توان حکمی به نجاست کرد. البته این نظر مبنی بر نجاست شراب می‏باشد ولی در صورتی که فتوا به طهارت و پاکی آن داده شود -که نظر ما هم این است- نیازی به اجتناب از این قوطی‏ها نیست.

چ- کافر:

س176 : آیا اهل کتاب و یا کافری که به خداوند ایمان ندارد نجس است ؟ به عبارتی دیگر، آیا فردی در اثر تماس با رطوبت حاصل از اهل کتاب یا کافر، نجس می‏شود ؟

– هر انسانی پاک است، خواه اهل کتاب باشد یا غیر آن، و منظور از نجاست کافر؛ نجاست باطنی و زشتی و فساد عقیده اوست و نه نجاست جسمی و ظاهری که از یک شیء به شیء دیگر از خلال رطوبت، منتقل می‏شود.

س177 : بر اساس نظری که اعتقاد به پاکی اهل کتاب و تمامی انسان ها دارد، آیا می‏توان حکم به پاکی ظاهری او کرد، با علم به اینکه آنها اهتمامی به نجاست و پاکیزگی ندارند؟

– اهل کتاب ذاتا پاک است و اگر در نجاست وی شکی باشد، بنا را بر پاکی می‏گذرایم مانند اشیای دیگر.

س178: چگونه بر پاکی اهل کتاب حکم می‏کنید با این که کافرند؟

– بین این دو مسئله منافاتی وجود ندارد و نظر فقهی ما این است که همه انسانها حتی کافر و مشرک، ذاتا پاکند. نمی‏توان به نجاست انسانی حکم کرد جز با استناد به نجاست ظاهری. اعتقاد به پاکی اهل کتاب، نظر بیشتر فقهاست؛ چراکه آنها دلیلی بر نجاست اهل کتاب نمی‏بینند؛ همانطوری که میان کفر و نجاست ارتباطی نمی‏یابند.

س179 : آیا استخدام خدمتکار مسیحی به لحاظ پاکی و نجاست، اشکال دارد؟

– اشکالی ندارد و می‏توانید نحوه طهارت گرفتن را به او بیاموزید. نظر ما این است که کافر به طور مطلق پاک است ولی باید حال افرادی که به آن منزل رفت و آمد دارند و مقلد مرجعی هستند که به نجاست کافر، فتوا داده است، را رعایت کرد.

س180 : آیا می‏توان با هندوها همکار شد و از همان استکان چای و لیوان آبی که آنها استفاده می‏کنند، استفاده کرد؟ و آیا لمس زنهایشان در حین بازی و یا شوخی مجاز است؟

– هر گونه رابطه و همکاری با هندوها مجاز می‏باشد و آنها با این که بت پرست اند، پاکند. ولی هیچ مردی مجاز نیست که هیچ زن نامحرمی را، مسلمان و یا کافر، لمس کند.

س181: آیا لباسی را که فردی بودایی یا یهودی و یا مسیحی آن را اتو کرده است، می‏توان پوشید، با توجه به این که او مقداری آب بر آن می‏پاشد؟

– نظر ما این است که تمامی انسانها، ذاتشان پاک است حتی اگر کافر و مشرک باشند، و اگر بر نجاست ظاهری و خارجی انسانی، علم نیافتیم، بنا را بر طهارت و پاکیزگی می‏گذرایم.

ح- مسائل متفرقه

س182: عوامل نجس شدن اشیاء چیست؟ و چگونه یک چیز نجس می‏شود؟

– چند چیز عین نجاست هستند: ادرار و مدفوع انسان یا حیوان به شرطی که حیوان دارای خون جهنده، حرام گوشت و از غیر پرندگان باشد، خون و منی هر حیوانی که خون جهنده داشته باشد مانند سگ و خوک، مرداری هر حیوانی که خون جهنده دارد.

هر چیزی از طریق برخورد مستقیم با عین نجاست، نجس می‏شود، و یا از طریق تماس با چیزی که رطوبت منتقل شده از عین نجاست، آن را نجس کرده باشد.

س183: آیا بدن حائض یا فرد جنب، نجس است؟

– جنابت یا حیض موجب نجاست بدن انسان جنب یا حائض نمی‏شود، بلکه نجاست مختص محل انزال منی یا خون می‏باشد.

س184: آیا انسان جنب نجس به حساب می‏آید؟ و معنی این آیه شریفه چیست که می‎فرماید: «وان کنتم جنباً فاطهروا»[1]

– فرد جنب شده، به‎خاطر نجاست جسمی، نجس محسوب نمی‏شود و فقط موضع انزال منی، نجس است؛ نجاست او معنوی است و برای پاک بودن در نماز احتیاج به غسل دارد. مقصود از آیه شریفه، برطرف نمودن ناپاکی و نجاست جسمی نیست؛ بلکه دستور به غسل کردن برای پاک شدن از نجاست معنوی است.

س185: آیا در حین روابط زناشویی، بدن نجس می‏شود؟ و آیا فرد جنب شده هر چیزی مانند لباس و وسایل را، که لمس کند، نجس می‏گردد؟

– بدن فرد جنب، چیزی را نجس نمی‏کند مگر اینکه به موضع نجاست مانند دست و فرج، برخورد کند و بقیه بدن پاک می‏ماند و در صورتی که بدن به چیزهایی مثل لباس و وسایل، برخورد کند، همین حکم را دارد.

س186: آیا عرق فرد جنب، نجس است؟

– عرق شخص جنب، نجس نیست، حتی اگر از راه جنابت مانند زنا و استمناء، حرام حاصل شده باشد.

س187: آیا لباسی که زن در زمان دوره ماهیانه می‏پوشد، نجس به حساب می‏آید؟

– لباس پاک است و به این خاطر نجس نمی‏شود مگر اینکه نجاست مثل خون و غیره به آن برسد.

س188: در مکان های عمومی مثل بیمارستان ها و مکان های دیگر که مسلمانان با غیر مسلمانان جمع می‏شوند، آیا می‏توان به نجاست‏هایی که همه در معرض آن قرار دارند، ترتیب اثر داد؛ مانند شیر دستشویی ها که در این موارد به احتمال قریب به یقین، مسلمان و غیر مسلمان آنرا لمس می‏کنند؟

اولاً همه انسان ها پاکند حتی اگر مسلمان و اهل کتاب نباشند. ثانیاً حتی اگر احتمال بر نجاست غیر مسلمان باشد؛ به علت عدم قطع در نجاست او، می‏توان بنا را بر پاکی گذاشت.

س189: آیا لباس‏هایی که از پوست طبیعی درست شده اند را می‏توان همراه با لباس های دیگر، در ماشین لباسشویی شست؟

– در این موارد بنا را بر پاکی لباس‏های پوستی و لباس‏هایی که همراه آنها در ماشین لباسشویی است، می‏گذرایم، چراکه معلوم نیست که پوست، از حیوان ناپاک گرفته شده؛ همانطور که وضعیت لباس‏هایی که امروزه خریداری می‏شود، معلوم نیست. اگر بدانیم که لباس از پوست حیوان حرام گوشت ساخته شده، به نجاست آن حکم می‏کنیم و هر چیزی از جمله لباس های مرطوب و خیس به آن برخورد کند، نجس محسوب می‏شود.

س190: وقتی که پوست انسان به چیزی تیز، برخورد کند که به جدا شدن پوست و جاری شدن مایعی شفاف منجر گردد که به مدت چند ساعت ولی نه به شدت، خروج آن ادامه پیدا کند، آیا این مایع، نجس است و وضو را باطل می‏کند؟

– این مایع اگر خون نباشد، پاک است و وضو و نماز اشکال ندارد.

س191: آیا اگر انسان تارک الصلاه باشد، نجس محسوب می‏شود؟

– خیر، نجس نمی‏باشد.

س192: آیا گربه نجس است؟

– گربه پاک است، ولی فضله اش نجس است و بنا بر احتیاط واجب نمی‏توان با اجزای بدن گربه مانند مو و پشم و کرک آن، نماز خواند.

س193: آیا موی گربه نجس است یا پاک؟ و حکم نماز خواندن با آن چیست؟

– مو، پشم و کرک گربه پاک اند، چون گربه از حیوانات پاک است. اما نماز خواندن با لباسی که بر آن مو یا کرک گربه باشد، بنا بر احتیاط واجب، صحیح نیست، چرا که نماز با اجزای حیوانات حرام گوشت، جایز نمی‏باشد.

س194: آیا فضله خرگوش، نجس است ؟

– بنا بر احتیاط واجب، نجس است.

س195: آیا اگر داخل غذا، مگس بیفتد، نجس می‏شود؟

– تا وقتی که اجزای مشخص عین نجاست را روی مگس نبینیم، غذا نجس نیست. این حکم در مورد حشرات دیگر نیز جاری است؛ حتی اگر قبل از آن بر محل نجاست نشسته باشد.

س196: آیا کرمی که از مقعد انسان خارج می‏شود نجس است؟

– در صورتی که همراه با نجاست نباشد، پاک است.

س197: آیا عرق اسب نجس است؟

– عرق اسب نجس نیست و چیزی هم که به آن تماس می‏یابد، نجس نمی‏شود.

س198: آیا سوسمار موجودی نجس به حساب می‏آید؟ وچیزی که با آن برخورد می‏کند چطور؟

نجس نیست وچیزی که با آن تماس می‏یابد، نیز نجس نمی‏گردد.

س199: آیا پر پرنده‏هایی که به روش اسلامی ذبح نمی‏شود، پاک است یا نجس؟

– پاک به حساب می‏آید؛ زیرا که پر، بی جان است؛ در نتیجه از اعضای مرده که نجس است، استثنا می‏گردد.

س200: آیا ظرف‏هایی که صاحبانشان را نمی‏شناسیم، پاک به حساب می‏آید؟

– همه چیز پاک است مگر اینکه واقعاً بدانیم نجس است، لذا در مورد ذکر شده باید بنا را بر پاکی بگذاریم.

س201: آیا گلیسیرین و گلیسرول حرام است یا حلال؟ بخصوص، اینکه آنها در پودر‏های آرایشی به کار می‏رود؟

– استفاده از چیزی که حاوی این ماده است، حرام نیست و خود آن مواد نیز، نجس نیست.

س202: حکم استفاده از ژل (ثابت کننده مو) که از مواد حیوانی ساخته شده‏اند، چیست؟ در حالی که نمیدانیم آیا این حیوانات حلال گوشت بوده است یا خیر و این مواد از خوک گرفته شده است یا خیر؟

– در این موارد بنا را بر پاکی می‏گذرایم، و نماز خواندن با آن صحیح می‏باشد، زیرا علم نداریم که این مواد از حرام گوشت یا از نجاسات دیگر ساخته شده است.

 س203: آیا استفراغ پاک است یا نجس؟

– استفراغ پاک است تا زمانی که خون همراهش نباشد.

س204: آیا توالت فرنگی ناپاک است؟

توالت فرنگی و اشکال دیگر آن با رعایت شرایط طهارت آنها، پاک است.

س205: در هنگام خروج باد، آیا باید پیش از وضو محل خروج را تطهیر کرد؟

– طهارت آن موضع لازم نیست، مگر اینکه همراه آن اجزاء نجاست خارج شود؛ که در این صورت باید مکلف عین نجاست را برطرف کند و آن موضع را تطهیر و سپس وضو گیرد.

س206: آیا بخاری که از ادرار بر می‏خیزد، نجس کننده است؟

– خود آن نجس نیست و در نتیجه نجس کننده نیز نمی‏باشد.

دوم – نجاست و احکام آن

الف_ نحوه نجس شدن:

س207: چه هنگام، رطوبت منجر به انتقال نجاست می‏شود؟ و آیا رطوبت عرقی که از کف دست و یا کف پا ترشح می‏شود، برای انتقال نجاست کافی است؟

– رطوبت، در صورتی منتقل کننده نجاست است که با چیزی دیگر تماس داشته باشد. و همچنین بر جسمی که به آن سرایت می‏کند، آشکار و واضح باشد. در غیر این صورت، منتقل کننده نجاست نیست.

س208: آیا تعرق بدن مانند کف پا، به‏طور حتم منجر به انتقال نجاست می‏شود؟

– اگر عرق عادی و اندک باشد، منجر به انتقال نجاست نمی‏شود؛ و در صورت شک به نجاست چیزی، به عدم نجاست آن حکم می‏کنیم.

س209: چگونه می‏توان بین تعرق ساده و غیر آن تفاوت قائل شد؟

تعرق ساده به گونه ای است که رطوبت در هنگام برخورد با جای دیگر، به آن منتقل نشود، و تعرق شدید آن است که مانند باقیمانده آب ریخته شده بر جسم، دیده شود.

س210: آیا زمین کف حمام نجس است یا خیر؟

– به لحاظ شرعی همه چیز برای شما پاک است تا اینکه علم یابی که نجس شده؛ ونمی‏توان بر زمین، حکم نجاست کرد، مگر زمانی که عین نجاست یا آنچه که از طریق رطوبت سرایت کننده با عین نجاست متنجس گردد، با زمین تماس یابد؛ لذا با عدم علم به این موضوع، بنا بر طهارت زمین گذاشته می‏شود.

س211: آیا می‏توان بر پاکی کف اتوبوس یا امثال آن حکم کرد با اینکه می‏دانیم افرادی هستند که به پاکی، اهمیتی نمی‏دهند؟

خیابان و یا کف اتوبوس و یا چیزهای دیگر نجس به حساب نمی‏آید؛ تا وقتی که با دیدن نجاست و موارد آن مطمئن نشویم.

س212: ما مجموعه‏ای از کارمندان هستیم که از نبود توالت شرقی رنج می‏بریم. لذا از توالت غربی استفاده می‏کنیم و در هنگام طهارت گرفتن، گاهی مقداری آب و یا قطراتی توالت بر بدن ما می‏ریزد که به ناچار نمازمان را تا رسیدن به منزل به تأخیر می‏اندازیم تا بدن و لباسهایمان را پاک کنیم و سپس نماز بخوانیم؛ تکلیف ما چیست؟

– چاره‏ای ندارید جز اینکه نماز را تا وقتی که وقتش باقیست، به تأخیر بیاندازید؛ یا اینکه لباس پاک به همراه بیاورید و موضع نجاست بر بدن خود را پاک کنید. این درحالی است که مطمئن باشید، آبی که از توالت می‏ریزد نجس است؛ در غیر این صورت، از آنجایی که آب در جریانی که از توالت می‏آید به آب کر متصل است و لذا آبی که از آن جدا می‏شود، پاک است.

س213: آیا کفشی که با آن درخیابان راه می‏رویم پاک است؟ و آیا آن چیزی که به وسیله رطوبت سرایت کننده، به کفش برخورد کرده است، پاک است؟

– در این موارد بنا بر پاکی کفش و هرچیزی دیگری که با آن تماس داشته باشد، می‏گذرایم حتی اگر از طریق رطوبت تماس داشته باشد.

س214: اگر از نجاست کف کفش مطمئن نباشم و رطوبت سرایت کننده ناشی از آب وجود داشته باشد، آیا می‏توانم کف کفش را پاک به حساب آورم؟

– همه چیز برای شما تا وقتی که علم پیدا کنید که نجس شده است، پاک است؛ لذا در سوال فوق بنا بر طهارت و پاکی است.

س215: آیا می‏توان غبار را به دو نوع متنجس و پاک تقسیم کرد؟

– ممکن است غبار متنجس وجود داشته باشد ولی دشوار است که به این قطع برسیم که ذرات غبار از نجس کننده‏ها باشد، لذا به خاطر وجود شک، حکم به پاکی غبار می‏کنیم.

س216: آیا صابون و مواد شوینده دیگر، لباس و چیز هایی که با آنها تماس دارند را، نجس می‏کنند؟

– صابون و شوینده دیگر، مواد پاکند و لباس و بدن و چیزهای دیگری که با آنها شسته می‏شوند، نجس نمی‏شود.

س217: اگر قالی با منی نجس شود و عین نجاست با دستمال کاغذی پاک شود و پس از آن، محل نجس شده را با آب پاک کنیم، آیا آب شوینده نجس است یا پاک؟

– آب شوینده در این صورت، پاک است.

س218: آیا آبی که برای طهارت استفاده می‏شود اگر بر روی اعضای بدن بریزد، پاک به حساب می‏آید و یا هنگامی که بر روی بدنه توالت ریخته شود سپس قطراتی به بدن باز گردد، آیا آب برگشته، پاک به حساب می‏آید؛ با علم به اینکه بدنه توالت به طور حتم نجس است؟

– از آنجایی که آب از نوع آب کثیر می‏باشد پس مقدار قطرات برگشته از کاسه‏ ی توالت، نجس نیست و همچنین اطراف کاسه توالت، به خاطر عدم انتقال عین نجاست به آن، نجس نمی‏شود؛ حتی اگر آب استفاده شده در طهارت قلیل باشد.

س219:آیا نجاست خشک، مانند منی خشک، نجس کننده است؟

– برخورد نجاست با جسم خشک، بدون اختلاف، پاک به حساب می‏آید، زیرا شرط نجاست، وجود رطوبت سرایت کننده در یکی از دو جسم است.

س220: لباس ها را در ماشین لباسشویی اتوماتیک شستم، ولی بعد از اتمام شستن لباس ها، دیدم که عین نجاست هنوز بر روی یکی از لباس ها باقی مانده است، حکم لباس هایی که همراه آن بوده است، چیست؟

– لباس های که همراه آن بوده است، اگر به تماس آنها با عین نجاست یقین نداشته باشید، پاک است و حتی به مجرد احتمال به اینکه آن لباس متنجس، دور خود پیچیده و محل نجاست در داخل لباس، از لباس های دیگر دور مانده است، بقیه لباس ها پاکند.

س221: آیا هنگامی که دست، جسم خشک نجسی را لمس کند، نجس به حساب می‏آید؟

– لمس موضع نجاست، در حالی که موضع و دست یا لباس خشک است، به نجاست دست منجر نمی‏گردد.

س222: لبم زخمی شد و زخم، گاهی خونریزی داشت و گاهی بند می‏آمد، و منتظر بند آمدنش ماندم. بعد از اینکه وضو گرفتم، از زخم مقدار خیلی کمی خون، خارج شد. حکم وضو و آبی که با آن وضو گرفتم در حالی که مقداری از آن بر لباسم ریخت، چیست؟

– وقتی که از بند آمدن خون مطمئن شدی اقدام به طهارت و وضو گرفتن نمودی و اگر بعد از آن خون خارج شود، اشکالی ندارد؛ چرا که بنا را بر خروج خون بعد از وضو و پاکی لب، در حین وضو و در نتیجه پاک بودن آبی که با لب تماس داشته است، می‏گذرایم.

س223: آیا برای مسلمانان جایز است، در فری نان پزد که در آن پیتزا با گوشت خوک پخته می‏شود؟ و از آنجایی که نجاست فقط از راه رطوبت سرایت کننده منتقل می‏شود، آیا مفهوم رطوبت سرایت کننده بر خمیر نان مطابقت می‏کند؛ با فرض این موضوع که اجزایی از گوشت خوک بر سطح فر بیافتد. با علم به اینکه درجه حرارت فر به 300 درجه یا بیشتر برسد و اینکه گوشت از هر نوعی که باشد، اگر مستقیماً با سطح فر در تماس باشد پس از مدت کوتاهی تبدیل به زغال می‏شود؟

– این حالتی است که در مورد وجود رطوبت و یا در سرایت آن، شک و تردید وجود دارد و در هر دو حالت نمی‏توان حکم به نجاست کرد.

س224: من در انگلستان درس می‏خوانم و در مورد ظرف های پخت و پز و وسایل آشپزخانه با دشواری های روبرو هستم، چرا که بیشتر دانشجویان غیر مسلمانند و گوشت خوک می‏خورند، همچنین از گوشت حیوان و یا مرغی که از راه اسلامی ذبح نشده تغذیه می‏کنند، تکلیف من چیست در حالی که مجبورم با آنها زندگی کنم؟

– باید از آنچه که با چیزهای نجس تماس داشته اجتناب کنی؛ مانند گوشت خوک و گوشت حیوان ذبح شده به روش غیر اسلامی. اما اگر علم به نجاست نداشتی و یا وجود و سرایت نجاست را ندیدی، لازم نیست که از چیزی اجتناب کنی؛ زیرا همه چیز برای تو تا وقتی که بدانی نجس شده، پاک است. در مورد ظرف ها، حکم به پاکی آن می‏شود اگر بعد از پخت و پز آنها را با آب بشویند؛ حتی اگر از اهل کتاب نباشند.

س225: در صورت پاشیده شدن چند قطره آب در حین شستن و تطهیر لباس از ادرار، آیا این قطرات به هر چیزی که برخورد کند، آن را نجس می‏کند یا خیر؟

اگر عین نجاست باقی باشد و قطرات پیش از تکمیل طهارت بپاشد و آب نیز قلیل باشد، هر چیزی که قطرات آب به آن برخورد کند، نجس می‏شود. در غیر این صورت، قطرات آب نجس کننده نیست.

س226: در هنگام غسل دادن میّت، مقداری آب از جسد بر روی لباس یا بدنم می‏ریزد، آیا این آب نجس است یا پاک؟

– آبی که کر نباشد و پیش از تمام شدن غسل مستقیماً از روی جسد میّت بریزد، نجس است. ولی عمل مرده شور در شستن دست و ابزار غسل در انتهای امر، به تبع طهارت میّت، باعث طهارت و پاکی می‏شود.

س227: آیا درون چشم نجس می‏شود؟

– درون چشم و همچنین تمام اجزای درونی بدن انسان، نجس نمی‏شود.

س228: آیا مجرای مهبل پاک است یا نجس؟

– اجزای داخلی جسم، از جمله درون فرج، حکم نجاست ندارد.

س229: آیا داخل بدن نجس می‏شود؟ به عنوان مثال اگر مکلف، مقداری از غذاهای نجس را بخورد؟

– وقتی که شخصی غذاهای نجس بخورد، به نجاست داخل بدن وی حکم نمی‏گردد.

س230: اگر ظرف‏های درون یخچال با چیز نجسی مجاورت داشته باشند، آیا بدون اینکه با هم برخوردی داشته باشد وبر اساس رطوبتی که هنگام خارج کردن ظرف بر آن ظاهر می‏شود، نجس می‏گردد؟

– این امر موجب انتقال نجاست نمی‏شود، بویژه با نبود عین نجاست بر روی ظرف.

س231:متوجه شدیم که در منبع آب بالای منزلمان، مدتی است که گربه ای افتاده که کاملاً در آب مخلوط شده، و ما از آب منبع برای طهارت و وضو و غیره استفاده می‏کردیم ولی متوجه هیچ تغییری در اوصاف آب نشدیم. اخیرا متوجه شدیم که بوی آب تغییر کرده که پس از بررسی منبع، گربه‏ای را پیدا کردیم که در آب افتاده بود. حکم اعمال و واجباتمان در مدت زمانی که گربه در آب افتاده بود و ما از آب برای طهارت، وضو، غسل، شست وشو و غیره استفاده می‏کردیم، چیست؟

– در این مورد بنا را بر صحت غسل ها و وضو ها و طهارت گرفتن ها می‏گذرایم و این امر مبتنی بر قاعده طهارت در حالت شک است.

س232: اگر در طهارت و نجاست یک چیز شک داشتم به کدام یک حکم کنم؟

– در چنین موردی به طهارت و پاکی حکم می‏کنیم. همه چیز برای شما پاک است تا اینکه علم یابید که نجس شده است.

ب تعدد واسطه‏های نجاست

س 233: نظر جناب‎عالی این است که شی متجنس اگرچه بذاته نجس است اما نجاست را منتقل نمی‎کند، آیا این گفته بر طفلی که پوشاکی بر او پوشانده‏اند و روی آن سه لایه لباس است صدق می‎کند؟ در این وضعیت اگر نم از پوشاک به لباس بیرونی نفوذ کند، آیا می‎توانیم مفهوم سابق را به‎کارگیریم و در عین نجس دانستن پوشاک که واسطه نجاست است، لباس های بیرونی را پاک بدانیم؟

– مراد از تعدد واسطه های نجاست این است که بعضی چیزها با چیزهای دیگر نجس گردد نه اینکه عین نجاست از جسمی به جسم دیگر منتقل گردد. عین نجاست گرچه واسطه‏های متعدد وجود داشته باشد، موجب نجاست می‎‎گردد. یکی از این موارد، سؤال فوق است. مراد ما از این گفته این است که اگر به عنوان نمونه ادرار روی زمین ریخته و خشک و نابود گردد، در این وضعیت اگر شخصی با پاهای نمناک روی آن رود، در این صورت پاهای او که در اثر تماس با این نقطه، متنجس شده است، نجس دوم به‎حساب می‎آید. فرشی که او روی آن گام می‎گذارد، نجس نمی‎کند، اما اگر او پای خود را روی خود ادرار پیش از آنکه خشک گردد، بگذارد، پای او و همچنین فرش، نجس می‎گردد، زیرا خود ادرار باقی است و منتقل می‎گردد.

س234: بخشی از زمین با خون نجس گردید، عین نجاست را با مالیدن پارچه نمناک از میان برداشتند و سپس همه اطاق، از جمله محلی را که با پارچه متنجس شده بود را با پارچه مالیده‏اند. آیا با این کار، نجاست به همه بخش های اطاق پخش شده است؟ اگر جواب مثبت است آیا نجاست در صورتی که زمین نمناک باشد و پا روی آن بگذاریم، به پا سرایت می‏کند؟ اگر نجاست به پاسرایت می‏کند آیا پا نجس اول به حساب می‏آید یا اینکه متنجس؟، زیرا عین نجاست را بی واسطه لمس نکرده است.

– نجاست به جاهای دیگر پخش نمی‏گردد، همچنان‎که پا و غیر آن از طریق این تماس مستقیم با جاهای دیگر(نه محل خاص نجاست) نجس نمی‏گردد، زیرا آن محل خاص از زمین، متنجس اول به حساب می‏آید وقطعه نمناکی که به زمین مالیدیم، متنجس دوم است وجاهای دیگر اطاق با تماس با این نقطه، نجس نمی‏گردد، چون این جاها تماس گیرنده سوم به حساب می‏آید.

س235: آیا متنجس اول، نجس کننده است؟

– چیزی که با عین نجاست، نجس می‏گردد، حکم نجس را دارد و با آنچه تماس می‏یابد در صورت داشتن رطوبت مسری، نجس می‏کند.

س236: متنجس دوم چیست؟

– متنجس دوم، چیزی است که از طریق تماس شیء متنجس که با عین نجاست، نجس شده است، نجس می‏گردد.

س237: اگر آب بر خونی بیفتد که بر فرش است، آیا این آب متنجس اول به حساب می‏آید یا متنجس دوم؟ و اگر متنجس اول باشد و در آب دیگر بریزد، آن آب متنجس اول به حساب می‏آید یا متنجس دوم؟

– آبی که با خون تماس یافته است، متنجس اول است و آب دوم که با این آب برخورد کرده است، اگر آب اول قلیل باشد و در درون آب دوم زوال یابد، آب دوم متنجس دوم است.

س238: آیا زمینی که با عین نجاست، متنجس شده است پس از زوال نجاست، متنجس اول به حساب می‏آید یا متنجس دوم؟

– متنجس اول به حساب می‏آید. و آنچه که از طریق رطوبت با آن تماس می‏یابد، متنجس دوم به حساب می‏آید و لذا نجس نمی‎کند.

س239: اگر جایی از سجاده یا تخت خواب با ادرار نجس گردد، آیا این محل متنجس اول به حساب می‏آید و پس از مدتی که ادرار در این محل، خشکیده و من با دست مرطوب آن‎جا را لمس کردم، آیا دستم متنجس دوم به حساب می‏آید که نجاست را به چیزهای دیگر منتقل نمی‏کند؟ با علم به اینکه من محل دقیق نجاست را نمی‏دانم و اگر بر محل نجاست پس از خشک شدن مکان، آب بریزیم، آیا متنجس، اول یا دوم به حساب می‏آید؟

– دست شما متنجس دوم به حساب می‏آید ونجاست را به آنچه همراه با رطوبت لمس می‏کنید، منتقل نمی‏کند و اگر پس از زوال نجاست در این محل،آب جاری گردد، این محل پاک می‏گردد و اگر این محل بدون جاری شدن آب با نجاست مرطوب گردد، پس از آنکه اصل نجاست زایل گردد، متنجس دوم به حساب می‏آید.

س240: اگر بعضی از قسمت ها با زمین نجس تماس یابد و سپس با چیزی پاک برخورد کند، آیا آن چیز متنجس می‏گردد؟

– اگر عین نجاست در آب نباشد، آن چیز نجس نمی‏گردد، زیرا آب پخش شونده متنجس دوم به حساب می‏آید و در اثر ملاقات، چیزی را نجس نمی‏کند.

س241: وقتی آب پاک به زمین دستشویی که در آن ادرار خشک وجود دارد بریزد و سپس به لباس و بدن پخش گردد، آیا بدن و لباس متنجس می‏گردد؟

– خیر، متنجس نمی‏گردد، زیرا آب پخش شونده متنجس دوم است و چیز دیگر را در اثر برخورد، نجس نمی‏کند.

س242: آیا روغنی که در آن گوشت ذبح نشده، جوشانده شود، نجس می‏گردد و آیا حرام است که مرغ ذبح شده اما جوشیده شده در این روغن را بخوریم، زیرا برخی می‏گویند روغن تا وقتی که می‏جوشد نجاست بر آن تأثیری ندارد و خوردن چنین مرغی جایز است؟

– روغن با جوشیدن گوشت ذبح نشده در آن، نجس می‏گردد. در این صورت با هرآنچه تماس یابد مانند گوشت حلال، نجس می‏کند و این سخن نادرست است که جوشیدن، مانع نجاست می‏گردد؛ بلی اگر گوشت، مشکوک التذکیه باشد، بنا را بر پاکی آن‏چه می‏گذارند، مانند روغن، که با آن تماس می‏یابد، گرچه خوردن خود آن حرام است.

س243: در هنگام شستن لباس نجس شده با ادرار در ماشین لباس شویی، آیا در آن متنجس اول به حساب می‏آید یا متنجس دوم، به گونه‏ای که لباس شسته بیرون از ماشین را نجس نمی‏کند، یا اینکه واجب است دَرَ آن‎را تطهیر کنیم؟

– تطهیر در لباسشوئی واجب نیست، زیرا به تبع تطهیر، لباس پاک می‏گردد.

س244: اگر انسان دست مرطوبش را بر سگ یا خوک بگذارد و سپس با دست مرطوب شخص دیگر تماس گیرد، در این صورت دست شخص دیگر نجس می‏گردد یا نه؟

– بلی، به نجاست دست آن شخص حکم می‏کنیم، اما دست او چیزهای دیگر را که به صورت مستقیم و مرطوب با آن در تماس است، نجس نمی‏کند.

پ: علم اجمالی به نجاست

س245: مبلمانی است که سالها پیش نجس شده است، محلی را که نجس شده است به یاد نمی‏آورم، آیا به نجاست این مبلمان حکم کنیم؟

– این مورد علم اجمالی به نجاست به حساب می‏آید، و تا هنگامی که مکلف یقین پیدا نکند که با خود محل نجاست تماس نیافته است، باید بنا را بر طهارت محلی بگذارد که با مبلمان تماس یافته است.

س246: اگر مکلف علم اجمالی به نجاست یکی از طرف های فرش داشته باشد، حال اگر فرض شود در یکی از اطراف فرش آب بریزد و دست هم، به همان گوشه تماس یابد، آیا به نجاست دست حکم کنیم یا نه؟

– حکم به نجاست دست نمی‏کنیم.

س247: اگر علم داشته باشیم که فرش یا مکانی نجس است اما نتوانم به صورت خاص، محل آن‎ را معین سازیم در این صورت تکلیفم چیست؟

– اگر قصد تطهیر داشته باشی باید قطعه ای را که علم اجمالی به حصول نجاست در آن داری، تطهیر کنی. ودر صورت عدم یقین محل نجاست، اگر چیزی به جایی از قطعه بخورد، بنا را بر پاکی آن می‏گذاریم.

ت: متفرقات

س248: اگر دست فردی متنجس باشد آیا واجب است که شخص مصافحه کننده را از آن مطلع سازد تا از نجاست واقعی در هنگام خوردن یا نماز خواندن دوری کند؟

– این کار واجب نیست، گرچه گفتن آن بهتر است.

س249: همسرم ازمقلدین آیت الله خویی (ره) و بنده از مقلدین شما هستم، آیا بر من ارتکاب عملی در باب طهارت، که بر خلاف نظر آیت الله خویی باشد حرام است؟ یا اینکه هر کدام بر اساس تقلیدی که داریم، عمل کنیم؟

– هرکدام بر اساس تقلیدتان عمل کنید.

س250: اگر در حصول نجاست شک داشته باشیم، آیا تحقیق درباره آن واجب است یا نه؟

– واجب نیست.

سوم: مطهرات

الف- انواع آب و احکام آن

س 251: آب قلیل چیست؟ و مقدار آب کر چقدر است؟

آبی که به اندازه کر نمی‎رسد آب قلیل است. و آب کر هم مقداری آب است که یک ظرفی را که سه وجب طول و سه وجب عرض وسه وجب گودی داشته باشد، پرکند؛ یعنی برابر 27 مکعب یا 277 کیلوگرم آب.

س 252: در کتاب «فقه الشریعه»، عبارت «اعتصام آب» را خواندم، منظور از اعتصام چیست؟

منظور این است که آب به مقدار معین برسد یا ویژگی معین یابد، که ورود نجاست به آن تأثیری نداشته باشد، مثل آبی که وزن آن به 277 کیلوگرم برسد، که «کر» نامیده می‎شود. یا اینکه از زمین بجوشد یا امثال آن. حکم این آب این است که به مجرد برخورد باعین نجاست یا آنچه در حکم نجاست است، نجس نمی‏شود، مگر زمانی که رنگ، طعم و بوی آن تغییر کند و سبب این تغییر هم تماس با نجاست باشد.

س 253: حکم آب قلیلی که برای رفع آلودگی و نجاست استفاده شده، چیست؟

آب استفاده شده در رفع آلودگی را «آب غساله» می‏نامند. و آب غساله یعنی آبی که از جسم نجس شده جدا گردد، که سه حالت دارد:

الف: آبی که برای از بین بردن عین نجاست استفاده شده است، که این آب، نجس است.

ب: آبی که از شستشوی بار دوم به جا می‏ماند، که این هم نجس است، مثلاً آب موجود درظرفی که واجب است سه بار شسته شود، لذا آب غساله‏ای که از شستشوی بار دوم به جا می‏ماند هم نجس است.

پ: آبی که برای طهارت می‏ریزیم (آب سوم) و پاکی با آن محقق می‏شود؛ این آب پاک است و جایز است برای بار دوم هم جهت رفع حدث یا نجاست، استفاده شود، به جز آب استنجاء، زیرا علی‎رغم اینکه این آب اگر شرایطش محقق شود، پاک است، اما نمی‏توان با آن رفع حدث یا نجاست کرد. آب استنجاء آبی است که برای پاک کردن مخرج غایط بکار می‏رود.

س 254: منظور از آب استفاده شده در رفع حدث اصغر و رفع حدث اکبر، چیست؟

منظور از آن دو، آبی است که بعد از پاک کردن حدث اصغر و اکبر به جا می‏ماند، یعنی حدث اصغر، که موجب وضو می‏شود و حدث اکبر، که موجب غسل می‏گردد، مثلا اگر فرض شود ما روی طشت، وضو می‏گیریم آبی که از وضوی ما داخل طشت جمع می‏شود، آب به کار رفته در رفع حدث، می‏گویند.

س 255: آیا آب استفاده شده برای رفع حدث، پاک کننده چیزهای دیگر هست؟

آب استفاده شده در طهارت از حدث اکبر و اصغر به خودی خود پاک است و پاک کننده چیز دیگر هم هست. و جایز است برای بار دوم هم در رفع کردن حدث اصغر یا پاک کردن نجاست، استفاده شود.

س 256: آیا آبی که با آن غسل میت داده اند، نجس است؟ و نمی توان با آن حدث یا نجاستی راپاک کرد؟

با وجود این که بدن انسان مرده، نجس است و تنها پس از غسل‏های سه گانه پاک می‏شود، ولی این آب تا زمانی که عین نجاست دیگری در آن نباشد، پاک است و می‏توان با آن رفع حدث هم کرد.

س 257: آیا استفاده از استخوان و سرگین، برای تمیز کردن مخرج غائط جایز است؟

احتیاط واجب این است که از امثال استخوان و فضله‌ی چارپایان در پاک کردن مخرج غائط استفاده نگردد و طهارت، با آنها به دست نمی‏آید.

س 258: آیا کلری که به آب اضافه می‏شود، آن‎را از مطلق بودن خارج می‎کند؟ با اینکه بخاطر افزودن آن به آب، طعم و بوی آب تغییر می‏کند؟ آیا می‏توان با آن آب، رفع حدث و نجاست کرد؟

– در چنین موردی، آب از مطلق بودنش خارج نمی‏شود و لذا به محض برخورد با نجاست، نجس نمی‏گردد، و چنان‎که ذکر کردیم، چنین آبی، معتصم است و می‏تواند رفع حدث یا نجاست کند.

س 259: آیا زنگ زدگی موجود در لوله های آب، موجب مضاف شدن آب نمی‏شود، که نتوان با آن رفع حدث یا نجاست کرد؟ و آیا می‏شود بنا به گفته شما در کتاب «فقه الشریعه» صفحه 53 در مورد آب مطلق، دریافت که این آب مضاف است؟ چنان‎که گفته اید: «پیشتر ذکر شد که آب مطلق آبی است که خالص باشد و عنصر دیگری هم با آن مخلوط نباشد مثل آب رودها و چشمه ها و اختلاط آب با رسوبات و تیرگی‏هایی که باعث سفیدی و قرمزی یا سبزی رنگ آب می شود، منافاتی با مطلق بودن آب ندارد و آب مطلق است، مگر زمانی که غلظت به حدی باشد که آب به گل و لای تبدیل شود یا پر از خاشاک و علف شود و طوری باشد که آن‎را از مطلق بودن خارج کند و مضاف گردد.» در قسمت دیگر فرمودید: «و آن مثل پیراهن قرمزی است که هنگام شستن خون اندکی که بر آن است، رنگ آن در آب حل می‏شود، در این مورد قرمز شدن رنگ آب بخاطر رنگ پیراهن نجس، باعث نجس شدن آب کر نمی‏گردد، جز اینکه به وسیله آن، آب مضاف می‏شود و ویژگی معتصم بودن آن از بین می‏رود و ساقط می‏شود.» با توجه به این تصریحات، آیا تغییر رنگ ناشی از زنگار لوله، آب را مضاف می کند؟ یعنی شستن با آن جایز نیست؟

– رنگ قرمز کم، که آب بخاطر زنگ زدگی به خود می‏گیرد آن‎را از مطلق بودن و صحت پاک کنندگی آن، خارج نمی‏کند تا زمانی که اختلاط با رسوبات و زنگار و تغییر رنگ آب به حدی نباشد که در عرف بگویند این آب مطلق نیست، چنان‎که در قسمتهای نقل شده از «فقه الشریعه» به وضوح بیان کرده ایم، گاهی آب به شکلی است که به آن، گل گفته می شود که این مورد مضاف است و گاهی در عرف می‏گویند که آب با خاک و یا غیر آن مخلوط شده که آب را از مطلق بودن خارج نمی‏کند.

س 260: آیا آب باران مخلوط با غبار هوا که رنگش تغییر می کند و کدر می‏شود، مضاف به حساب می‏آید؟ و آیا لباس نجس از طریق بارش این باران بر آن، پاک می‏گردد؟

– واضح است که صرف این اختلاط، آن‎را مضاف نمی‏سازد و با این شرایط، لباس هم با آن پاک می‏شود.

س 261: هنگام پاک کردن لباس احرام، اگر رنگ آب بخاطر شستن لباسهای رنگی، تغییر کرد، آیا با این آب لباس احرام پاک می‏شود؟ و اگر پاک نمی‏شود حکم حج هایی که محرم با آن انجام داده چیست؟

– اگر آب مضاف باشد، به محض ریختن این آب و در خلال نفوذ آن به درون لباس، لباس نجس، پاک نمی‏شود ولی اگر آب در خلال نفوذش در لباس، ولو برای یک لحظه، خالص و صاف گردد، برای طهارت لباس کافی است، حتی اگر بعد از آن رنگ آب به وسیله لباس نجس، تغییر کند و حتی به فرض نجس بودن لباس احرام، فهمیدن نجاست آن پس از انجام احرام، به صحت حج ضرری نمی‏رساند. باید توجه داشت این حکم برای زمانی است که تغییر رنگ آب به حدی باشد که آن‎را تبدیل به آب مضاف کند، وگرنه تغییر رنگ جزئی، ضرری به مطلق بودن آب نمی‏رساند.

ب: پاک کردن با آب

س 262: پاک کردن چیز نجس با آب قلیل یا زیاد یا آب باران چگونه صورت می‌گیرد؟

– تطهیر هر چیز نجس، چه بدن، لباس و غیر آن، به جز ظرفها، بعداز اینکه عین نجاست، به هر نحوی برطرف شد، با یکبار شستن با آب، چه آن آب کم باشد یا زیاد و چه آن آب راکد باشد یا جاری، و یا آب باران باشد، محقق می‏شود و این حکم در مورد همه نجاسات از جمله ادرار، یکی است، ولی ظروف با آب قلیل باید سه مرتبه تطهیر شود و اگر آب بیش از قلیل بود یکبار کفایت می‏کند، مگر ظرفی که سگ در آن لیس زده است، که ‌باید قبل از شستن، با آب مخلوط به خاک، خاک مالی شود. اگر آب قلیل باشد 2 بار، ولی اگر آب بیشتر از قلیل باشد، یکبار آن‎را تطهیر و تمیز کرد و هر وقت موش صحرایی نه موش معمولی، در ظرف مرده باشد، باید چه آب قلیل باشد و چه کثیر [زیاد]، هفت مرتبه شسته شود. این حکم خوک را هم شامل می شود.

س 263: آیا لباسی که اثری از منی، ولو رنگ آن، در آن باقی بماند پاک است؟ و اگر نجس است آیا لباسهایی هم که همراه آن شسته شده نجس است؟ و آیا کسی که مدت زمانی را با این لباس نماز خوانده باشد، تکرار نمازش واجب است؟

– باقی ماندن اثر خون، منی یا مدفوع به پاکی لباس ضرری نمی‏رساند، بلکه با برطرف کردن جرم این نجاست ها لباس پاک می‏شود و حتی اگر فرض شود که جرم نجاست هم در لباس باقی مانده، لباسهای دیگر که در ماشین لباسشویی با آن همراه بوده اند، به نجاستش حکم نمی‏کنیم، مگر زمانی که به تماس سایر لباسها با سطح موضع نجاست در لباس نجس، یقین پیدا کنیم و از جهت دیگر اگر فرض شود که مکلف مدت زمانی را در لباس نجس نماز خوانده است در حالیکه اعتقاد به عدم نجس بودن لباس، در اثر برخورد با لباس نجس داشته است، ولی بعداً فهمیده که لباس نجس بوده است، نمازهای قبلی وی صحیح است و واجب نیست آنها را قضا یا اعاده کند.

س 264: تمام خانه‏ام با موکت چسبیده به زمین، فرش شده است؛ چگونه نجاست آن پاک می‏شود؟

– نخست باید عین نجاست را برطرف کنیم و بعد یکبار آب معتصم یا آب قلیل روی آن بریزیم، سپس باید آب غساله، هرچند با خشک کردن، کنار رود یا اینکه از محل خود برطرف گردد.

س 265: روش پاک کردن ظروف چگونه است؟

– روش خاصی ندارد. اگرظرف آب کشیده و با آب زیاد شسته شود، یکبار کافی است و اگر آب قلیل باشد با سه بار شستتن پاک می‏شود.

س 266: آیا با شستن به وسیله بخار طهارت حاصل می‏شود؟

– طهارت با بخاری که بدون آب باشد حاصل نمی‏شود. بله، اگر وسایلی باشد که پس از شستشوی آن شی بوسیله آب در داخل دستگاه، آب را به بخار تبدیل کند، اشکالی ندارد.

س 267: خونی که داخل دهان [در لثه و دندانها] است بعد از اینکه قطع شد، چگونه پاک می‏گردد؟

– با بیرون ریختن خون از دهان و برطرف شدن اثر آن، داخل دهان پاک می‏شود.

س 268: شیء نجس شده با بول و خون چگونه تطهیر می‏شود؟

– بعد از اینکه عین نجاست از بدن، لباس و غیر آن برطرف شد با یکبار آب ریختن، طهارت محقق می شود.

س 269: لایه‏ای که بر روی زخم تشکیل می‏شود که به رنگ خود خون است و قبل از اینکه زخم کاملا خوب، شود به وجود می‏آید، حکم تطهیر زخم در این حالت چگونه است ؟ با عنایت به اینکه، این لایه را خون منجمد شده‏ای می‏دانند که به پوست تبدیل می‏شود؟

– خونی که جاری است و هنگام خشک شدن لخته می‏شود و سریعاً با کندن یا ریختن آب برطرف می‏شود و یا آنچه که بر روی زخم، خشک می‏شود، خون به حساب نمی‏آید، لذا ریختن آب بر روی سطح ظاهری آن کافی است و به این صورت پاک می‏گردد.

س270: فرش نجس شده با ادرار، چگونه پاک می‏شود؟

– اول عین نجاست را برطرف می‏کنیم، سپس آب می‏ریزیم به طوری که تمام موضع نجس را فرا گیرد، سپس آب را گرچه با مالش و یا با شیوه دیگر باشد، از آن خارج می کنیم.

س 271: مقدار آبی که برای پاک کردن ادرار لازم است چه میزان است و آیا دستمال کاغذی برای پاک کردن آن کافی است؟

– برای پاک کردن ادرار استفاده از دستمال کاغذی صحیح نیست، بلکه باید با آب پاک وتطهیر گردد و مقدار آب هم همین قدر که کل موضع نجاست را در بر گیرد، کافی است.

س 272- اگر در حین پاک کردن ادرار یا مدفوع، قطرات آب بر روی بدنم یا لباسم بریزد، این قطرات نجس است یا پاک؟

– آبی که با آن نجاست پاک می‏شود، اگر همراه اجزاء نجاست نباشد پاک است. و لذا به پاک بودن آنچه که از این آب به بدن یا لباس می‎رسد، حکم می‏کنیم.

س 273- اگر چند قطره ادرار بر روی لباسم افتد آیا برای پاک کردنش پاشیدن آب و یا شستن آن با کمی آب، کافی است؟

– لباسی که با ادرار نجس شده است برای پاک کردنش به‏طور حتم باید بر آن آب بریزیم و پاشیدن آب یا دست کشیدن همراه با آب اندک، کافی نیست. در این صورت، پس از برطرف کردن عین نجاست، اگر لباس را یک‎بار بشوییم، کافی است؛ بدون اینکه نیاز به فشردن آن باشد، مگر زمانیکه نجاست در آن نفوذ کرده باشد و با آب قلیل شسته شده باشد.

س 274- اگر لباسی با ادرار یا غیر آن نجس شده باشد و آن‎را با آب قلیل بشوییم، آیا نیاز به فشردن دارد یا نه؟

– اگر با آب قلیل شسته شود و نجاست در آن نفوذ کرده باشد، واجب است فشرده شود وگرنه واجب نیست؛ چه با ادرار نجس شده باشد چه به غیر آن.

س 275- آیا نخ‏هایی که کفش با آن گلدوزی شده، هنگام تطهیر نیاز به فشردن دارد؟

– فشردن، واجب نیست.

س 276- فشردن از نظر عرف چقدر است؟

– فشردن، خارج کردن آب داخل شده در لباس و غیر لباس به هر روش ممکن است مثل فشار دادن، مکیدن، با مکش یا امثال آن.

س 277- هر وقت قسمتی از زمین نجس شود آیا واجب است کل آن مساحت تطهیر گردد، یا فقط پاک کردن موضع نجاست، کافیست؟

– ریختن آب بر موضع نجس شده و برطرف کردن نجاست از آن کافی است و می‏شود آن قطعه‎ی نجس از زمین را برداشته و به جای دیگر بریزی.

س 278- در کارخانجات کشورهای بیگانه، از استخوان حیوانات در ساخت سفال استفاده می‎کنند؛ به گونه‏ای که آن‎را خرد و خمیر می‏کنند و تا درجه بالایی به آن حرارت می‏دهند، حکم استفاده کردن از این سفالها چیست؟

– این امر به دو علت به طهارت ظرف ضرری نمی‏رساند: اول: بجز استخوانهای سگ و خوک، استخوانهای دیگر پاک است ولو اینکه از مردار گرفته شود. دوم : وقتی که استخوان به چیز دیگری تبدیل گردد، پاک می شود، حتی اگر از حیوان نجسی مثل سگ و خوک گرفته شود.

س 279- اگر بدن یا لباس با آب دهان سگ نجس شود، چگونه پاک می‏گردد؟ آیا واجب است که خاک مالی شود و آیا نگه داشتن سگ در منزل جایز است؟

– بعد از برطرف کردن عین نجاست با یکبار استفاده از آب، پاک می‏گردد و حکم خاک مالی کردن فقط مخصوص ظروف است، و نگهداشتن سگ هم جایز است و مانعی برای دخول سگ به منزل و ماندن در آن‎جا نیست، و لیکن در مواردی که طهارت شرط است، باید طهارت آن رعایت شود؛ مانند زمانی که انسان بخاطر رطوبت ودر اثر تماس با سگ، نجس می‎شود.

س 280- لباسها و کفشهایی را که به مدفوع سگ نجس شده است، چگونه تطهیر کنیم؟

– با برطرف کردن عین نجاست و ریختن آب بر آن، پاک می‏‏گردد.

س 281- اگر آبی که از دهان سگ موقع نفس کشیدن بیرون می‏پاشد روی لباس بریزد، چگونه پاک می‏شود؟

– از طریق یکبار شستن با آب، پاک می‏شود.

س 282- آیا دستی که خوک را لمس کرده هم باید هفت مرتبه خاک مالی گردد؟

– دست، به مجرد لمس کردن خوک نجس نمی‏شود، بلکه برای حصول نجاست رطوبت ناقل نجاست، لازم است و دست اگر به خوک تماس یابد، با یکبار شستن به وسیله آب، پاک می‌شود.

س 283- برسی که مشکوک است از موی خوک باشد، آیا موی نمناک را نجس می‌کند؟

– حکم به طهارت و پاکی آن “برس” می‏کنیم.

س 284- حکم تطهیر کردن با ماشین‏های لباسشویی اتوماتیک چیست؟ با توجه به اینکه این دستگاه در شستشوی اول، آب دریافت می‏کند و سپس آن‎را بیرون می‏ریزد و دوباره آب دریافت می‏کند و لباس را برای بار دوم می‏شوید و بعد آن‎را می‏فشارد، و برای بار سوم با دریافت آب، آن‎را می‏شوید و می‏فشارد. درهمه موارد، چه با صابون بشوید یا با غیر آن و چه عین نجاست بر بخشی از لباس باشد یا نباشد، پرسش ناظر به همه موارد است و حکم تطهیر لباس ها چیست؟

– لباسهای نجس با شسته شدن در این ماشینهای خودکار پاک می‏گردد و اینکه آب کر باشد شرط نیست، بلکه آب چه قلیل و چه کثیر باشد، همین که لباس را فرا‏گیرد، کفایت می‏کند، البته بعد ازاینکه عین نجاست برطرف گردد و آب از آن لباس یا شیء، خارج شود؛ این همان کاری است که ماشینهای لباس شویی می‏کند. اما اشکال نجس بودن قسمتهائی از ماشین که آب به آن نرسیده است، پذیرفته نیست، چون به تبعیت حصول طهارت لباس‏ها، این بخش های ماشین نیز پاک می‏شود.

س 285- آیا لباس نجس شده با خون، اگر با ماشین لباسشویی شسته شود، پاک می‏گردد؟ و آیا همه لباسهایی که همراه آن است، پاک است؟ اگر چیزی از اثر خون در آن باقی بماند، حکمش چیست؟

– با از بین رفتن اصل نجاست، هم لباس نجس شده و هم لباسهایی که همراه آن است، پاک می‏شود. و اگر اثری هم از خون بر جای ماند و آن اثر هم فقط رنگ باشد، پاک است.

س 286- بعضی وقت ها پاک کردن نوزاد با آب جاری سخت است، آیا جایز است برای تطهیرش از ظرفی که آب در آن است، با مشت آب برداریم و روی نوزاد بریزیم؟

-آنچه در مسئله‎ی تطهیر گفتیم، کفایت می‏کند.

س 287- آیا می‏توان برای تطهیر مکانی، از حوله خیس استفاده کرد؛ به این صورت که چند بار این کار را تکرار کنیم و بین هر دفعه حوله را بشوییم و بفشاریم و اگر این کار برای تطهیر کافی نباشد، حکم مکان فوق، چیست؟ آیا مکان در نوبت اول (کشیدن پارچه) نجس است یا در نوبت دوم هم نجس به حساب می‏آید؟

– نجاست زمین با کشیدن پارچه خیس روی آن پاک نمی‏شود. اگر محلی، با عین نجاست نجس شده باشد، نجس اول بحساب می‏آید وآن تکه پارچه هم زمانیکه بر روی محل ادرار قرار می‏گیرد، نجس می‏شود و نجس دوم به حساب می‏آید. (متنجس) ولی همین پارچه با اینکه نجس است، اگر بر جاهای دیگر کشیده شود، آن‎را نجس نمی‏کند.

س 288- حکم کسی که چیز نجسی را چه به صورت عمدی و یا غیر عمدی، نوشیده است، چیست؟ و آیا واجب است داخل دهانش را تطهیر کند؟

– نوشیدن چیزی نجس از روی عمد، جایز نیست، اما اگر کسی به صورت سهوی این کار را کرد، معذور است و واجب است قسمت بیرون از دهآن‎را که نجاست به آن رسیده با آب تطهیر کند، ولی تطهیر داخل دهان واجب نیست.

س 289- اگر نجاست به صابون حمام رسیده باشد و صابون نجس شده باشد، چگونه باید آن‎را تطهیر کنیم؟

– ریختن آب روی آن کفایت می‏کند، مگر زمانی که نجاست در آن نفوذ کرده باشد یا اینکه مدت زیادی در آب نجس مانده باشد، دراین صورت برای تطهیر آن باید آن‎را به مدت طولانی در آب کر و پاک قرار داد؛ به گونه‏ای که آب در آن نفوذ کند.

س 290- آیا تطهیر رخت خواب های بزرگ و ثابت، در جای خودش کفایت می‏کند؟

– اگر عین نجاست مانند خون و مدفوع همچنان در آن موجود باشد، واجب است اول عین نجاست به وسیله هر پاک کننده جامد یا مایع، برطرف شود، سپس یک‎بار با آب کثیر محل نجاست را می‏شوییم. در این صورت بدون نیاز به فشردن و بدون اینکه نیاز به انتقال آن به محل دیگر باشد، رخت خواب پاک می‏گردد، اگر چه بهتر این است که بعد از ریختن آب بر روی آن؛ مثلا با پاها آن‎را بفشاریم تا آب موجود در آن خارج گردد.

س 291- گاهی اوقات، با این اعتقاد که آب داخل برکه کراست، با آن تطهیر و غسل می‏کنم یا وضو می‏گیرم و یا نجاست را پاک می‏کنم، بعد می‎فهمم که آب کر نبوده است، حکم لباسها و شستشوها و کارهایی که انجام داده ام چیست؟

– در حدث اکبر یا اصغر همین که آب قلیل باشد، برای تطهیر کفایت می‏کند و پاک کردن خبث هم همین طور است، البته زمانی که اول عین نجاست برطرف شود که در این صورت تطهیر با ریختن آب روی آن یا آب کشیدن آن، محقق می‏شود، و نیازی نیست آن‎را داخل آب بگذاریم.

س 292- آیا راهی برای پاک بودن آبهای نجس فاضلاب، بدون وصل بودن آنها به آب معتصم وجود دارد؟

– به‏طور حتم باید به آب معتصم وصل باشد یا اینکه به بخار تبدیل شود و سپس به آب پاک و خالص تبدیل گردد.

س 293- اگر بر دستم روغنی بریزد و با دست دیگرم که نجس است برخورد کند، آیا برای تطهیر و برطرف کردن نجاست از دست، آب کافی است؟

– بله، کافی است و برای تطهیر آن نیازی به استفاده از صابون نیست.

س 294- من یک پیتزا فروشی دارم، و بیشتر پیتزا از گوشت خوک است و گاهی، زمان گذاشتن پیتزا در فر، مقدار کمی از این گوشت در فر می‎ریزد و با حرارت به زغال تبدیل می‏شود و سپس به خاکستر تبدیل می‏گردد، حال اگر بخواهم در این فر، نان طبخ کنم، آیا خوردن این نان جایز است یا این نان نجس به حساب می‏آید؟

– بخاطر رطوبتی که از گوشت جاری است، کف فر نجس می‏شود و با حرارت پاک نمی‏گردد، مگر اینکه با آب پاک گردد، ولی اگر هنگام گذاشتن نان در آن‎جا، آن موضع خشک باشد، نان نجس نمی‏شود و اگر در وجود رطوبت شک کنیم، باز حکم بر پاک بودن نان می‏شود.

س 295- آیا کاغذ یا برچسب های پشت شیشه‏ها و قوطی‏ها هنگام شستن این شیشه و قوطی‏ها همراه با آنها پاک می‏شود؟

– بله، با ریختن آب بر روی آن، این ورق ها هم پاک می‏شود.

س 296- اگر قرآن یا هر ورق دیگری از این قبیل نجس شد، چگونه پاک می‏گردد؟

– اگر عین نجاست موجود باشد، با برطرف کردن عین نجاست و ریختن آب بر آن، پاک می‏شود.

پ : تطهیر با زمین

س 297- آیا زمین، پای مصنوعی را هم تطهیر می‎کند؟ (کسی که پای او قطع شده است و پای مصنوعی می‏گذارد و یا از عصا استفاده می‏کند.)

– زمین، کف پای مصنوعی هم را تطهیر می‏کند؛ خواه از چوب باشد یا غیر آن.

س 298- آیا خیابانهای آسفالت شده با قیر هم جزء زمین به حساب می‏آید، و کف پا را پاک می‏کند؟

– بله، در تطهیر، حکم زمین طبیعی را دارد.

س 299- آیا زمین، لاستیک‏های ماشین را پاک می‏کند؟

– زمین آنها را پاک نمی‏کند، ولی اگر لاستیک خیس باشد و نور خورشید بر آن بتابد پاک می‏شود، البته اگر عین نجاست از آن برطرف شده باشد.

ت : تطهیر با نور خورشید

س 300- آیا خورشید چیزهای پشت شیشه را هم پاک می‏کند؟

– شیشه مانع نور خورشید برای تطهیر اجسام پشت آن، مادامیکه نور خورشید بر آن اشیاء می‏تابد، نمی‏شود.

س 301- آیا لباسهای نجس شده با منی، به مجرد شستن آن و گذاشتنش زیر آفتاب پاک می‏شود؟

– تطهیر از منی، با برطرف کردن عین نجاست و ریختن آب پاک حاصل می‏گردد و بدون این شرایط، گذاشتن زیر نور آفتاب برای تطهیر کافی نیست.

س 302- آیا اتومبیل‏ها جزء اشیای غیر منقول [ثابت] به حساب می‏آید، تا اینکه با نور خورشید پاک گردد؟

– بله، جزء اشیای غیر منقول هستند و مانند اشیای غیر منقول دیگر با نور خورشید پاک می‏شود.

س 303- اگر یک میخ ثابت در ساختمان باشد و درآوردنش ممکن نباشد و نجس هم باشد،آیا با تابیدن نور خورشید بر آن و خشکیدن آن، پاک می‏شود؟

– آنچه که در دیوار قرار می‏گیرد از جمله درها، شیشه‏ها و میخ‏ها اگر نجس و خیس باشد بعد از اینکه عین نجاست از آن برطرف شد به وسیله تابش نور خورشید بر آنها پاک می‏شود.

س 304- کف خانه چوبی است و برای تطهیرش نمی‏شود از آب استفاده کرد، چگونه می‏توان آن‎را تطهیر کرد؟

– با تابیدن نور آفتاب بر محل نجس شده‌ی دارای رطوبت و در اثر خشک شدن با نور خورشید، پاک می‏شود.

ث: تطهیر با استحاله

س 305- استحاله چیست؟

– استحاله یعنی تحول و تبدیل شدن حقیقت یک شیء، یا صورت کیفی و ظاهری آن به حقیقت و صورتی دیگر؛ و مرجع تشخیص استحاله هم افراد با تجربه و متخصص هستند.

س 306- حکم چوب نجس، زمانی که تبدیل به زغال می شود، چیست؟ آیا با استحاله پاک می‏شود؟

– در این صورت پاک است.

س 307- آیا صابونی که در ترکیباتش از روغن حیوانی استفاده می‏شود که به روش اسلامی ذبح نشده است، نجس است؟

– با حاصل شدن استحاله در ساختن روغن و تبدیل آن به صابون، به طهارت صابون حکم می‏گردد، وگرنه نجس است. با این حال آنچه که به این صابون آغشته می‏شود، به محض برطرف کردن صابون و ریختن آب بر روی آن پاک می‏گردد.

س 308- آیا آبی که از تبخیر بول یا آب فاضلاب و یا رسوب مواد جامد به دست آمده است، پاک است؟

– اگر آب ناشی از رسوب مواد باشد به تنهایی برای پاکی آن کافی نیست، اما اگر نتیجه استحاله باشد که در شیمی به آن تبخیر می‏گویند، می‏توان به پاکی آن حکم کرد، زیرا استحاله موجب تطهیر می‏گردد. در صورت اول، برای تطهیر آن باید آب کر یا بیشتر از آن‎را به صورت یک‎باره، بر آن ریخت.

ج : تطهیر کردن با دگرگونی و تغییر

س 309- در سفرهای فضایی، آبی که برای نوشیدن استفاده می‏گردد، از بول خود فضانوردان است که بعد از اجرای یک سری عملیات روی آن مورد استفاده قرار می‏گیرد، آیا این آب پاک است؟

– اگر به وسیله این آزمایشها و فرایندها، بول از ترکیب و ویژگیهای خود خارج شود و از حالت اول خود به حالت دیگر تبدیل گردد، پاک می‏شود و اگر ضرر نداشته باشد مانعی برای نوشیدن ندارد.

چ – احکام تخلی کردن

س 310- استبراء چگونه صورت می‏گیرد و فایده آن چیست؟

– استبراء از اعمال مستحب است و بدین صورت انجام می‏شود که به وسیله ی انگشت از مخرج مدفوع به طرف بن آلت سه بار به طور آهسته فشار داده ‏شود و سپس با استفاده از انگشت وسط و شست از انتهای آلت تا سر آلت را هم سه بار باید فشار داد و بعد از آن باید سه بار، آلت را تکان داد. هدف از این کار خارج شدن باقی مانده‏های بول در مجرای آن قبل از تطهیر محل بول است و فایده آن هم پاک کردن مجرای بول از بقایای بول است؛ بگونه ای که اگر مکلف این کار انجام را داد و پس از آن احساس کرد که رطوبتی خارج شده است و شک کند که آیا بول است یا نه، دیگر بول به حساب نمی‏آید، مگر اینکه قطع پیدا کند که بول است. واین بر خلاف موردی است که شخص عمل استبرا را انجام داده باشد، که بایستی آن را بول حساب کند، پس لباس او نجس شده دو باره وضو بگیرد.

س 311- آیا استبراء پس از جماع هم با فشردن آلت صورت می‏گیرد؟

– استبراء بعد از جماع با فشار دادن صورت نمی‏گیرد، بلکه با بول انجام می‏گیرد؛ بولی که به وسیله آن خروج بقایای منی از مجرای ادرار قطعیت می‏یابد.

س 312- آیا ایستاده بول کردن جایز است؟ از آن جهت که این روش، برای نرسیدن عین نجاست به بدن یا لباسها مطمئن‏تر است؟

– جایز است و مانعی ندارد؛ به‎خصوص اگر برای حفظ نجاست لباس‏ها یا بدن، باشد ولی به نظر می‏رسد از جهت بهداشتی حالت نشستن بهتر از ایستاده بول کردن است، چون که در حالت نشسته مثانه بیشتر باز می‏شود و چه بسا کراهت ایستاده بول کردن هم به همین دلیل باشد.

313- آیا تخلی کردن پشت به قبله یا رو به آن، جایز است؟

– جایز است ولی احتیاط مستحب این است که شخص کمی به طرف غیر قبله متمایل باشد.

س 314- آیا می‏شود مخرج بول و مدفوع را با دستمال کاغذی تطهیر کرد؟

– برای موضع بول جایز نیست، زیرا باید برای تطهیر آن از آب استفاده شود، اما برای مخرج مدفوع می‏شود از دستمال استفاده کرد، البته زمانیکه نجاست از مخرج فراتر نرود و نباید استعمال دستمال برای برطرف کردن نجاست، یک‏بار انجام شود، بلکه باید از سه دستمال استفاده کرد، و اگر نجاست این‏گونه برطرف گردید، آن موضع پاک است و گرنه باید تا زمان از بین رفتن نجاست، این کار را تکرار کرد.

س 315 – آیا استبراء برای زن هم قبل از وضو واجب است؟

– زن استبراء ندارد، بله مستحب است که بعد از بول کردن کمی صبر کند.

س 316- کمترین حد طهارت مخرج بول و مدفوع بوسیله آب یا دستمال کاغذی، چه اندازه است؟

– اگر مدفوع از مخرج تجاوز نکرده باشد پاک کردن مخرج با سه دستمال کاغذی کافی است؛ بگونه‏ای که نجاست از مخرج برطرف شود، در این صورت نیازی به آب برای تطهیر نیست، ولی موضع بول باید به‏طور حتم با آب تطهیر گردد و دوبار آب ریختن کافی است، گرچه به اندازه یک فنجان باشد.

س 317- بعد از اینکه عمل استبراء را انجام می‏دهم و کمی بعد از اینکه از حمام خارج می‏شوم شک می‏کنم که بول خارج شده و این حالت زیاد اتفاق می‏افتد، آیا وضو و غسل من صحیح است؟

– رطوبت مشکوکی که بعد از استبراء خارج می‏شود، پاک است و وضو را هم باطل نمی‌کند، اگر هم در بول بودن آن شک شود، به پاکی آن حکم می‏کنیم.

318- آیا ذکر قلبی خدا در حمام جایز است؟ ونظر شما در باب صحت حدیث «اللهم انی اعوذ بک من الخبث و الخبائث» چیست؟

– جایز است، چنان‎که به زبان آوردن دعاها هم جایز است، در این زمینه دعاهای مأثوری هم وارد شده مثل دعایی که در سوال ذکر گردید و غیرآن.

ح- متفرقات

س 319 – آیا با سخن بچه می‏شود به طهارت یقین کرد؟

– با اطمینان به راستگویی او و دانستن اصول طهارت، می‏شود به سخنش اکتفا کرد.

س 320- آیا واجب است هنگام پاک کردن لباس، چیزی بگویی؟

– واجب نیست چیزی بگوییم.

س 321- در گذشته به طور شایسته و خوب از نجاست دوری نمی‏کردم، حکم اعمال سابقم چیست؟

– با وجود شک، بنا را بر پاکی لباسها و بدن می‏گذرایم و اعمال گذشته هم صحیح است.(چون شک دارید.)

خ : پاسداری مقدسات از هتک حرمت:

س 322- اگر بر گردنم گردنبندی باشد که روی آن لفظ جلاله یا آیه ای از قرآن باشد، آیا جایز است با آن وارد توالت شوم؟

– با فرض عدم لزوم هتک بر اثر نجس شدن و… جایز است..

س 322- آیا جایز است که حرز یا چیزی که بعضی از آیات قرآن ‎را در بردارد، با خود داخل حمام برد؟

– جایز است.

س 324- اگر نواری که آیاتی از قرآن کریم در آن ضبط شده داخل یک مکان نجس بیفتد، آیا واجب است که بیرون آورده شود و پاک گردد؟

– بله، بر مکلف واجب است که آن‎را بیرون آورده و تطهیر کند، چون که باعث هتک حرمت قرآن کریم می‏گردد.

س 325- آیا جایز است گردنبندی که لفظ جلاله بر آن نوشته شده را به شخص غیر مسلمان هدیه داد؟

– جایز است.

س 326- آیا جایز است که بعضی از آیات شریفه و دعاها را در جیب عقب شلوار بگذاریم؟

– جایز است و حرمتی ندارد.

س 327- آیا جایز است که لفظ جلاله یا اسامی معصومین (ع) را قطعه قطعه کنیم و دور بریزیم؟

– جایز است، ولی تا زمانی که اسم جلاله در معرض اهانت قرار نگرفته این کار واجب نیست.

س 328- آیا دور انداختن روزنامه‏ها و مجلاتی که اسم خدا در آن است، ‌جایز است؟

– باید از انداختن آنها در اماکنی که موجب اهانت به آنها می‏شود، خودداری گردد.

س 329- یک شرکت به جمع آوری کاغذ زباله‏ها، برای بازیافت آنها جهت ساختن اشیاء کاغذی دیگر، اقدام کرده است. با توجه به اینکه این کاغذها احتمالاً شامل کتاب‏ها و روزنامه‏هایی هم باشد که اسم جلاله خدا و آیات قرآنی در آن است، آیا همکاری با این شرکت، جهت دادن این گونه اوراق به آن جایز است؟

– جایز است. و هر کاری را که با این اوراق می‏کنند، اهانت به لفظ جلاله‌ی خدا و آیات قرآن به حساب نمی‏آید.

د: تکلیف شخص وسواسی

س 330- من جوانی بیست و پنج ساله ام. تقریباً پنج سال است که دچار وسواس شده ام و الآن احساس می‏کنم که تمام دنیا پیش چشمم تیره و تار است؛ به گونه ای که بعضی وقتها از خواب بیدارم می‏کند و احساس می‏کنم که دنیا از دو بخش پاک و نجس تشکیل یافته است و زمانی که در خانه هستم یا پیش دوستان یا در ماشین هستم و یا در هر جایی و مکانی چیزی جز طهارت و نجاست، آن‎جا نیست و چیزی غیر از آن نمی‏بینم. مدتی برای معالجه به دکتر مراجعه کردم، به من گفت که دچار وسواس جبری شده ام و دوای آن‎را هم به من داد ولی احساس کردم که عوامل دیگری بر صحت من تأثیر گذاشته، لذا خانواده و فامیل به من توصیه کردند که این دوا را مصرف نکنم.

حضرت آقا! موضوع وسواس برای بسیاری از فقها طرح می‏شود و همه به جوابهای متشابه اکتفا می‏کنند؛ مثلا در مورد وسواس من می‏گویند : «وسواس و فکر در باره آن‎را رها کن.» یا «همه چیز برای تو پاک است مگر اینکه علم پیدا کنی که نجس است.» یا «همه چیز برای تو تمیز است مگر اینکه بدانی که نجس است» یا «بخدا پناه ببر و نیازی به این همه دقت نیست.» و جوابهای دیگری که همه از این قبیل اند. ولی من شخصاً زیاد رنج می‏برم؛ مثلا هر وقت می‎خواهم قضای حاجت کنم همه لباسهایم را بیرون می‏آورم و یا زمانیکه می‏خواهم استبراء کنم دستم به موضعی کشیده نمی‏شود مگر با شامبو و صابون؛ و بارها سعی کردم که این کار را بدون آن انجام دهم ولی دستم به صورت صحیح بر موضع کشیده نمی‏شود، و مهم اینجاست که حتی با شامپو هم برایم سخت است و مدت ده تا پانزده دقیقه و شاید هم بیشتر طول می‏کشد. سپس دستها و پاها و بدنم و حمام و لوله ها را می‏شویم و شاید بپرسید که چرا این همه؟ جواب می‏دهم، زیرا وقتی مسشغول شستشویم، بخشی از آب جاری به نجاست برخورد می‏کند و از آن‎جا به مکان پاک می‏رسد و آن‎را نجس می‏کند و این اتفاق چند بار تکرار می‏شود و باید شسته شود و مدت ماندنم در دسشتویی برای قضاء حاجت از چهل و پنج دقیقه به یک ساعت و نیم می‏رسد و بعضی از وقتها بیشتر از این طول می‏کشد؛ با این حالت به هیچ حمامی به جز حمام منزل نمی توانم بروم این امر بر زندگی‏ام تأثیر گذاشته و مرا از انجام کارهایم باز داشته است، زیرا طوری شده ام که در طهارت هر چیزی شک می‌کنم.

جناب آقا! برای کسی مثل من که بخاطر این مشکل نه شیرینی وگوارایی غذا و نوشیدنی را حس می‏کنم و نه می‏توانم بخوابم یا با دوستانم نشت و برخاست کنم، راه حل مناسب چیست؟

– وسواس با اینکه مسأله ای قهری است، و کسی که به آن دچار شده، به آسانی وهر انگاه که بخواهد قادر به ترک آن نخوهد بود؛ با این حال مقدمات آن کاملا اختیاری است و در دست خود انسان است. این چیزی است که انسان باید برای پیدا کردنش به خویش رجوع کند و به راحتی می‏تواند از بسیاری چیزها که موجب آن می‏شود، رهایی یابد و شاید این وسواس از دو جهت باشد اول: عامل درونی است که از یک عقده ناشی می‏شود و این عقده در وی استحکام می‏یابد. یا از کج فهمی بسیاری از احکام شرعی مربوط به طهارت و نجاست ریشه می‏گیرد تا اینکه به این حد می‏رسد.

دوم: این وضعیت از کارهای شیطان است که می‏خواهد برای شخص متعهد، یک حالت روانی را خلق کند که ممکن است به رد و انکار تعهد منجر گردد، ولو این رد و انکار از خلال همین آشفتگی و سردرگمی باشد که از وسواس بودن ریشه می‏گیرد. و شاید به همین جهت است که ما ملاحظه می‏کنیم در روایات فراوانی از ائمه (ع) نقل شده که حالت وسواس را به شیطان نسبت میدهند؛ شیطانی که خداوند تعالی خبر داده که او بزرگترین دشمن بنی آدم است.

ترک کردن وسواس به آسانی صورت نمی‏پذیرد، چنان‎که این طرف و آن طرف گفته می‏شود و می‏پندارند با دستور به ترک وسواس، این امر تحقق می‏یابد، زیرا مکلف در این هنگام [مبتلا به آن] قادر به ترک آن نیست و کسی که عملاً تحت تأثیر این عقده تثبیت شده، می‏باشد وگرفتار آن است، امر و نهی کردن تأثیری بر او ندارد. و لذا مناسب است که یک انگیزه داخلی برای رهایی از این حالت سخت وطاقت فرسای روانی ایجاد شود و نفس را بر سهل انگاری نبست به این شک‏ها و عدم اعتنای کامل به آنها تمرین دهد، چرا که هر کس کثیرالشک باشد هیچ شکی برای او وجود ندارد، به ویژه برای نمونه‏ای که در سوال ذکر شده است. مهمتر از این، تصمیم بر ترک کردن وسواس، بخاطر رنج و سختی‏هایی است که فرد وسواسی در معرض آن قرار دارد و این بدین معنی است که فرد وسواسی باید بداند که در یک نبرد گسترده با شیطان و بخاطر رهایی از دامهای او قرار دارد. لذا اگر بخواهد که در این معرکه پیروز شود، باید عزم و اراده‏اش را قوی کند و مبارزه را شروع کند و اولین کاری که شایسته است، انجام دهد اهمال و بی‏باکی است تا جایی که دیگران خیال کنند او به امور طهارت و نجاست توجه ندارد و این اقتضا می‏کند که بین دو نوع شک، تمییز حاصل شود و فرق بگذارد: شکهای عقلانی و شک های غیر عقلانی. شک‏های عقلانی شک‏هایی هستند که پاره‏ای عوامل آن‎را به وجود می‏آورد؛ مثل جایی که مکلف چیزی را مشاهده می‏کند که در واقع موجب نجاست می‏شود ولی در تحقق نجاست شک می‏کند. چنین مواردی را دین چاره کرده است؛ یا از طریق احتیاطی که موجب مختل شدن زندگی انسان نشود، یا با اهمال و عدم توجه و اعتنا به آن. این بدین خاطر است که علم به تحقق اسباب نجاست محقق نشده است و کسی که در زندگی‏اش اینگونه با شک‏ها برخورد می‏کند، معمولا به این حد از وسواس نمی‏رسد، زیرا وسواس، اعتنا به شک هایی است که منشایی جز تخیل انسان ندارند. بنابراین شک و اسباب آن از درون ریشه می‏گیرد. در حالیکه شک در مسئله اول که منشاء آن عقلانی بود از خارج می‏آید مثل دیدن خون به صورت واقعی یا هر نجاست واقعی دیگر. اما زمانی که منشاء شک فقط درونی است، این همان شکی است که توجه کردن متوالی و پیاپی به آن باعث وسواس می‏شود. که درجه و شدت آن فرق می‎کند و همان وسواس است که همه ی فقهاء توصیه می‏کنند به آن توجهی نشود، بلکه هر وقت این عمل باعث مختل شدن زندگی انسان می‏شود و او را در سختی می‏اندازد، حرام است.

لذا فروگذاری و اهمال این شکها ولو به صورت تدریجی برای کسی که نمی‏تواند یک دفعه آن‎را ترک کند راه حل مناسبی است تا از این حالتهایی که منجر به وسواس وی می‏گردد، رهایی یابد. بررسی نامه شما حاکی از این است که شما نسبت به حالت وسواس که دچار آن هستی، آگاهی داری و بعید نیست که شما به صورت ناخودآگاه به این حالت اعتیاد پیدا کرده باشی به‎ویژه که این حالت به یک ویژگی و طبیعت در زندگی تو تبدیل شده است؛ به گونه‏ای که توجه مردم را نسبت به خود جلب کرده‏ای. به این دلیل اعتقاد من این است که در همه چیز بنا را بر طهارت بگذاری مگر اینکه یقین کنی که آن چیز نجس است و هر کاری را که انجام می‏دهی، بنا را بر صحت آن بگذاری، مگرآنچه را که اعتقاد به باطل بودن آن داری. این تکلیف شرعی شما هست که رضای خداوند هم در آن است، زیرا تو در وضعیت فعلی ات، شیطان‎را می‏پرستی. رهایی از این وضعیت نه نیازمند فلسفه بافی است، بلکه اراده جدی می‏طلبد. تو طبیب خودت هستی، ‌سستی را کنار بگذار و با اراده و قدرت حرکت کن که با اراده به ساحل نجات خواهی رسید.

در پایان هم از خداوند متعال می‏خواهم که شما را در تثبیت اراده‏ات، قوی دارد و به آنچه که صالحین را بر نفس شان یاری می‏کند، شما را یاری فرماید. همانا که او نزدیک و اجابت کننده است.

س 331- من از وسواس به‎خصوص در مورد طهارت و نماز، رنج می‏برم، راه حل چیست؟

– شخص وسواس باید احکام شرعی را فرا گیرد و همه شکهایش را فرو گذارد و هیچ وقت به آنها توجه نکند و در همه چیز بنا را بر طهارت بگذارد، به جز نجاساتی که به طور قطع ثابت شده و در رساله‏های شرعی هم بر آن تصریح شده است و همچنین شک‏های در نماز هم فرو گذاشته شود و اصلا بر آن توجه و اهتمامی نگردد. و این فرد می‏تواند در حالتهایی که شک دارد همیشه بنا را بر صحت نماز بگذارد.

س 332- آیا کسی که در امور طهارت احتیاط می‏کند؛ مثلا در همه چیزهایی که شک می‏کند آن‎را تطهیر می‏کند، اجر و پاداشش بیشتر از کسی نیست که احتیاط نمی‏کند، بلکه به آنچه شرع می‏گوید، عمل می‏کند؟

– احتیاط برای کسی که وسواس ندارد خوب است، به گونه‏ای که احتیاط را بر حق خود ترجیح نمی‏دهد، و معتقد است هر وقت که رعایت احتیاط موجب اخلال در واجبات شود، حرام می‏گردد.

س 333- آیا برای مکلف جایز است برای رهایی از مشکلات داخل منزل و آسایش حال اهل خانه نسبت به طهارت، به فرد وسواس دروغ بگوید؟

– اگر علم به نجاست داشته باشد، جایز نیست دروغ بگوید. بله با علم نداشتن به قطعیت نجاست می‏توان به فرد وسواس گفت که پاک است، چون این مورد از نظر شرعی طاهر و پاک است.

فصل دوم

درباب وضــــو

موضوعات این فصل عبارتند از:

أول: وجوب وضو وهدف از آن

دوم: شروط وضو

سوم: چگونگی وضو

چهارم: باطل کننده‏های وضو

پنجم: احکام نقص

ششم: مواردی که محدث به اصغر باید آنها را ترک‏کند

هفتم: وضوی جبیره

هشتم: مسلوس ومبطون

نهم: آداب وضو

اول : وجوب وضو و غایات آن

س 334- آیا جایز است مکلف به نیت طهارت، وضو گرفته وسپس با همین وضو نماز واجب را بجا آورد؟

– جایز است؛ در حالیکه تجدید وضو هنگام نماز، مستحب است.

س 335- به پسرم که چهار ساله است قرائت قرآن آموزش می‏دهم، آیا جایز است که بدون وضو دست روی خط قران بکشد؟

– چون غیر مکلف است، حرام نیست.

س 336- آیا برای دست کشیدن روی آیات قرآن که به زبانهای غیر عربی ترجمه شده، واجب است وضو داشته باشیم؟

– واجب نیست.

س 337- آیا برای قبول شدن اعمال مستحب؛ مثل قرائت قرآن و دعا، طهارت شرط است یا نه؟ اگر شرط نباشد آیا فرقی در ثواب دارد یا نه؟

– طهارت شرط قبول نیست، اگر چه شرط زیادت ثواب هست.

س 338- آیا جایز است بدون وضو وارد بارگاه ائمه (ع) شد و آنان‎را زیارت کرد؟

– جایز است، ولی بهتر این است که با وضو باشد، بلکه غسل کردن هم مستحب است.

س 339- اگر وضو به یک نیت معین باشد، یا فقط به نیت قربه الی الله باشد آیا صحیح است با این وضو عبادات واجب را بجا آورد؟

– بله، جایز است که با این وضو سایر عباداتی که وضو در آن شرط است را هم بجا آورد.

س 340- آیا جایز است وضو را بدون هیچ دلیلی اعاده کرد؟

– اشکالی ندارد، چون‏که وضو روی وضوی دیگر، نوری بر نور است.

س 341- آیا برای قرائت قرآن وضو واجب است؟

– مستحب است، ولی لمس کردن کلمات قرآن بدون وضو جایز نیست.

س 342- آیا جایز است که نماز ظهر را با وضوی نماز صبح بجا بیاورم، با اینکه از قبل نیت آن‎را نداشتم؟

– جایز است.

س 343- آیا واجب است که سبب وضو در نیت ذکر شود؟

– واجب نیست، بلکه نیت طهارت به قصد قربت کافی است.

س 344- آیا صحیح است که قبل از فرا رسیدن وقت نماز وضو گرفت؟

– وضو صحیح است.

س 345- آیا استحمام کردن باعث بی نیازی از وضو می‏شود؟

– آنچه که از وضو بی‏نیاز می‏سازد، غسل های واجب مثل جنابت یا غسل های مستحب مانند غسل روز جمعه و غیر آن است و در غیر این دو مورد، غسل کردن و استحمام باعث بی‏نیازی از وضو نمی‏شود.

س 346- آیا وضو گرفتن بعد از غسل جنابت بدعت به حساب می‏آید؟

– براساس اصل «وضو گرفتن روی وضو، نور علی نور است.» وضو گرفتن بعد از غسل جنابت حرام نیست. در این مورد گرچه غسل کفایت از وضو می‎کند و وضو نیز جایز است، اما وضو گرفتن بعد از غسل جنابت به نیت وجوب، جایز نیست چون بدعت و حرام است.

س 347- اینکه در منزل وضو بگیری و سپس به مسجد بروی بهتر است، یا اینکه بعد از اذان داخل مسجد وضو بگیریم؟

– بهتر و افضل تر، وضو گرفتن در منزل قبل از رفتن به مسجد است.

دوم : شرایط وضو

س 348- شرایط صحیح بودن وضو چیست؟

– پاک بودن آب و مطلق بودن و مباح بودن آن، پاک بودن اعضای وضو، نبودن مانع [برای رسیدن آب به محل]، مباشرت (خود فرد شخصاً اعمال را انجام دهد)، ترتیب در شستن اعضا و مسح و همچنین رعایت موالات [انجام دادن پیاپی اعمال آن].

س 349- آیا لاک ناخن، چه بر دست‏ها باشد و یا بر پاها، مانع وضو می‏شود؟

– مانع به حساب نمی‏آید، ولی بهتر این است که برداشته شود، به‎خصوص اگر برداشتن آن‎راحت باشد. باید به‏ یاد داشت و دانست که اگر بر آن زر و زیور اطلاق گردد و برای زینت باشد، جایز نیست آن‎را برای غیر محارم نمایان کرد.

س 350- آیا پودر آرایشی و گریم نازک به طور کلی، در وضو مانع به حساب می‏آید؟

– مانع چیزی است که جرم ضخیمی داشته باشد و پوست را بپوشاند و متحرک باشد؛ مثل چسب پانسمان یا خمیر و یا پیه و امثال آنها. اما اگر جرم مورد نظر دارای رنگ باشد و پوست آن‎را جذب کند یا یک ماده زینتی باشد که جذب پوست شود، مانع به حساب نمی‏آید، حتی اگر دارای رنگ و چربی بر روی پوست باشند و از این قبیل است جوهر مایع یا خشک شده و نازک و مواد پزشکی که بر روی زخم ها می‏گذارند. همچنین چیزهایی که دارای جرم نازک است و جذب پوست می‏شود، مثل رنگ و لاک ناخن و همچنین رنگهای آرایشی، به عنوان مانع به حساب نمی‏آید. ولی بهتر این است که این مواد پاک گردد؛ به‎خصوص اگر برداشتن آنها آسان باشد.

س 351- آیا سرمه چشم برای وضو مانع به حساب می‏آید و واجب است که برطرف گردد؟

– مانع به حساب نمی‏آید، به‎خصوص اگر نازک و اندک باشد.

س352: آیا خال‎کوبی که نزد مردم متعارف است مانعی برای وضو یا غسل به حساب می‏آید؟

– خال‎کوبی مانع به حساب نمی‏آید و فرقی نمی‏کند ابزار آن چه باشد.

س353: آیا لنز مانع آب است و آیا وضو یا غسل با آن اشکال دارد؟

– مانعی برای وضو نیست، چراکه داخل چشم است که اصلاً نیاز نیست در وقت وضو یا غسل، آب به آن برسد.

س354: آیا ناخن مصنوعی مانعی برای وضو است؟

– بله، مانع وضو است و باید قبل از وضو آن‎را برداشت مگر اینکه با چسب دوام دار چسبیده باشد و برداشتن آن جز با شیوه یا درمان ویژه‏ای دشوار باشد؛ مانند وجود نقص‏های جسمی در ناخن‏ها. امثال این حالت‏ها نیز از موانع به حساب نمی‏آید.

355: آیا کاشت مو در صورتی که موی مصنوعی از کشور غیر اسلامی‏آمده باشد و یا اینکه طبیعی باشد ولی از شخص غیر مسلمان گرفته شده باشد، جایز است؟ و آیا مانع وضو به حساب می‏آید؟

– مسح بر روی موی کاشته صحیح می‏باشد، چراکه مانند موی اصلی جزئی از بدن می‏شود و فرقی ندارد مصنوعی باشد یا طبیعی، و یا از منبعی اسلامی گرفته شده باشد یا غیر اسلامی.

356: آیا با وجود مژه های مصنوعی و ساخته شده از حریر، در حالیکه با چسب به مژه های اصلی چسبیده باشند، می‏توان وضو گرفت؟

– در صورتی که مژه های مصنوعی به سهولت برداشته شود، باید آب به مژه‏های اصلی و حقیقی برسد؛ ولی اگر چسپ دوام دار و برداشتن آن جز با شیوه های خاص، دشوار باشد، وضو و غسل اشکال ندارد.

س357: آیا حنا مانع وضو به حساب می‏آید؟

– رنگ حنا، لایه ای تشکیل نمی‏دهد که از رسیدن آب به پوست جلوگیری کند، لذا وجودش برای وضو اشکالی ندارد.

س358: آیا رنگ کردن مو در وضو و غسل اشکال بوجود می‏آورد؟

– رنگ مو در صحت وضو و غسل اشکالی به وجود نمی‏آورد، چراکه مانعی ایجاد نمی‏کند.

س359: آیا ژل و اسپری به وضو اشکال وارد می‏کند؟

– کرم های ساخته شده از مواد روغنی، اگر جذب پوست گردد و اثر ضخیمی از آنها نماند، به وضو و غسل اشکالی وارد نمی‏کند. و همینطور ژل ساخته شده از مواد چسبنده؛ به ویژه که این مواد در حین تماس با آب از هم متلاشی می‏شوند.

س360: آیا جوهر خشک شده و یا جوهر مایع، از موانع وضو هستند؟

– هر چیزی که لایه ای مانع، روی پوست ایجاد نکند؛ مانند رنگ های مایعی که پوست آن ها را جذب خود می‏کند، به وضو و غسل اشکالی وارد نمی‏کند.

س361: آیا لایه ماسک گیاهی مانع وضو است؟

– مانع به حساب نمی‏آید.

س362: آیا کثیفی‏هایی که زیر ناخن جمع شده‏اند برای وضو اشکال ایجاد می‏کند؟

– کثیفی‏های جمع شده در زیر ناخن دست و یا پا به صحت وضو و غسل اشکالی وارد نمی‏کند، مگر اینکه به خارج از زیر ناخن رسیده باشد و مانعی در قسمتی از انگشت ایجاد کرده باشد؛ و این فرضی است که به ندرت اتفاق می‎افتد.

س363: آیا وضو با وجود انگشتری در دست، صحیح است؟

– مهم این است که آب به زیر انگشتر برسد، حتی با حرکت دادن انگشتر بدون اینکه نیاز باشد از دست خارج شود.

س364: حکم کمک به بیمار، در گرفتن وضو چیست؟ و حکم کمک به غیر مریض چیست؟

– در یاری رساندن به بیمار مانعی نیست و نه فقط در مقدمات، بلکه در کل مراحل وضو، و وضو صحیح می‏باشد. کمک خواستن از غیر، توسط غیرمریض، در بعضی از مقدمات، مانند آب ریختن روی دست و امثال آن مکروه است.

س265: آیا روغن‏هایی که برای پوست استفاده می‏شود، به وضو اشکال می‏رساند؟

– این روغن‏ها به وضو اشکال وارد نمی‏کند تا زمانی که جرمی نباشد که از رسیدن آب به روی پوست جلوگیری کند.

س366: آیا باید وضو و نمازی را که در حالت تقیه انجام می‏دهیم، اعاده کنیم؟

– اگر این موارد در حال تقیه باشد، اعاده‏اش واجب نیست.

س367: آیا طهارت غیر اعضای وضو در حین وضو لازم است؟

– این امر برای درستی وضو شرط نمی‏باشد، لذا می‏توان بعداً و برای نماز تطهیر کرد و وضو گرفت.

س368: اگر خون زخم روی پوست خشک شود، آیا باید قبل از وضو آن‎را شست یا می‏توان با آن وضو گرفت؟

– اگر خون در اعضای وضو باشد، پس باید آن‎را از طریق رفع عین نجاست و ریختن آب، تطهیر کرد و سپس وضو گرفت. اما اگر در غیر اعضای وضو باشد، مانعی ندارد که با آن نماز خواند اگر به اندازه مورد بخشش باشد، یعنی به مقدار یک بند انگشت، ولی اگر بیشتر باشد باید تطهیر گردد.

س369: آیا وضو با «آب» ظرف غصب شده صحیح است؟

– در عرف جامعه اگر این کار تصرف در ظرف غصب شده نباشد، وضو صحیح است.

س370: آیا در فضا و مکان غصب شده وضو صحیح می‏باشد؟

– وضو در زمین و یا در فضای غصب شده، منجر به باطل شدن آن نمی‏شود.

س371: آیا وقتی که مانعی در رسیدن آب به اعضای وضو باشد، باید وضو و نماز را تکرار کرد؟

– بله، اگر مانع وجود داشته باشد وضو باطل است و اگر وضو باطل شد نماز نیز باطل می‏شود، پس باید وضو و نماز را تکرار کرد، خواه علم به مانع در حین نماز باشد یا بعد از آن.

س372: اگر بر پایم نقطه رنگی باشد، وضویم باطل می‏شود؟

– برای صحت مسح پا کافی است، فقط به مقدار پهنای یک انگشت، مانعی برای نفوذ آب نباشد. البته نقطه رنگی، برصحت وضو اشکال وارد نمی‏کند.

س373: آیا خشک شدن عضوی، پیش از این که به عضو بعدی برویم، باعث اشکال در وضو می‏شود، به‎طوری که فاصله زمانی و موالات رعایت نشود؟

– در صورتی که فاصله زمانی بین آنها نباشد، به وضو اشکالی وارد نمی‏کند؛ خواه بخاطر خشک شدن عمدی باشد و یا بصورت طبیعی و به دلیل گرمای بدن و امثال آن خشک شود.

س374: در صورت خراش برداشتن پوست پس از وضو، آیا باید وضو را تکرار کرد تا آب به محلی برسد که بعد از کنده شدن پوست، به آن نرسیده است؟

– واجب نیست.

س375: آیا باید در حین وضو عورت پوشیده باشد؟

– برای صحت وضو این شرط نمی‏باشد و واجب نیست، اگر کسی که دیدن عورت بر او حرام است، حضور نداشته باشد.

س376: آیا باید اعضای وضو در حین وضو خشک باشد؟

– لازم نیست که اعضای شسته شده وضو، در حین وضو خشک باشد. مراد از این اعضاء، دست و صورت است، ولی سر و پا باید در حین مسح خشک باشد.

س377: آیا وضو با لباس نجس، مجاز می‏باشد؟

– مجاز است، ولی نمی‏توان با آن نماز خواند.

س378: آیا می‏توان مسح را بر جوراب یا دمپایی و یا کفش انجام داد؟

– مسح بر جوراب یا دمپایی و یا کفش هرچقدر هم نازک باشد، مجاز نیست، بلکه واجب است که مسح بر پوست صورت گیرد.

س379: من مکانیک هستم و در هنگام شستن دستانم و وضو، آثار روغن باقی می‏ماند، آیا این امر به صحت وضو اشکال وارد می‏کند؟

– به وضو و غسل اشکال وارد نمی‏کند.

س380: اگر شک کردم ماده‏ای که بر دستم وجود دارد جرم است یا خیر، چه حکمی دارد؟

– اگر شک داشتید که این جرم مانع آب است یا نه، باید آن‎را از بین ببرید.

س381: در حالت جمع بین تیمم و وضو و اگر بعد از نماز روشن شود که در وضو مانع بوده. آیا می‏توان نماز را به خاطر جمع تیمم و نماز، تکرار نکرد ؟

– اگر از بین بردن مانع، مقدور بوده، نماز شما صحیح نمی‏باشد و باید آن‎را قضا کنید.

س382: آیا آب شور، آب مضاف است که وضو و غسل با آن اشکال داشته باشد؟

– شوری طبیعی مانند آب دریا باعث نمی‏شود که از مطلق بودن خارج شود؛ و به وضو و غسل و طهارت اشکالی وارد نمی‏کند.

س383: آیا وضو در یک جا و نماز در جایی دیگر مجاز است؟

– اگر آب وقف کسی بود که می‏خواست نماز در آن مسجد خوانده شود، مجاز نمی‏باشد. و در غیر این صورت مجاز است.

س384: آیا با آب نوشیدنی می‏توان وضو گرفت؟

– وضو با آن اشکال ندارد، مگر اینکه این آب گران باشد، که وضو با آن اسراف بحساب آید. و یا اینکه برای تبرع باشد که فقط برای نوشیدن معین شده باشد، در این مورد نیز استفاده در غیر حالت تعین شده، مجاز نمی باشد.

س385: آیا صحبت در حین وضو مجاز می‏باشد؟

– بله.

س386: آیا می‏توان در حین وضو چیزی را گرفت؟

– بله

سوم : کیفیت وچگونگی وضو

س387- لطفا برای من نحوه صحیح وضو گرفتن را توضیح دهید؟

– در هنگام وضو واجب است که آب وضو پاک باشد و غصبی هم نباشد، همچنین واجب است که اعضای وضو پاک باشد و پاک کردن آن در حین وضو کافیست، یعنی عضوی که باید شسته شود، باید پاک گردد و سپس شسته شود؛ و واجب است که دقیقا خود پوست شسته شود و اگر چیزی هست که مانع رسیدن آب به پوست می‏شود، باید به‏طور حتم قبل از وضو بر طرف شود، به جز سر و پاها، دیگر اعضای وضو واجب نیست قبل از شستن خشک باشد، زیرا خشک بودن موضع مسح در وضو شرط است. حال اگر رطوبت اندکی هم داشته باشد اشکالی ندارد؛ آن هم به اندازه ای که اگر دست خشک باشد و روی آن بگذاری، رطوبت به دست منتقل نشود. علاوه بر این موارد، سه بار مضمضه و سه بار استنشاق کردن هم مستحب است.

اما اعمال وضو شامل این موارد می‏شود: اول: شستن صورت؛ به‎طوری که آب در دست راست ریخته و صورت را از جائی که موها رشد کرده اند یعنی از بالای صورت تا چانه دست کشیده و بشوییم؛ که این مقدار ازجهت طول صورت است، ولی از نظر عرض صورت هم مقداری را باید شست که اگر دست را روی صورت بگذاریم بین انگشت شست و ابهام (وسط) قرار گیرد.

دوم :شستن دست راست که از آرنج شروع می‏شود تا سرانگشتان.

سوم : شستن دست چپ که از آرنج شروع می‏گردد تا سرانگشتان.

چهارم: مسح سر؛ مسح قسمت جلو سر واجب است که شامل قسمت بین رستنگاه مو و گودی سر می‏گردد. ازجهت طول و عرض همین مقدار که مسح نامیده شود، کافیست و عرض یک انگشت هم کفایت می‏کند. و بهتر این است که عرض مسح به اندازه سه انگشت باشد. واجب است که مسح با آب وضو صورت گیرد و با دست راست باشد. البته، مسح کشیدن به صورت وارونه یعنی از پائین به بالا هم جایز است؛ گرچه بهتر است این‏گونه مسح نکشیم.

پنجم: عمل پنجم مسح روی پاست. که پای راست را با رطوبت دست راست و پای چپ با تری دست چپ مسح می‏کشیم. و طول آن از سر انگشتان پا تا برآمدگی آن است و از جهت عرض مقداری که مسح بر آن اطلاق شود، کافیست. مسح باید با رطوبت وضو باشد و همچنین وارونه کشیدن مسح جایز است؛ یعنی از برآمدگی پا شروع وبه طرف انگشتان کشیده شود، اگر چه بهتر، ترک آن است.

س388- آیا بر زبان آوردن نیت در وضو و غسل واجب است؟

– بر زبان آوردن نیت در وضو وعبادتهای دیگر شرط نیست، بلکه انجام دادن کار به قصد قربت کافیست.

س389- آیا صحیح است که وضو به همراه کار دیگری مثل از بین بردن چرک یا صابون، باشد؟

– اگر آن کار ضمیمه، تابع نیت باشد، و اصلی نباشد به صحت وضو ضرر نمی‏رساند.

س390- آیا صحیح است که قبل از دخول وقت نماز، به نیت ادای نماز وضو بگیریم یا اینکه باید بعد از دخول وقت نماز باشد؟

– علی‏رغم اینکه وضو پیش از دخول وقت نماز واجب نسیت، اگر مکلف قبل از دخول وقت نماز آن‎را به نیت نماز بگیرد، باطل نمی‏شود.

س391- آیا قاطی شدن آب صورت با آب دست راست یا چپ موجب بطلان وضو می‏شود؟

– خیر، وضو باطل نمی‏شود.

س392- هنگام شستن دستهایم، از مچ دست شروع می‎کنم و به طرف آرنجم دستهایم را می‏شویم؛ سپس به طرف پایین تقریباً تا کف دستهایم را می‏شویم. اگر در وضو گرفتن به علت عدم آگاهی به روش صحیح آن، اول دو کف دست را بشویم وسپس دست وصورت را سه بار بشویم، حکم آن چیست؟

– اگر شستن دستها{منظور آرنج وساعد است نه کف دست و انگشتان} قبل از صورت انجام گیرد، وضو باطل است، ولی اگر اخلال در ترتیب بخاطر عدم آگاهی به حکم بوده باشد، نمازهای قبلی صحیح است.

س393- آیا وقتی که دست چپ شسته شد، و قبل از اینکه مسح سر و پا کشیده شود با دست راست تماس پیدا کند، وضو باطل می‏شود؟

– خیر، وضو باطل نمی‏شود.

س394- آیا شستن صورت با دست چپ بدین خاطر که آب را به تمام صورتم می‏رساند، جایز است؟ من مدتی است که این‏گونه وضو می‏گیرم، آیا وضوی من باطل است؟

– با این کار وضو باطل نمی‏شود، ولی بهتر است که با دست راست شسته شود.

س395- مکلفی به علت عدم آشنائی به حکم مسح، پا را از نوک انگشتان تا نیمه سطح ظاهری پا [ تا قبل از برآمدگی پا] مسح می‏کشد، حکم وضو و نمازهای سابق او چیست؟

– به این صورت که ذکر شد باطل است ونمازهایی را که با این وضو خوانده است باید قضا کند، چون‎که مقدار واجب مسح پا که تا برآمدگی پاست، صورت نگرفته است.

س396- در وضو هنگام شستن صورت، قسمت جلوی موی سر هم معمولاً آب به آ ن می‎رسد و خیس می‏شود، آیا واجب است برای کشیدن مسح سر، خشک گردد؟

– می‏توان مسح را بر قسمت خشک موی سر کشید؛ بدون نیاز به خشک کردن قسمت ترِ مو.

س397- آیا قبل از وضو، پاک بودن قسمتهایی که در وضو شسته می‏شود و پاکی محل مسح، واجب است؟

– در قسمتهایی که مربوط به دستها و صورت می‏شود اگر حین وضو پاک می‏شود، ضرورتی ندارد، اما اعضای مسح به‏طور حتم قبل از وضو باید پاک و خشک شود، تا مسح بر آن صحیح باشد.

398- کسی که دست چپ او فلج است چطور می‏تواند وضو بگیرد؟

– دست راست خود را با گرفتن زیر شیر آب یا به هر نحو دیگری ازبالا به پائین بشوید، سپس دست چپ را با دست راست شسته و هنگام مسح پای چپ، با دست راست دست چپ را بلند ‏کند وبه وسیله همان دست فلج،{چپ} پای چپ را مسح کشد.

س399- آیا جایز است از آب وضو برای چند بار استفاده شود؟

– بلی، جایز است.

س400- چرا شستن برای بار سوم، وضو را باطل می‏کند؟

– زیرا این کار بدعت است و در نصوص و احادیث شرعی بدعت نهی شده است و باید به شستن اول که واجب است و شستن دوم که مستحب است اکتفا گردد، ولی اگر مکلف نسبت به حکم جاهل بوده باشد، وضو صحیح است. باید توجه داشت منظور از شستن، شستن تمام اعضای وضو چند دفعه است، نه مجرد آب برداشتن وریختن بر عضو وضو، چون این کار و تکرار سه بار و بیشتر آن هم، اشکال ندارد.

س401- اگر در هنگام وضو به یکی از مواضعی که باید شسته شود یا مسح کشیده شود، آب نرسد، آیا می‏توان برگشته و دوباره بر آن دست کشید، هرچند که از محل آن گذشته باشیم؟

– واجب است که برگردیم و روی آن دست بکشیم و وضو را کامل کنیم؛ مثلا اگر شستن صورت را فراموش کنیم و زمانی که دست چپ را می شوییم به یادمان آید، واجب است که برگردیم و آن‎را شسته و سپس دست راست را و بعد از آن دست چپ را بشوییم.

س402- آیا صحیح است که مسح سر و پا را بر عکس انجام دهیم؟

– بلی، جایز است، اگر چه احتیاط مستحب این است که این کار را ترک کنید.

س403- منظوراز جلو سر کجاست؟ ومعنی مسح چیست؟ وکمترین مقداری که در مسح کشیدن جایز است چه اندازه است؟

– جلو سر، قسمتی از سر است که پس از پیشانی شروع شده و تا فرق سر پیش می‏رود. و مسح هم آن است که عرفاً برآن مسح صدق کند، اگر چه به اندازه یک انگشت باشد، زیرا ضرورت ندارد که مسح تمام موضع مسح را در بر گیرد یا با تمام [ کف] دست صورت گیرد.

س404- آیا خشک بودن کامل پاها در هنگام مسح واجب است، یا همین که رطوبت دست بیش از رطوبت موضع مسح باشد، کافی است؟

– همین که رطوبت دست بیش از رطوبت موضع مسح باشد، کافی است. و شرط نیست که به طور کامل خشک باشد.

س 405- اگر دست خشک باشد، آیا می‏توان از ابرو برای مسح کشیدن، رطوبت برداشت؟

– اگر خشکی دست بخاطر عدم رعایت موالات (انجام پیاپی اعمال) باشد، باید وضو از اول گرفته شود وگرنه جایز است از هر قسمت مرطوب صورت مثل ابرو و ریش، رطوبت گرفته شود.

س 406- آیا مسح کشیدن بر پای مصنوعی هم واجب است؟

– مسح پای مصنوعی واجب نیست، بلکه مسح پای سالم، کفایت می‏کند.

س 407- آیا بستن شیر آب قبل از مسح اشکال دارد؟

– اگر روی شیر آب، آبی که به وضوح دیده می‏شود، نباشد، اشکال ندارد، وگرنه واجب است از مسح کشیدن با قسمتی از دست که با آب شیر خیس شده است، خودداری کرد.

س 408- آیا جایز است که برای مطمئن شدن، مسح پا را بیش از یک‎بار کشید؟

– این کار به صحت وضو ضرر نمی‏رساند.

س 409- در مورد مسح جلو سر در وضو، هر وقت که مو بلند و پر پشت باشد، آیا واجب است با عقب و جلو کردن موها آب را به زیر آن رساند یا اینکه فقط مسح روی مو کفایت می‏کند؟

– این کار واجب نیست، بلکه آنچه که مسح نامیده می‏شود، دست کشیدن بر سطح موی وسط سر است، که همین کفایت می‏کند.

س 410- اگر در هنگام مسح سر، دستم با اندکی از تری موجود در موها، برخورد کند، آیا مسح کشیدن پا با این رطوبت، اشکال دارد؟ و حکم کسی که همیشه با یک انگشت مسح پا می‏کشد، چیست؟

– این کار به مسح پا ضرری نمی‏رساند، کما اینکه مسح پا با یک انگشت هم کفایت می‌کند، زیرا مسح پا با قسمتی از دست نیز کافی است.

س 411- اگر کسی از روی احتیاط، دوبار مسح پا بکشد، وضویش باطل است؟

– با این کار وضو باطل نمی‏شود و نیازی به تکرار مسح نیست.

س 412- تکلیف کسی که مسح سر را به این دلیل که آب به پوست برسد، بیش از یکبار می‏کشد، چیست؟

– مسح سطح خارجی سر کفایت می‏کند و تکرار مسح هم به وضو ضرر نمی‏رساند، ولی بهتر این است که تکرار آن، ترک شود.

س 413- آیا واجب است که زن برای مسح سر، موهایش را فرق زند [به دو قسمت تقسیم کند] ؟

– این کار واجب نیست. بخش واجب مسح موی سر، موضعی است که اگر مو باز شود از اندازه سر تجاوز نکند و در احکام مسح، بین زن و مرد فرقی نیست. اختلاف بین زن و مرد زمانی است که موی زن بلند باشد که در این صورت زن باید موی خود را فرق کند تا مسح بین موها کشیده شود نه بر مقداری از مو که اگر باز شود از وسط سر تجاوز نکند. و مرد هم اگر مویش بلند باشد باید همین کار را انجام دهد.

س 414- آیا واجب است که سر، هنگام مسح، خشک باشد یا اگر مرطوب هم باشد جایز است؟

– واجب است که موی سر هنگام مسح خشک باشد، به گونه ای که رطوبت ناقل، نداشته باشد، یعنی رطوبتی که حجم آشکار و قابل دیدن داشته باشد.

س 415- آیا در مسح سر واجب است آب را به پوست برسانیم یا مسح مو کافی است؟

– خداوند تعالی فرمود : «وامسحو بروؤسکم»[2] [سرهای خود را مسح کنید] و مسح بر موی، همان مسح سر است و مسح آن کافی است.

س 416- آیا جایز است دو پا را با هم در یک آن، مسح کشید، یا باید اول پای راست را مسح کرد و سپس پای چپ را؟

– جایز است با هم مسح شود، ولی بهتر این است که اول پای راست مسح شود، بعد پای چپ.

س 417- من از «لنز» استفاده می‏کنم، و وقتی وضو می‏گیرم چشمهایم را می‏بندم که آب به آنها نرسد. بعد از اینکه صورتم را شستم اطراف چشمم را دست می‏کشم که آب داخل آن نرود و بعد از آن وضو را کامل می‏کنم، آیا وضوی من صحیح است؟

– وضوی شما صحیح است و اشکالی در آن نیست.

س 418- کسی که به علت ناآشنایی با حکم، پس از وضو بخاطر اینکه رطوبت دستش خشک می‏شود، آب روی آن می‎ریزد و سپس مسح می‏کشد، حکمش چیست؟

در این مورد، نه اعاده‌ی وضو بر وی واجب است و نه نمازهایی که با این وضو خوانده است.

س 419 –آیا ملاک در اینکه مکلف علاوه بر وضو باید تیمم کند، تنها خشکیدن آب صورت است و نه ریش؟

اگر رطوبتی بر ریش باشد دیگر صورت خشک به حساب نمی‏آید؛ همچنین اگر آن خشکی در نتیجه عارضه گرما و مانند آن باشد، در صورتی که موالات را به‎هم نزند، در این موارد، وضو باطل نمی‏شود و تیمم لازم نیست.

س 420- آیا جایز است کسی، دستی را که با آن می‏شوید و مسح می‏کشد حرکت دهد علاوه بر آنکه عضوی که شسته می‏شود (مغسول) یا عضوی که مسح بر آن کشیده می‏شود (ممسوح) را در جهت مخالف آن حرکت دهد؟ مثلا با دست راست، دست چپ را از بالا به پائین می‏شوییم و در همین حال هم دست چپ را به طرف بالا حرکت می‏دهیم؟

– حرکت آن به این صورت در شستن و مسح کشیدن جایز است تا زمانی که دستی که شسته می‏شود، به دست شوینده تبدیل نشود یعنی ممسوح کار ماسح را انجام ندهد.

س 421- حکم افتادن قطرات آب صورت بر دست یا پا در حین وضو چیست؟

– افتادن آن بر دست، اشکالی ندارد و اگر بر سطح ظاهری پا هم افتاد، کشیدن مسح به اندازه عرض یک انگشت در محل خشک، کفایت می‏کند.

س 422- آیا شستن بین انگشتان دست در وضو واجب است؟

– بله، واجب است.

س 423- آیا دست کشیدن روی چشم یا زیر چشم در حین وضو واجب است؟

– دست کشیدن اطراف چشم و پلک‏ها، نه داخل چشم، در حین وضو واجب است.

س 424- اگر مکلف، بخاطر عدم آگاهی به حکم، صورت و دستها را سه بار بشوید، وضو باطل است؟

– اگر شستن به معنی سه بار شستن کامل باشد وضو باطل می‏شود، اما اگر شستن یکبار صورت گیرد ولی شخص، چند بار آب بردارد و بر روی دست بریزد تا آب به آن برسد و شستن کامل شود، وضو را باطل نمی‏کند و اگر مکلف این کار را از روی جهل به حکم انجام داده، اعاده نمازهای گذشته واجب نیست.

س 425- حکم کسی که دست خود را از آرنج تا مچ، می‏شوید، بدون اینکه تا سرانگشتان برسد، چیست؟

– وضوی او باطل است.

س 426- اعضای داخلی که در وضو واجب نیست شسته شود کدام است؟

– اعضای داخلی در چشم عبارتند از: آنچه که بعد از بسته شدن چشم به شکل طبیعی دیده نمی‏شود.

در بینی آن قسمتی است که کسی که از بیرون نگاه می‏کند آن‎را نمی‏بیند، و در مورد گوش هم، همین طور است. این حکم در غسل های مستحب یا واجب، مثل غسل جنابت، حیض و غسل جمعه جاری است. و درمورد دهان هم، درون دهان، نقطه ای است که پس از بسته شدن لبها قرار دارد.

س 427- پدرمن در هنگام وضو قادر به کشیدن مسح پای راست خود نیست، چگونه می‏تواند مسح بکشد وقتی که خودش نمی‏تواند اینکار را انجام دهد، و نمی‏تواند از دست چپش برای مسح پای چپش استفاده کند؟

– اگر می‏تواند بادست چپ مسح بکشد، گر چه با کمک فرد دیگری باشد، واجب است این کار را انجام دهد وگرنه جایز است که شخص دیگری این کار را برای او انجام دهد. بدین گونه که فرد کمک کننده از دست راست مریض، رطوبت بگیرد و با آن پای راست مریض را مسح کند و چنانچه کسی را نیافت که به او کمک کند، در این صورت، واجب است که به جای وضو، تیمم کند.

س 428- حکم قاطی شدن رطوبت انگشتان دست، درهنگام مسح سر با تری موجود در رستنگاه موی سر از شستن صورت، چیست؟

– مشکلی برای مسح و صحت وضو ندارد.

س 429- منظور از کلمات، «الصدغ» و «العذار» و «النزعتین» و«مواضع التحذیف» چیست؟

– «صدغ» یعنی: ما بین چشم و گوش یا موی بالای گوش [گیجگاه]، «عذار»: طرف (قسمت) ریش، «نزعتان»: محل عقب رفتن مو از دو طرف پیشانی و «مواضع تحذیف» : محل های ریزش مو است.

س430- مقصود از «غسلتین» و «مسحتین» چیست؟

– «غسلتین» مختصر شستن صورت و دستهاست و «مسحتین» منظور مسح سر و دوپا است.

چهارم: باطل کننده های وضو

س 431- منظور از «حدث اصغر» چیست؟

– خارج شدن ادرار و مدفوع یا باد و یا اتفاق افتادن چیزی که بر عقل غلبه وآن‎ را مختل ‏کند؛ مثل بی هوشی [غش] و خواب و امثال این دو، یا «استحاضه کوچک»، حدث اصغر است، یعنی حدثی که با وضو مرتفع می‏گردد، وقتی مکلف در پی انجام عبادتی باشد که مانند نماز و طواف و امثال آن، مشروط به طهارت باشد.

س 432- آیا دست دادن مرد اجنبی با زن و یا زن غیرمسلمان با مرد بعد از وضو، وضو را باطل می‏کند؟

– وضو باطل نیست ولی این کار حرام است.

س 433- آیا بوسیدن همسر یا بازی کردن با او وضوی نماز را باطل می‏کند؟

– این کار وضو را باطل نمی‏کند.

سؤال 434- آیا نگاه کردن به زن غریبه، از روی شهوت وضو را باطل می‏کند؟

این کار از باطل کننده‏های وضو نیست.

س 435- آیا وضو با نگاه کردن به «شرمگاه» [عورت] یا لمس کردن آن باطل می‏شود؟

– به مجرد این کار وضو باطل نمی‏شود.

س 436- آیا خارج شدن خون ازبدن، وضو را باطل می‏کند؟

– خارج شدن خون از بدن در هنگام وضو یا بعد از تمام شدن وضو، موجب باطل شدن وضو نمی‏شود. بله، باید عضو شسته شده یا مسح کشیده شده در وضو، هنگام شستن آن، پاک [طاهر] باشد.

س 437- اگر در خارج شدن بول [ادرار] یا باد، شک شود، اعاده وضو واجب است یا نه؟

– اگر در خروج باد شک شود، بنا را بر عدم آن می‏گذرایم و وضو صحیح است. وحکم شک کردن در خروج بول پس از «استبراء» هم، همین طور است؛ در غیر این صورت، رطوبت خارج شده بول است و باید آن‎را پاک کرد و وضو اعاده گردد.

س438- اگر در حین وضو «حدث اصغری» اتفاق بیفتد، آیا واحب است وضو از سرگرفته شود؟

– وضو باطل می‏شود و واجب است اعاده گردد.

س 439- اگر نمازگزار در حین نماز در صحت یا بطلان وضو شک کند، جایز است نماز را قطع کند؟

– اگر قبل از نماز به پاکی و طهارت یقین داشته باشید و در بین نماز به باطل بودن وضو شک کنید، جایز نیست نماز قطع شود، بلکه بنا را بر پاکی می‏گذاریم و نماز را به اتمام می‏خوانیم.

س 440- آیا غش کردن در حین وضو یا نماز، باعث بطلان نماز و وضو می‏شود؟

– اگر غش در هنگام نماز و وضو اتفاق افتد، وضو و نماز را باطل می‏کند. و بر مکلف واجب است بعد از اینکه به حالت عادی برگشت، از نو وضو بگیرد و نماز را از سر بگیرد و اعاده کند.

س 441- آیا ترشحاتی که از زن در نتیجه التهاب بیرون می‏آید، وضو را باطل می‏کند؟

– این ترشحات، پاک است و باعث بطلان وضو نمی‏شود.

س442- آیا کوتاه کردن ناخن‏ها، باعث باطل شدن وضو می‏شود؟

– کوتاه کردن ناخن، پس از وضو باعث باطل شدن آن نمی‏شود.

سؤال 443- خوابی که عقل انسان ‎را ساقط می‏کند و باعث باطل شدن وضو می‏شود، چه نوع خوابی است؟

علامت آن، غلبه کردن بر شنوائی است؛ به گونه‏ای که شخص، دیگر صداهای اطراف خود را نمی‏شنود.

س 444- آیا خارج شدن مذی، وضو را باطل می‏سازد؟

– این آب [مذی] پاک است، و وضو را باطل نمی‏کند.

س 445- آیا بادهایی که ناشی از گازهای درون شکم هستند، جزء مبطلات وضو و نماز است؟

– باد، فقط زمانی که از مقعد خارج ‏شود وضو را باطل می‏کند، اما اگر داخل حفره مقعد باقی بماند وضو را باطل نمی‏کند، و اگر در وقت نماز، وضو باطل شد نماز هم باطل می‏شود، و اگر بعد از ادای نماز خارج گردید، نماز سابق، صحیح است.

س 446- آیا «مذی» و «ودی» موجب باطل شدن وضو می‏شود؟

– این دو آب پاک است و وضو را باطل نمی‏کند و نیازی به غسل هم ندارد.

س 447- اگر در حال وضو گرفتن باشی و بر یکی از اهل کتاب سلام کنیم، وضو باطل می‏شود؟

– این امر، باعث بطلان وضو نمی‏شود.

س 448- اگر بعد از غسل جنابت، باد از بدن خارج شود، آیا واجب است مکلف، وضوبگیرد؟

– بله، بخاطر اینکه غسل باخارج شدن باد باطل می‏شود، لذا وضو گرفتن واجب می‏شود.

س 449- آیا بادی که به‎طور غیر ارادی از قسمت جلو زن خارج می‏شود، باعث باطل شدن نماز و وضو می‏شود؟

– نه وضو باطل می‏شود و نه نماز، چه این باد ارادی باشد، چه غیر ارادی.

پنجم : احکام نقص وضو

س 450- حکم کسی که وضو می‏گیرد و به انگشت شست وی آب نمی‏رسد، بلکه به دست کشیدن روی چهار انگشت دیگر، اکتفا می‏کند چیست؟ [منظور هنگام شستن دست هاست]

– مادامی که آب به تمام دستش رسیده باشد که انگشت شست هم جزء آن است، کفایت می‏کند، ضرورتی ندارد که روی آن دست کشیده شود، بقیه انگشتان هم همین طور است، چون در وضو، مهم ریختن آب بر روی دست از آرنج تا انگشتان است، گرچه آن‎را زیر آب قرار دهیم [بگیریم] بدون اینکه با دست دیگر آن‎را مسح بکشیم.

س 451- پیش از این به خاطر عدم آگاهی دست چپم را قبل از دست راستم می‎شستم، آیا واجب است نمازهای سالهای قبل را قضا کنم یا نه؟

– در وضو، باید شستن دست راست قبل از چپ باشد، و اگر مکلف به‎طور عمدی بر عکس انجام دهد، وضو باطل است، ولی چون شما حکم آن‎را نمی‎دانستید قضای نمازهای گذشته واجب نیست.

س 452- دو سال پیش شیعه شدم، اوایل، پاهایم را قبل از وضو می‎شستم و نمی‏دانستم که پاها قبل از مسح باید خشک باشند، این مسئله را چند ماه است که فهمیده ام، آیا نمازهایی را که آن زمان خوانده‏ام باید اعاده کنم یا نه؟

– چون که نمی‏دانستی قضای اعمال آن زمان واجب نیست، همچنین قطعیت به اینکه رطوبت به اندازه‏ای باشدکه هنگام مسح، برای مسح کشیدن اشکال داشته باشد، سخت است.

س 453- حکم کسی که بخاطر جهل [عدم آگاهی] به حکم، شستن دست‏ها و مسح سر و پاها را وارونه، یعنی مثلاً دست را از پایین به بالا بشوید، چیست؟ آیا باید نماز را قضا کند؟

– مشهور این است که اگر این طور باشد وضو باطل است، چرا که شرط است که شستن دست‏ها از بالا به پائین باشد، ولی مادامی که این عمل بخاطر عدم آگاهی نسبت به حکم بوده است، نماز‏های پیشین صحیح است. همچنین انجام دادن وارونه مسح سرو پاها به عمد هم، وضو را باطل نمی‏کند.

س 454- من دچار حالاتی از فراموشی می‏شوم، به گونه‏ای که بعضی وقت ها مسح سر و پاها را در این حالات فراموش می‏کنم، حکم نمازهائی که در این حالت خوانده‏ام چیست؟

– اگر شک به گونه‏ای باشد که الآن شک می‏کنی مسح کرده‏ای یا نه، نسبت به زمانی که آن حالت فراموشی بر تو عارض می‏شود، چیزی بر گردن تو نیست، چون شک بعداز اتمام، دیگر محلی ندارد، در این حالت اعمال سابق تو صحیح است اما اگر الآن یقین کردی که وضوی تو ناقص و باطل بوده، به‏طور حتم باید نمازهایی را که با آن وضوی ناقص بجا آورده‏ای قضا کنی.

س 455- من در وضو، زیاد شک می‏کنم، آیا واجب است هر زمان که شک کردم وضو را اعاده کنم؟

– باید بنا را بر صحت بگذاری و به شک اعتنایی نکنی و به همان یک‎بار وضو اکتفا کنی، و نماز را هم به صورت طبیعی بخوانی، بدون اینکه عبارات را تکرار کنی و آن‎را طولانی کنی چنان‎که اهل شرع، وضو می‏گیرند و نماز می‏خوانند، با علم به این نکته که شکستن نماز در حین نماز و با شک در وضو جایز نیست، چرا که شرع در این مورد، حکم بر صحت وضو و نماز کرده است.

س 456- اگر در خروج بول شک کنیم، لازم است وضو را اعاده کنیم؟

– با شک در بطلان وضو، بنا را بر طهارت و پاکی می‏گذاریم و اعاده وضو واجب نیست. بله، اگر بعد از ادرار رطوبتی شبیه بول [ادرار] خارج شود و استبراء صورت نگرفته باشد، این رطوبت، بول به حساب می‏آید و باید مکلف آن‎را تطهیر کرده و وضو را اعاده کند.

س 457- حکم وضوی کسی که بعد از مسح سر یا قبل از آن، دست هایش را به‎طور عمدی به هم می‏کشد، [روی هم قرار می‏دهد]، در حالی که معتقد است که این کار اشکالی ندارد، سپس مسح پا می‏کند، چیست؟

– نمازش صحیح است اگرچه احتیاط مستحب است این کار را ترک کند.

س 458- من دچار دیسک کمر شدم و عمل جراحی انجام دادم و مدتی مسح پا را انجام نمی دادم، پس از مدتی دیگر پایم را روی صندلی می‏گذاشتم و مسح می‏کردم، که موجب افزایش دردم شد لذا دکتر مرا از این کار منع کرد و بعد از آن ایستاده پای خود را مسح می‏کردم، بدین صورت که ایستاده با اشاره از بالا مسح می‏کردم، حال حکم وضو و نمازهای سابقم چیست؟

– باید در مسح پاها از یک نفر کمک می‏گرفتی، طوری که او با دست خودش رطوبتی را از دستت می‏گرفت و پایت را مسح می‏کرد، و در صورت نبودن کسی باید تیمم می‏کردی و چون تو هیچ یک از این دو کار را انجام نداده‏ای، لذا باید بعد از اینکه شفا یافتی نمازهایی را که خوانده ای دوباره قضا کنی. ولی واجب نیست که همه آنها را فوراً و یک دفعه انجام دهی، بلکه به تدریج بجا آوری، آن هم در آینده و هرگاه خواستی، ولی باید دوره قاعدگی در هر ماه را در نظر بگیری.

س 459- فارغ شدن و اتمامی که بعد از آن به شک اعتنا نمی‏شود، کدام است؟

زمان تحقق فراغ [اتمام]، از زمان پایان عمل است، وزمانی قطعی می شود که مکلف به انجام عمل دیگری پس از آن بپردازد.

س 460- من پاهایم را دوبار مسح می‏کشیدم یا به این دلیل که رطوبت کافی نبود یا بخاطر شک در صحت مسح، و این کارم از روی جهل بود، حکم نمازهای سابقم چیست؟

– وضو، با دو بار مسح کشیدن باطل نمی‏شود و نمازهای سابق هم صحیح است.

س 461- من وضوی جبیره را اشتباه انجام می‏دادم، آیا باید نمازم را دوباره ادا کنم؟

اگر نقص در وضو به گونه‏ای بوده که آن‎را باطل می‏کرده، به‌‎طور حتم باید وضو و نماز اعاده شود.

ششم: موارد ترک‏ حدث اصغر

سؤال 462- آیا دست کشیدن بر روی آیات قرآن و لفظ جلاله [الله] که به زبانی غیر از عربی نوشته شده باشد، بدون وضو جایز است؟

-در مورد آیات، اگر به زبان عربی نباشد، دست کشیدن روی آن برای شخص محدث حرام نیست. پس، لفظ جلاله و اسامی و صفات الهی نیز بر محدث، چه اصغر و چه اکبر، حرام نیست، مگر زمانیکه جزئی از آیه کریمه باشد و به عربی نوشته شده باشد، که در این صورت حرام است.

س 463- حکم لمس کردن اسم جلاله زمانی که بر روی صفحه نوری مثل صفحه موبایل و امثال آن نوشته شده باشد، چیست؟

در حقیقت اینجا لمس مستقیم حروف صورت نمی‏گیرد، با توجه به اینکه لمس نام جلاله، زمانی بر محدث حرام است که جزئی از آیه کریمه قرآن باشد.

س 464- حکم لمس ضمیرهایی که به ذات باری تعالی بر می‏گردد بدون وضو، مثل ضمیر «ه» در جمله بسمه تعالی، چیست؟

– حرام نیست.

س 465- در نوشتن نام جلاله این گونه اصطلاح شده است که آن‎را به شکل (ال…) می‏نویسند، حکم لمس کردن آن کلمه توسط کسی که وضو ندارد چیست؟

– لمس اسم صریح خداوند جایز است، چه رسد به رمز و اشاره آن، مگر اینکه جزئی از آیه قرآن باشد.

س466- آیا احکام لمس لفظ جلاله خداوند که در زبان عربی موجود است، در زبانهای دیگر مثل انگلیسی و فرانسه نیز جاری است؟

– لمس لفظ جلاله خداوند حرام نیست مگر اینکه جزئی از آیه قرآن و به زبان عربی باشد.

س 467- آیا خال کوبی با نام جلاله، جایز است؟

– جایز است، خواه این لفظ به صورت مجزا یا در ضمن آیه قرآن باشد، نوشتن بر روی جسم، لمس آن به حساب نمی‏آید که حرام باشد، اگر جزئی از آیه قرآن باشد.

هفتم: وضوی جبیره

س 468- حکم جبیره چیست و کیفیت وضوی آن چگونه است؟

– حکم جبیره به زخم، شکستگی و دمل چرکین اختصاص دارد. اگر در وضو گرفتن، برداشتن جبیره برای شستن محل آن یا رساندن آب به زیر آن امکان نداشته باشد، حکم آن مسح کردن با دست مرطوب بر روی جبیره است.

س 469- کسی که بخاطر ترک خوردن یا شکستن ناخن‏ها مجبور است بر روی آنها دوا بگذارد با اینکه این دارو، لایه‏ای به وجود می‏آورد که مانع رسیدن آب به ناخن می‏شود، چگونه وضو بگیرد؟

– با محدودیت درمان به این روش، جایز است. و غسل و وضو گرفتن صحیح است. شرط اینکه استفاده از دارو به عنوان جبیره باشد، پس علاوه بر شستن سایر قسمت ها یک مسح هم روی جبیره کشیده می‏شود.

س 470- مسح کشیدن بر جبیره در وضو جایز است، ولی آیا مسح بر بلوزی که مجاور جبیره است هم جایز است؟

-در وضو و غسل، واجب است که فقط محدوده جبیره مسح شود، اما اطراف آن‎را، در صورت امکان رساندن آب به آن، باید بشوییم.

س 471- بر دست راستم جبیره‏ای گذاشته ام، چگونه وضو بگیرم؟

– با دست چپ، صورت را می‏شویی، سپس قسمتی از دست راست را که جبیره بر آن نیست می‏شویی و با دست چپ بر قسمتی که جبیره است مسح می‏کشی، و بعد دست چپ را زیر شیر آب گرفته و به نیت وضو از بالا به پایین بر روی آن آب می‏ریزی، سپس در صورت امکان با دست راست، سر را مسح می کنی وگرنه با دست چپ مسح می‏کنی و بعد با دست چپ، پای چپ را مسح می‏کنی .

س 472- شستن عضو شکسته‏ای که آب برای آن ضرر دارد، در وضو چگونه است؟

– باید اطراف آن‎را شست، احتیاط مستحب این است که تکه پارچه‏ای گذاشته و روی آن‎را مسح کنیم.

س 473- یک عمل جراحی در شکمم انجام داده‏ام و بر پشت دستم سوزنی قرار داده‏اند که با باند و نوار پانسمان پوشیده شده است و بخاطر دردی که دارد نمی‏توانم آن‎را بیرون آورم و لباسم نجس است و نمی‏توانم آنها را عوض یا پاک کنم، حال با این وضع، حکم طهارت و نماز من چه است؟

– باید بدون اینکه آب به محل سوزن برسد وضو بگیری و با رطوبت دست، بر روی پانسمان مسح بکشی و در صورت امکان به صورت طبیعی، وگرنه به صورت نشسته نماز بخوانی و اگر هم نتوانستی نشسته بخوانی، به پشت می‏خوابی و با اشاره رکوع و سجده نماز را بجا می‏آوری و اما لباسها چون در تعویض و پاک کردن وبیرون آوردن آنها مشکل داری و سخت است، با همان لباس، نماز بخوان و نیاز به اعاده نماز نیست.

س 474- حکم وضوگرفتن و غسل در صورتی که زخمی خونریزی می‏کند، چیست؟

– اگر زخم در اعضای وضو باشد و مکلف می‎داند که خونریزی در بین وقت قطع می‏شود به گونه‏ای که وقت، برای طهارت و نماز باقی می‏ماند، باید منتظر بماند تا خون قطع شود وگرنه باید وضوی جبیره بگیرد؛ بدین صورت که پارچه‏ای تمیز یا چیز دیگری بر زخم بگذارد و بر آن مسح کند و حکم غسل هم همینطور است.

س 475- پایم را گچ گرفته‏ام و فقط چند انگشتم پیداست، آیا فقط انگشتانی که ظاهر است را مسح کنم؟

– باید قسمتی از انگشتآن‎را که بیرون است، مسح کرده و مسح را بر روی جبیره تا برآمدگی پا ادامه دهی تا کامل گردد.

هشتم: مسلوس ومبطون

س476- از من، باد زیادی خارج می‏شود و از این مسئله رنج می‏برم، آیا هر وقت که این امر را احساس کردم باید نماز را اعاده کنم؟

– اگر در طول وقت معین نماز، یعنی بین زوال خورشید و غروب آن در نماز ظهر و عصر، وقتی هست که بدون اینکه باد خارج شود می‏توانی طهارت کرده و نماز بخوانی، باید منتظر بمانی تا آن وقت فرا رسد و اقدام به طهارت کرده و نمازبخوانی، اگر چه در آخر وقت باشد، اما اگر این طور نبود هر وقت که بخواهی می‏توانی نماز خوانده وعلیرغم خروج باد هنگام وضو و نماز، عمل شما صحیح است.

س 477- از باد شکم رنج می‏برم و همیشه شک می‏کنم از من باد خارج شده یا نه، آیا هر زمان که به خروج باد شک کردم باید نماز و وضو را اعاده کنم؟

– شک در مورد اتفاق افتادن حدث، به معنی عدم آن است، همچنان‎که اگر مکلف در این مورد زیاد شک کند، به این شک اعتنا نمی‏شود.

نهم: آداب وضو

س 478- من در مضمضه و استنشاق، زیاد شک می‏کنم، آیا واجب است که آنها را انجام بدهم؟

انجام دادن آنها بر تو واجب نیست، این عمل مستحب است.

س 479- آیا خشک کردن اعضای وضو پس از وضو جایز است؟

– جایز است

س 480- آیا ترک دعا در وضو جایز است؟

– دعا کردن در حال وضو مستحب و غیر واجب است و ترک آن به وضو اشکالی نمی‏رساند.

س 481- آیا واجب است در وضو داخل بینی شسته شود؟

– واجب نیست. بلکه مستحب است شسته شود که به آن «استنشاق» می‎گویند.

س 482- چرا در وضو زن ساعد خود را از طرف داخل می‏شوید ولی مرد از خارج شروع می‏کند؟

– این عمل مستحبی است و دلیل آن‎را نمی‏دانیم.

فصل سوم در باب غسل ها

موضوعات غسل شامل موارد زیر است.

اول: مقدمه ای در موجبات غسل

دوم: احکام جنابت

سوم: احکام حائض

چهارم: احکام نفاس

پنجم: احکام استحاضه

ششم: احکام غسل های مستحب

هفتم: چگونگی غسل

اول: مقدمه ای در واجبات غسل

س 483- واجبات غسل چیست؟

– در این موارد، غسل واجب می‏شود: جنب شدن، حیض شدن، استحاضهکثیره و متوسطه، نفاس، لمس کردن میت و همچنین مس میت هنگام مردن.

س 484- آیا هنگامی که در اثر تحریک جنسی مایعی از انسان خارج می‏شود، واجب است غسل جنابت کند؟

آنچه که غسل جنابت را واجب می‏کند خارج شدن منی است و علامت آن خارج شدن مایع با جهش و شهوت است و بدن سست می‏شود، اما ترشحات دیگر که هنگام تحریک جنسی خارج می‏شود، مثل مذی یا ودی که بعد از بول کردن خارج می‏شود، پاک است و هر وقت از بدن حارج شد موجب غسل نمی‏شود و نیاز به وضو هم ندارد.

س 485- آیا کسی که شراب می‏خورد، برای خواندن نماز باید غسل کند؟

– غسل، برای این کار واجب نیست، بلکه واجب است توبه و استغفار کند. بله، مستحب است برای توبه کردن از هر گناه غسل کند.

س 486- آیا کشتن مارمولک باعث واجب شدن غسل می‏شود و آیا مارمولک نجس است؟

– غسل واجب نمی‏شود و نجس هم نیست.

دوم: احکام جنابت

الف: آنچه که جنابت با آن تحقق پیدا می‏کند:

س 487- غسل جنابت چیست و کیفیت آن چگونه است؟

– جنابت در مرد، با خروج منی از او، یا داخل شدن سر آلت وی در فرج زن، حاصل می‏شود، همچنین بنا بر احتیاط واجب، دخول در مقعد زن (دبر زن) غسل جنابت را واجب می‏سازد. غسل جنابت در زن با تحقق دخول، واجب می‏گردد؛ غسل بر زن واجب نیست، مگر زمانی که دخول در فرج صورت گیرد یا در مقعد [دبر] بنا بر احتیاط واجب، زیرا چنان‎که برای متخصصان اثبات شده است، زن دارای منی نیست و تمام ترشحاتی که از او خارج می‏شود، بر پاک بودنشان، حکم می‏شود.

جنابت همچنین با داخل کردن آلت مردانه در مقعد مرد یا در فرج چارپا، یا دبر آن، بنابر احتیاط واجب حاصل می‏گردد، با وجودی که این عمل بر مکلف حرام است. اما غسل جنابت، به کیفیت زیر باید انجام گردد: عین نجاست از عورت و اطراف آن برطرف شده و موضع آن با آب پاک گردد؛ سپس این‏گونه نیت می‏کنیم: غسل جنابت می‏کنم قربت الی الله. سپس سر و گردن و بعد سائر قسمت‏های بدن را می‏شوییم. پس از غسل، می‏توان بدون وضو، نماز خواند.

س 488- چه موقع غسل جنابت بر زن واجب می‏شود؟

– جنابت برای زن تحقق نمی‏یابد و غسل بر او واجب نمی‏شود، مگر در اثر مقاربت و آمیزشی که دخول مقدار سرآلت در فرج، تحقق یابد، حتی اگر جهیدن و خروج منی، صورت نگیرد، زیرا برای متخصصان ثابت شده است، که زن دارای منی نیست و ترشحاتی که از فرج زن خارج می‏شود، پاک است و موجب غسل نمی‏شود و وضو را هم باطل نمی‏کند؛ بجز بول و خون.

س 489- حکم ترشحات که از مرد خارج می‏شود چیست؟

– ترشحاتی که از مرد خارج می‏شود دو نوع است: یک نوع بدون رنگ است که مذی یا ودی و یا وذی نامیده می‏شود که پاک است و وضو را باطل نمی‏کند و نیاز به غسل هم ندارد. و نوع دیگر منی است که مایعی غلیظ است و رنگ آن سفید یا خاکی رنگ است که نجس است و با خارج شدن آن، غسل واجب می‏شود.

س 490- اگر بعد از غسل جنابت، منی که مرد داخل رحم زن ریخته، خارج شود، آیا واجب است که زن دوباره غسل کند؟

– اعاده غسل بر او واجب نیست، بلکه باید آن موضع را تطهیر کند.

س 491- اگر در اجماع از کاندوم استفاده شود، آیا غسل جنابت واجب می‏شود؟

– غسل جنابت برهر دو طرف واجب می‏شود.

س492- اگر مرد در دخول حشفه «سرآلت» در فرج زن شک کند، آیا بنا بر تحقق دخول گذاشته می‏شود و غسل بر آنها واجب می‏شود یا نه؟

– مکلف به این شک نباید اعتنا کند و بنا را بر عدم دخول بگذارد و غسل بر او واجب نیست.

س 493- اگر بدون دخول با نامزدم آمیزش‏کنم، با علم به اینکه می‏دانم هنوز باکره‏ام، آیا غسل بر من واجب می‏شود؟

– اگر سر آلت داخل شود، جنابت تحقق یافته است، هر چند پرده بکارت پاره نشود، اما بدون این مقدار، غسل واجب نمی‏شود.

س 494- آیا بازی کردن با اعضای تناسلی همسر بدون اینکه دخول یا انزال صورت گیرد، موجب غسل زن و شوهر می‏شود؟

– این کار، موجب غسل نمی‏شود.

س 495- اگر مرد بدون دخول، منی خود را داخل فرج همسر باکره خود ریزد، آیا غسل جنابت بر زن واجب می‏شود و آیا باید زمان طلاق، تمام مهر او را بپردازد؟

– دراین مورد غسل واجب نمی‏شود و تمام مهر پرداخت نمی‏شود، مگر زمانی که معلوم شود او باردار است و با وضع حمل بکارت او هم برداشته خواهد شد.

س 496- آیا در مقاربت از پشت، غسل بر زن واجب می‏شود؟

– بنابر احتیاط واجب، مقاربت با زن از پشت حرام است و بنابر احتیاط واجب، غسل بر او واجب است و بنابر احتیاط برای نماز، وضو هم باید بگیرد. این حکم بر مرد هم جاری می‏شود تا زمانی که انزال صوت نگیرد، ولی اگر انزال صورت گرفت بخاطر جهش و خروج منی، غسل جنابت کفایت می‏کند (نیاز به وضو نیست).

س497- آیا با داخل کردن آلت مرد در دهان همسرش غسل بر آنها واجب می‏شود؟

– با این کار، غسل جنابت بر زن واجب نمی‏شود، ولی برای مرد اگر این کار منجر به انزال منی گردد، غسل واجب می‏گردد.

س498- آیا با ریختن منی مرد از طریق فرایند تلقیح مصنوعی در رحم زن، بر زن غسل واجب می‏شود؟ وآیا این کار روزه را باطل می‏کند؟

– برای این کار، غسل واجب نمی‏شود و تاثیری بر صحت روزه ندارد.

س499- در فرایند لقاح خارج از رحم، تخمکهائی از زن گرفته می‏شود و مایع منی مرد، با آن تلقیح می‏شود، سپس آن‎را به رحم زن بر می‎گردانند، آیا بعد از برگرداندن، غسل جنابت بر زن واجب می‏شود؟

– با این کار غسل جنابت، بر زن واجب نمی‏شود.

س500- آیا معاینه زنان، موجب غسل جنابت می‏شود؟

– این کار، جنابت به‏حساب نمی‏آید و نیاز به غسل هم ندارد.

س501- مایعی را روی لباسم پیدا می‏کنم و نمی‏دانم که منی است یا مذی، آیا غسل بر من واجب می‏شود؟

– اگر در منی بودنش شک شود ویا نشانه‏های سه گانه را نداشته باشد یعنی همراه بودنش با شهوت، جهش و سستی، منی نیست و پاک است ونیاز به غسل و وضو هم، ندارد.

س502- اگر کسی رطوبتی روی لباسش دید و شک کرد که منی است یا نه، آیا واجب است غسل کند؟

– اگر شک داشته باشد و نشانه های جهش، سستی و شهوت را نداشته باشد، بنا را بر پاک بودن می‏گذرایم و نیازی به غسل نیست.

س503- اگر مردی اقدام به استمناء کند بدون اینکه منی از او خارج شود، آیا واجب است غسل کند؟

– اگر منی خارج نشود، جنب نیست و غسل هم واجب نیست.

س504- اگر زنی اقدام به استمناء کند و به اوج لذت جنسی برسد، آیا غسل بر او واجب می‏شود؟

– با این کار غسل بر او واجب نمی‏شود و زن جز با دخول آلت مرد، جنب به حساب نمی‏آید

س505- بنابر نظر آیت الله عظمی خوئی، آیا زن منی دارد یا نه؟

– از آیت الله عظمی خوئی (رحمه الله) سؤال شد: «آیا استمناء برای زن حرام است؟» ایشان جواب دادند: «بله، با حصول انزال منی». از این جواب پیداست که ایشان معتقدند زن هم منی دارد. و با تحقق انزال منی، غسل جنابت بر او واجب است و تحقق آن با خروج منی، از مهبل به‎طوری است که با چشم دیده شود.

س506- آیا بوسیدن زن، موجب غسل و وضو می‏شود؟

– صرف انجام این کار، نه غسل واجب می‏شود و نه وضو.

س507- اگر منی مرد بر روی بدن زن بریزد، آیا بر زن غسل جنابت واجب می‏شود؟

– با این عمل، غسل جنابت بر زن واجب نمی‏شود ولی برای نماز، باید موضعی را که منی روی آ ن ریخته شده است، تطهیر کند.

س508- خانمی مدت زمانی، پس از آمیزش، به این گمان که غسل بر او واجب نیست، غسل نمی‏کرد؛ حال اگر جماع با استفاده از کاندوم صورت گرفته باشد، آیا الان بر او واجب است که غسل کند و نمازهای گذشته را قضا کند؟

– غسل یک‎بار بر او واجب است و واجب است. نمازهای بعد از زمان جماع، را قضا کند. ولی قضای غسل بر او واجب نیست، اما نمازهائی را که بعد از غسل حیض خوانده است و قبل از جنابت خوانده است، اعاده اش واجب نیست، چون غسلی که برای حیض انجام می‏داده است برای غسل جنابت هم کفایت می‏کند حتی اگر نیتش غسل جنابت نبوده باشد.

س509- من از مقلدین آیت الله عظمی خوئی (ره) بودم و نمی‏دانستم که زن هنگام محتلم شدن واجب است غسل کند، لذا هر وقت محتلم می‏شدم چون مسئله را نمی‏دانستم غسل نمی‏کردم، بعد از اینکه در تقلید، به شما رجوع کردم، فهمیدم که از نظر آیت الله خوئی غسل واجب بوده است. حالا، آیا واجب است نمازهایی که در حدود شش سال زمانی که مقلد آیت الله خوئی بودم را، اعاده کنم؟

– اولا: آیت الله العظمی خوئی غسل بر زن را به‏ مجرد محتلم شدن واجب نمی‏داند، بلکه باید علم به خروج منی از فرج بعد از احتلام، حاصل شود، اگر این مورد برای تو حاصل نشده باشد و یا در آن شک داشته باشی، غسل بر تو واجب نیست.

دوما : تقلید الان شما از ما، صحت اعمال گذشته شما را مشخص می‏کند با وجود اینکه در آن دوران مقلد آیت الله عظمی خوئی بوده اید.

س510- منظور از سستی بدن، چیست؟

– منظور این است که بعد از خروج منی مرد احساس ضعف وشل شدن می‏کند و یا مشابه این وضعیت در زنان.

س511- بخاطر اقتضای شغلم که پزشک هستم، مجبورم که خانم ها را معاینه کنم و به آنها نگاه کنم، آیا واجب است قبل از نماز غسل کنم یا وضو کافیست؟

– به‏صرف این کار، غسل واجب نمی‏شود و همچنین وضو هم لازم نیست، اگر چیزی که موجب وضو می‏شود، مانند حدث اصغر، رخ ندهد.

س512- در دستگاه تناسلی‏ام مشکلی دارم که هر روز بی اراده از من منی خارج می‏شود، آیا واجب است که هر روز برای نماز و روزه، غسل جنابت انجام دهم؟

– با خروج منی برای ادای نماز، بر مرد، غسل واجب می‏شود، اگر چه به صورت اجباری بخاطر مریضی یا امثال آن باشد و بنابر احتیاط واجب باید قبل از طلوع فجر، قبل از اذان صبح، برای صحت روزه، غسل جنابت انجام شود، ولی خروج اجباری آن در طول روز به صحت روزه ضرری نمی‏رساند، اما برای نماز به‏طور حتم باید غسل انجام شود.

س513- در طی آزمایش ادرار، مشخص شد که اسپرم‏هائی داخل آن است، آیا واجب است قبل از هر نماز غسل کنم؟ با توجه به اینکه به طور روزانه بدون اینکه با چشم دیده شود، این امر رخ می‏دهد، حکم نمازهای قبلی که برای آن غسل نمی‏کردم، چیست؟

– مادامی که حالت منی به گونه ای باشد که ذکر کردی وفقط با میکرسکوب دیده ‏شود، این اتفاق، جنابت به حساب نمی‏آید.

س514- حکمت نجس بودن منی و وجوب غسل، برای خروج آن، چیست؟

– حکمت بسیاری از احکام تعبدی شرعی، واضح و روشن نیست، اگر چه بر انسان لازم است بداند، که حکم باید مصلحت یا مفسده‏ای داشته باشد، چون خداوند تعالی بی حساب و کتاب، امر و نهی نمی‏کند و امر و نهی او فقط بخاطر مصلحت انسان است.

س515- نظر شما در مورد اینکه گفته شده کلمه «منی» در لغت، اختصاص به آنچه که از مرد در اثر آمیزش بیرون می‏جهد و تراوش می‏کند، ندارد وبه معنای «اراقه»یعنی ریختن است، چیست ؟ به‎طوری که می‏گویند: «أمنی الدماء: اراقها» یعنی خونها را ریخت. وهمچنین کلام خداوند: «الم یک نطفه ً من منی یمنی» یعنی یراقُ (ریخته شده است)؛ بر اساس این نظر لغوی، می‏توان گفت که آن ترشحات منی است وهنگام لذت یا تحریک جنسی خارج می‏شود؟

– حتی اگر صحیح باشد که منی در اصل لغت به معنای «اراقه» (ریختن)باشد؛ با این حال به یک اصطلاح شرعی تبدیل شده است که به آنچه همراه با جهش از مرد خارج می‏شود، اطلاق می‏گردد و هیچ یک از فقها، ملتزم به این نظر نشده است که هر مایعی که به سبب تحریک از مرد خارج ‏شود، منی است تا بخاطر آن غسل واجب شود ولذا می‏بینیم که آنها به پاک بودن مذی یعنی مایعی که پس از تحریک جنسی خارج می‏شود، و عدم نیاز به غسل با خروج آن، حکم کرده اند.

ب: اعمالی که فرد جنب، باید ترک کند:

س516– انجام چه کارهایی بر غسل جنابت منوط می‏شود؟ وآیا هر چیزی را که فرد جنب لمس کند، نجس است؟ آیا لباسهایش هم نجس می‏گردد؟

– مواردی که منوط به غسل جنابت است عبارتند از: نمازهای واجب و مستحبی وهمچنین روزه بنابر احتیاط واجب، البته اگر جنابت قبل از اذان صبح اتفاق افتد و همچنین طواف واجب و مستحب. بدن با جنابت، نجس نمی‏شود به جز موضع خروج منی، و بقیه اعضای بدن پاک است ولباسهای تن انسان هم پاک است؛ هرچند هم، زمان جنابت طول بکشد، بر مکلف، به استثنای موارد فوق، واجب نیست غسل کند.

س517- حکم کسی که در حالت جنابت وارد مسجد می‏شود، چیست؟

– اگر از روی آگاهی و عمد این کار را انجام دهد، مرتکب گناه شده است و باید فورا آن‎جا را ترک کند وتا غسل نکرده به آن‎جا برنگردد؛ مگر اینکه در حد عبور کردن باشد وآن هم طوری باشد که از یک در داخل شود وبدون توقف از در دیگر خارج گردد.

س518- حکم کسی که غسل جنابت بر گردنش است و در همان حال می خوابد چیست؟

– گناهی بر او نیست ولی کراهت دارد.

س519-آیا خوردن و آشامیدن برای فرد جنب، جایز است؟

– خوردن و آشامیدن جایز است، ولی تا قبل از غسل مکروه است، البته این کراهت با وضو یا شستن دستها و مضمضه و استنشاق برطرف می‏شود.

س520- کسی که از وی حدث اکبر سر زده است، آیا می‏تواند قرآن قرائت کند یا آن‎را لمس کند؟

– برای او جایز است که قرآن بخواند چه از روی قرآن وچه از حفظ، ولی برای شخص جنب، خواندن بیش از هفت آیه کراهت دارد و لمس کلمات قرآن حرام است.

س521- آیا جایز است زن در حال جنابت به فرزندش شیر دهد؟

– جایز است و مشکلی ندارد، اگر چه بهتر است که پاک باشد.

س522- آیا جایز است در حین آمیزش، انگشتری به دست انسان باشد که لفظ جلاله یا نام یکی از ائمه (ع)، بر آن باشد؟

– مانعی ندارد.

س 523- آیا بر فرد جنب، داخل شدن به حسینیه حرام است؟

– داخل شدن به حسینیه بر جنب حرام نیست و چیزی هم بر گردن او نیست.

س524 – آیا جایز است فرد جنب به اماکن متبرکه وارد شود؟

جایز است ولی احتیاط مستحب این است که فرد جنب وارد نشود، ولی اگر بداند که آن صحن مقدس، به عنوان مسجد مورد استفاده قرار می‏گیرد، پس حکم آن حکم مسجد است و وارد شدن در آن حرام است.

س525- آیا جایز است در حال جنابت ذکر خدا و تسبیح و استغفار بر زبان جاری کنم؟

– جایز است، چون واجب نیست که انسان هنگام دعا پاک باشد.

س526- آیا عرق جنابت از حرام، نجس است؟

– عرق جنب از حرام، پاک است.

س527- اگر مرد برای بار دوم خواست با همسرش آمیزش کند، آیا واجب است غسل کند؟ و آیا بدن او نجس به حساب می‏آید؟

– واجب نیست قبل از جماع برای دفعات بعدی، غسل کند و بدن هم به جز قسمتهائی که منی به آن رسیده باشد، پاک است.

سوم: احکام حیض

الف: شرایط و صفات حیض

س 528: حیض چیست؟

– خونی که زن در هر ماه می‏بیند و دارای وی‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژگیهای خاصی می‏باشد، حیض نامیده می‏شود، البته زنان در وقت و تعداد روزهای حیض با یکدیگر فرق دارند. این خون صفات خاصی دارد؛ غالبا قرمز و یا سیاه رنگ، گرم و غلیظ است و با فشار و سوزش خارج می‏شود، با توجه به این ویژگیها می‏توان خون حیض را از دیگر خونها تشخیص داد. خونی با این صفات اگر از سه روز کمتر نباشد و از ده روز هم بیشتر نشود، خون حیض نامیده می‏شود.

س 529- آیا خون حیض مدت مشخصی دارد؟

– خون حیض کمتر از سه روز وبیشتر از ده روز نیست.

س530- در ایام عادت حیض، خونی را می‏بینم که صفات حیض را ندارد، این خون حیض است یا استحاضه؟

– اگر این خون در ایام حیض دیده شود حیض است اگر چه در بعضی روزها کم یا زرد رنگ باشد.

س529- آیا خون حیض مدت مشخصی دارد؟

– خون حیض نباید از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر باشد.

س530- در ایام عادت حیض خونی را می‏بینم که صفات حیض را ندارد، این خون حیض است یا استحاضه؟

– اگر خون در ایام عادت دیده شود، حیض است، اگر چه در بعضی از روزها کم یا زرد رنگ باشد.

س531- آیا ممکن است زن در یک ماه دوبار خون حیض ببیند، من دریک ماه در وقت عادت و مثل همیشه هشت روز حائض بودم؛ تقریبا بعد از دو هفته خونی دیدم که به شدت خون حیض نبود ولی صفات استحاضه را هم نداشت و پنج روز طول کشید، در این پنج روز نماز نخواندم آیا قضای این نمازها بر عهده من است؟

– عمل شما صحیح بوده و نیازی به قضای نمازها نیست، زیرا هر دو خون صفات حیض را داشته و بینشان اقل طهر یعنی ده روز، فاصله بوده است.

س532- ایام عادت من پنج روز است.بعضی ماهها در روز ششم خونی به رنگ زرد یا قهوه‏ای می‏بینم. حکم این خون چیست؟ و آیا واجب است غسل را بعد از دیدن این ترشحات، تکرار کنم؟

– آنچه بعد از ایام عادت دیده می‏شود و رنگ خون حیض را ندارد، استحاضه است. بنابراین غسل شما صحیح است و باید اعمالتآن‎را بر طبق وظیفه مستحاضه، انجام دهید. اما اگر رنگ خون حیض را داشت، غسل شما باطل بوده و روز ششم هم جزء ایام عادتتان محاسبه می‏گردد. توجه داشته باشید که ترشحات زرد رنگ، استحاضه و ترشحات قهوه‏ای، حیض شمرده می‏شود.

س 533- اگر خون در فضای فرج باشد و خارج نشود، به صورتی که فقط با کمک پنبه بتوان آن‎را خارج کرد، آیا این وضعیت ادامه حیض محسوب می‏شود؛ یا استحاضه است؟

– تا وقتی خون در فضای فرج است- ولو اینکه خروج آن فقط به کمک پنبه ممکن باشد- خون حیض شمرده می‏شود به شرط اینکه قبل از آن، خون خارج شده باشد ولو به کمک پنبه، و این خون ادامه خون خارج شده باشد.

س534- زنی شیرده هستم که به صورت نا منظم خون می‏بینم. مثلا گاهی در هنگام خستگی مقدار کمی خون خارج می‏شود و تا چند روز ادامه دارد، آیا این خون حیض است یا استحاضه؟

اگر این خون در طول شبانه روز، ولو در درون مهبل استمرار نداشته باشد، استحاضه است. گرچه صفات خون حیض را داشته و در ایام عادت باشد. اما اگر استمرار داشت حیض شمرده می‏شود، [مقصود از استمرار، خروج نیست؛ همین که در فضای فرج باشد کافیست].

س535- اگر خونی که در ایام عادت ماهانه خارج می‏شود زرد رنگ باشد، آیا حیض نامیده می‏شود؟

– اگر از ابتدای بلوغتان در این ایام خون زرد رنگ می‏دیدید، استحاضه است. ولی اگر قبلا خون، صفات حیض را داشته و این بار در ایام عادت زرد رنگ بود حیض به حساب می آید.

س536- بعضی اوقات یک یا دو روز قبل از ایام عادت خونی می بینم که همه صفات خون حیض را ندارد. این خون جزء حیض بوده یا استحاضه است؟

– خونی که یک یا دو روز قبل از ایام عادت دیده می شود حیض است اگر چه صفات خون حیض را نداشته باشد.

س537- سه تا پنج روز قبل از زمان عادتم خون کمی به رنگ قهوه‏ای می بینم روز بعد چیزی نمی‏بینم. سپس لکه های قهوه ای مشاهده می‏کنم، بعد دوباره چیزی دیده نمی شود . دو یا سه روز پس از آن خونریزی شروع می شود. این خون حیض است یا استحاضه؟

– این خون چه کم رنگ باشد وچه پر رنگ استحاضه است اگر دائما، ولو در فضای فرج استمرار نداشته باشد.

س538- حکم خونی که چهار روز قبل از ایام عادت در فضای فرج باشد چیست؟

– اگر خون داخل باشد و خارج نشود ولو به کمک پنبه، حیض نیست، اما اگر خارج گردد و گرچه به مقدار کم باشد و صفات خون حیض را داشته باشد، حیض است، حتی اگر خروج آن به کندی صورت گیرد.

س539- حکم خونی که زن حامله می بیند، چیست؟

– زن حامله حائض نمی‏شود، بنابراین اگر زن در زمان حاملگی خون دید استحاضه شمرده می‏شود، اگر چه احتیاط مستحب این است که اگر خون، شرایط حیض را داشته باشد، مکلف باید از اعمالی که زن حائض اجتناب می‏کند، پرهیز کرده و طبق وظیفه مستحاضه عمل کند.

س540- زنی که ایام عادت او ده روز است پس از ایام عادت به مدت هشت روز پاک بوده و دوباره خون می‏بیند؛ هردو خون هم صفات حیض را دارد. آیا می‏توان هر دو خون را حیض به حساب آورد؟

– خون اولی حیض است. حداقل زمان پاکی هم ده روز می باشد. بنابراین دو روز از خون دوم استحاضه، و بقیه اگر صفات حیض داشته باشد، حیض است.

س541- مدتی است که درطول ایام عادت خون کمی می‏بینم؛ آیا این خون حیض است؟

– اگر خونی را که در ایام عادت می‏بینید، صفات حیض را داشته و خارج شده باشد ولو به کمک پنبه و درطول شبانه روز گرچه در فضای فرج استمرار داشته باشد، حیض است، اگر چه مقدارش کم باشد. در غیر این صورت استحاضه است.

س542- در کتاب فقه الشریعه در باب حیض فرموده‏اید: که حیض ممکن است از جایی غیر از مکان طبیعی خود خارج شود؛ منظورتان چیست و این مکان کجاست؟

– مقصود این است که گاهی اوقات به دلائلی فرج مسدود می‏شود و مکان دیگری برای خروج خون باز می‏کنند؛ نه اینکه مکان دیگری وجود دارد که مثل خون حیض، از آن خارج شود.

س543- خونی که زن پس از اتمام پنجاه سالگی می‏بیند، چه حکمی دارد با توجه به اینکه عادت ماهانه این فرد مثل قبل است؟

– خونی که زن پس از اتمام پنجاه سال قمری یا اتمام چهل و هشت سال و هفت ماه و نیم میلادی می‏بیند، استحاضه است ولو اینکه صفات حیض را داشته باشد و در این حکم فرقی بین زنان سید و غیر آنها، نیست.

س544- زنی با اینکه شصت و دو سال سن دارد خون می‏بیند؛ حکم این خون چیست؟

– اگر این خون از رحم بوده و به دلیل زخم و دمل نباشد، استحاضه است. برای نماز باید اعمال مستحاضه را انجام دهد و اگر به دلیل زخم و دمل باشد برای نماز فقط باید موضع را تطهیر کند.

س545- آیا ادامه خونریزی پس از پنجاه سالگی دلیلی بر قرشی [سیده] بودن زن است؟

– ادامه خونریزی پس از پنجاه سالگی دلیلی بر سیده بودن زن نیست. این مطلب که زنانی که پس از پنجاه سالگی خون می‏بینند، قرشی [سیده] هستند مورد اختلاف بین علماست. به نظر ما در این مساله فرقی بین زنان سیده و غیر آنها نیست و خونی که زن پس از پنجاه سالگی می بیند، استحاضه است ولو اینکه قرشی [سیده] باشد.

س 546- در زمان عادت ماهانه، خونریزی من به صورت نامنظم است، به صورتی که پس از شروع خونریزی برای چند ساعت خون قطع می‏شود و بعد از آن دوباره خون می‏بینم. در تمام مدت عادت، این روند ادامه دارد. آیا پس از هر بار قطع شدن باید غسل کنم؟

– برای اینکه خون حیض باشد باید از ابتدا به مدت سه شبانه روز استمرار داشته باشد و این استمرار با قطع شدن در زمانی مثل ربع ساعت از بین نمی‏رود. اگر قطع شدن خون بیشتر از این بود مثلا یک ساعت یا بیشتر، این خون استحاضه است، اگر چه باید توجه داشت که منظور از قطع شدن، قطع کامل، حتی از داخل فرج است.

س547- خون کمی که زن در روزهای آخر عادتش می‏بیند، حیض است یا استحاضه؟

– این خون حیض است با هر رنگی که باشد.

س548- آیا التهابات زنانه حیض شمرده می‏شود؟

– خون زخم یا دمل که از طریق فرج از رحم خارج می‏شود نه حیض است و نه استحاضه، بنابراین خللی در روزه ایجاد نمی‏کند، نیازی به غسل ندارد و وضو را باطل نمی‏کند. البته اگر خون و یا ترشحات آغشته به خون دیده شد برای نماز باید موضع را تطهیر کرد.

س549- حکم خونی که زن شیرده می‏بیند و دو یا سه روز ادامه دارد چیست؟

– خونی که زن شیرده می‏بیند اگر شرایط حیض را داشته باشد، حیض است و از شرایط حیض این است که حداقل سه روز استمرار داشته باشد؛ در غیر این صورت استحاضه است.

س550- آیا استمرار خون حیض باید در سه روز باشد، یا اینکه استمرار در سه روز از ده روز کافیست؟

– استمرار در سه روز از ده روز کافیست. البته واجب است که خون بعد از خروجش ولو با کمک پنبه، استمرار داشته باشد، گرچه در فضای رحم باشد و خارج نگردد و این استمرار در طول شبانه روز باشد، البته این استمرار را قطع شدن کوتاه مدت مثل ربع ساعت از بین نمی‏برد.

س551- چگونه می‏شود خون حیض را از بقیه خونهایی که به واسطه زخم یا قرار دادن آیودی یا نمونه برداری یا درآوردن رحم یا دوختن آن خارج می‏شود، تشخیص داد؟

– در این موارد باید به پزشکان که اهل خبره در این امور هستند، مراجعه کرد، اگر گفتند حیض است و شرایط شرعی حیض را هم دارا بود، خون حیض به حساب می‏آید و اگر خون را نتیجه عمل جراحی دانستند، حیض نیست و تشخیص این مطلب در این زمان امر مشکلی نیست.

س552- بعد از اتمام عادت ماهانه غسل کردم. ولی پس از غسل شک کردم که لخته خونی از من خارج شده، وظیفه بنده چیست؟

– چون شک دارید، چیزی بر عهده شما نیست، البته خونی که پس از ایام عادت و قبل از ده روز خارج شود اگر صفات حیض، را داشته باشد حیض و گرنه استحاضه است.

س553- زنی بعد از اتمام حداقل پاکی به دلیل ترک مصرف داروهای ضد بارداری، خونی دیده که در ابتدا صفات حیض را نداشته ولی بعد از مدتی شبیه خون حیض شده است؛ وظیفه این زن چیست؟

– آنچه قبل از حداقل پاکی- یعنی تمام شدن ده روز پس از پایان حیض- دیده می‏شود به هر شکلی باشد استحاضه است اما آنچه پس از حدّ اقل پاکی دیده می‏شود، اگر صفات حیض را داشته باشد حیض و گرنه استحاضه است.

س554- عادت من هفت روز است. در چهار روز اول خونریزی دارم سپس دو روز یا دو روز و نصف خونریزی قطع می‏شود و بعد خون خیلی کمی فقط به مدت پنج دقیقه خارج می‏شود؛ وظیفه من چیست؟

– چهار روز اول حیض است، همچنین خونی که پس از قطع شدن دیده می‏شود؛ حال به هر رنگی که باشد. البته به شرطی که در ایام عادت شما باشد، از جمله ایام انقطاع را که جزء ایام عادت باید حساب کرد.

س555- اگر چهار روز قبل از ایام عادت، خونی دیده شود که در فضای فرج باشد. سپس خون غلیظی به مدت پنج روز خارج گردد، حکم خونی که در فضای فرج بوده چیست؟

– اگر خون، در فضای فرج باشد و خارج نشود حیض نیست، اما اگر به مقدار کم ولو به کمک پنبه خارج شود و صفات حیض را داشته باشد، حیض و گرنه استحاضه است.

س556- من قرصهای ضد بارداری مصرف می‏کنم؛ در طول مصرف، چند روزی خون می‏بینم؛ حکم این خون چیست؟

اگر خون در ایام عادت باشد یا صفات و شرایط حیض را دارا باشد، حیض است وگرنه حیض نیست.

س557- عادت ماهانه من نا منظم است؛ هفت روز خون می‏بینم سپس خونریزی قطع یا بسیار کم می‏شود بعد در روز هشتم یا نهم خون به شدت خارج می‏شود.؛ بعضی اوقات هم خونریزی پشت سر هم است. حکم من چیست آیا می‏توانم عادتم را ده روزه حساب کنم؟

– اگر این حالت از ابتدای بلوغتان بوده و خونریزی در روز دهم یا کمتر از آن متوقف می‏شود، عادت شما ده روز است و ایامی که خونریزی قطع می‏شود جزء ایام عادتتان حساب می‏گردد.

س558- زنی در وسط روز جمعه خون دیده است. تا چه روزی اقل حیض یعنی سه روز تکمیل می‏شود؟

– تا وسط روز دوشنبه.

س559- حداقل مقدار پاکی برای زنی که فقط عادت عددیه دارد یا عادت عددیه و وقتیه دارد و یا مضطربه است، چقدر است؟

– پاکی بین دو خون، چه آنها حیض باشد و چه نفاس، حیض و یا نفاس است و حکم آن برایش جاری می‏شود. پاکی مدت مشخصی ندارد. معیار این است که ما قبل و مابعدش حیض یا نفاس باشد. و در این حکم فرقی بین صاحب عادت و غیر آن نیست.

س560- چگونه ابتدا و انتهای ایام حیض محاسبه می‏گردد؟ و آیا دقیقا ساعات روز اول و آخر را باید حساب کرد؟

– اگر حیض، قبل و یا هم زمان با فجر شروع شود آخر وقتش غروب آفتاب می‏شود، اما اگر پس از طلوع فجر در ساعتی از روز آغاز شود در همان ساعت از روزی که پس از روز آخر است، به اتمام می‏رسد.

ب: احکام صاحب عادت

س561- ایام عادت من از جهت عدد منظم نیست؛ در چهار یا پنج ماه ایام عادتم شش روز است و در ماه بعد هفت یا هشت روز می‏شود. آیا من صاحب عادت عددیه هستم یا خیر؟

– این عادت به صورتی که گفته شده، هم وقتیه است و هم عددیه.

س562- ایام عادت دختری پنج روز بوده که بعد از یک بیماری به هفت روز افزایش پیدا کرده است؛ اما خون، در روز ششم و هفتم قهوه ای مایل به زرد است. حکم این دو روز چیست؛ جزء حیض است یا استحاضه؟

– خون در این دو روز، استحاضه است.

س563- خونی که زن پس از اتمام عادتش می‏بیند، چیست و آیا این خون روزه را باطل می‏کند؟

– اگر مطمئن است که در روز دهم یا کمتر قطع می‏شود و صفات حیض را دارد، خون حیض می‏باشد و روزه را باطل می‏کند واگر صفات استحاضه را داشت خون استحاضه است و به روزه ضرری نمی‏رساند.

س564- عادت ماهانه من ده روز است اما در روزهای اول و آخر عادت، خون کم و به رنگ زرد مثل خون استحاضه است. حکم این خونها چیست؟

– اگر عادت ده روزاست و ابتدا خون قرمز است سپس در اول و آخر ایام عادت به رنگ زرد تبدیل می‏شود، همه خونها حیض است؛ ولو صفات حیض را نداشته باشد. اما اگر از اول خون به شکلی که گفتید باشد، خون قرمز حیض، و خون زرد استحاضه است.

س565- عادت زنی هفت روز است. اگر خون تا پس از ده روز ادامه یابد، حکم این خون چیست؟

– مقدار عادت، حیض، و بقیه استحاضه است.

س566- حکم کسی که بیش از ده روز خون می‏بیند، چیست؟

– اگر زن، صاحب عادت عددیه باشد ایام عادت، حیض، و بقیه، استحاضه است. اما اگر فقط صاحب عادت وقتیه باشد، آنچه پس از سه روز می‏بیند، اگر صفات حیض را داشت تا روز ششم یا هفتم حیض است و بقیه استحاضه. اما اگر پس از سه روز صفات استحاضه را داشت، استحاضه است.

س567- حکم خونی که پس از ایام عادت دیده می‏شود، چیست آیا استحاضه است؟

– اگر اطمینان داشت که تا ده روز قطع می‏شود اضافه بر ایام عادتش، اگر صفات حیض{از جمله رنگ آن} را داشت، حیض، والا استحاضه است.

س568- چگونه زن می‏تواند یقین کند که ایام حیض تمام شده است و آیا دیدن خون زرد، می‏تواند دلیلی بر اتمام حیض باشد؟

– اگر زن، صاحب عادت وقتیه و عددیه باشد و خون زرد را در ایام عادتش بیند، خون حیض است و اضافه بر ایام عادت، استحاضه می‏باشد. بنابراین پس از اتمام ایام عادت غسل می‏کند و اگر خون زرد ادامه داشت اعمال مستحاضه را انجام می‏دهد.

س569- عادت من وقتیه و عددیه است. دو ماه است که پس از شروع خونریزی (که مطمئنم حیض است) برای یک روز، خون قطع می‏شود و بعد از آن دوباره خونریزی ادامه می‏یابد. با توجه به اینکه این خونریزی در ایام عادت است آیا خون اولی حیض می‏باشد؟

– خون اولی به شرط اینکه در طول شبانه روز ادامه داشته باشد، حیض است. اما در این مدت، زن باید احتیاط را رعایت کرده و از کارهایی که حائض باید ترک کند، اجتناب کرده و اعمال مستحاضه را هم انجام دهد. سپس در روزی که خون قطع می‏شود حکم زن پاک را داشته و بعد از آن اگر خون استمرار داشت، حکم حائض را دارد.

س570- ایام عادت من پنج روز بوده اما بعد از قرار دادن آیودی، نه روز شده است.آیا باید در روز پنجم غسل کرده و بقیه را استحاضه لحاظ کنم یا در روز نهم پس از اتمام خونریزی غسل کنم؟

– چون ایام عادت شما نه روز شده است، باید پس از اتمام خونریزی در روز نهم، غسل کنید.

س571- خانمی که فقط صاحب عادت عددیه است اگر خونی ببیند که از ده روز بیشتر نشود، حکم خون در حالتهای زیر چگونه است: اگرهمه خون، صفات حیض را داشته باشد، ویا اگر همه خون صفات استحاضه را داشته باشد و اگر بعضی صفات حیض و بعضی صفات استحاضه را داشته باشد؟

– اگر همه خون صفات حیض را داشته باشد، حیض است؛ و اگر همه، صفات استحاضه را داشته باشد، استحاضه به حساب می‏آید؛ اما اگر بعضی صفات حیض، و بعضی صفات استحاضه را داشت خونی که صفات حیض را دارد، اگر بقیه شرایط حیض را دارا بود حیض و اگر صفات استحاضه را داشت؛ استحاضه می‏باشد.

س572- ایام عادت من گاهی- اگر خونریزی در ابتدای روز آغاز شود- هفت روزه است و گاهی هشت روز می‏باشد. اکنون متحیرم، ایام عادتم را باید چند روز حساب کنم؟

– اگر خونریزی یک یا دو روز قبل از ایام عادت شروع شود، ضرری به نظم عادت از نظر وقت و عدد نمی‏زند. بنابراین چه خونریزی در روز هفتم قطع شود، چه در روز هشتم، همگی حیض است.

س573- اگر زن خونی ببیند اما مطمئن نباشد که تا سه روز ادامه دارد، تا حیض به حساب آورد. یا قبل از سه روز قطع می‏شود، تا استحاضه قرار دهد. وظیفه این زن چیست؟

– اگر زن صاحب عادت باشد و خون را در ایام عادتش بیند، خون را حیض لحاظ کند؛ و اگر در غیر زمان عادت خون دید و ممکن است حیض باشد، احتیاط این است که از اعمالی که زن حائض باید ترک کند اجتناب کرده و اعمال زن مستحاضه را انجام دهد. تا اینکه مشخص شود خون حیض است یا استحاضه.

س574- زنی که عادتش از نظر وقت، منظم نیست، چگونه حکم به حیض بودن خونی کند، که می‏بیند؟

– کسی که عادتش از نظر وقت نامنظم است باید صفات خون را بررسی کند. اگر صفات حیض را داشت، حیض و اگر صفات استحاضه را داشت، استحاضه است.

س575- زنی همیشه سیزده روز خون می‏بیند و همه خونها هم صفات حیض را دارد، وظیفه این زن چیست؟

– ده روز را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.

س576- چه زمانی می‏توان یقین کرد که حیض تمام شده و باید غسل کرد؟

– اگر مکلف پس از بررسی، یقین پیدا کرد که کاملا پاک شده و داخل فرج هم خونی نیست، پاک شده و باید غسل کند.

س577- عادت من فقط وقتیه است. پس از قطع شدن خونریزی، مایعی قهوه ای رنگ خارج می‏شود اما خون همراه آن نیست. حکم این مایع چیست؟

– به شرط اینکه از ده روز بیشتر نشود حیض است و تا کاملا قطع نشده نمی‏توانید غسل کنید.

س578- ایام عادت من هفت روز است. پس از اتمام، غسل کردم ولی در روز هشتم و نهم خونی به رنگ قهوه‏ای روشن مشاهده کردم. این خون حیض است یا استحاضه؟

– خون استحاضه است و باید اعمال مستحاضه را انجام دهید.

پ: احکام مضطربه

س579- دختری هستم که ایام عادتم از نظر وقت و عدد نامرتب است. به مدت پنج روز، مایعی به شکل چرک (نه به صورت خون) از من خارج شده است. در این پنج روز وظیفه من چیست؟

– چون صفات حیض را ندارد و در ایام عادت هم نیست، استحاضه قرار دهید.

س580- دختری مشکلات هورمونی دارد و به همین دلیل خونریزی نامرتبی پیدا کرده است؛ از نظر زمان گاهی در وقت عادت و معمولا در هر روزی از ماه، و از نظر مقدار گاهی یک مرتبه به صورت لخته کوچکی و گاهی تا چند روز خونریزی ادامه پیدا می‏کند. وظیفه او چیست؟

– تا وقتی که عادتش نامرتب [مضطربه] است باید به صفات خون توجه کند. اگر خون خارج شده صفات حیض را داشت حیض و گرنه استحاضه است. اگر خون، حیض بود باید تا حیض قبلی ده روز فاصله داشته باشد و کمترین مدت حیض، سه روز و بیشترین مدت، ده روز است.

س581- دختری، عادت نامنظم دارد. ده روز خون می‏بیند ولی در طول این مدت، دائما خونریزی قطع و وصل می‏شود و این حالت از ابتدای بلوغ او بوده است. آیا همه این خونها حیض است؟

– اگر خون صفات حیض را داشته باشد و پس از خروج خون، ولو به کمک پنبه استمرار داشته باشد، اگرچه خارج نشود و فقط در فضای رحم باشد، همه خونها حیض است، در غیر این صورت وظیفه‏اش بررسی صفات خون است. اگر خون صفات حیض را داشت حیض، و الا استحاضه است.

س582- چهل و شش سال سن دارم و عادتم نامنظم شده است. چند بار از وقت طبیعیش به تأخیر افتاده است و از طرفی در یک ماه دوبار عادت شده‏ام، و طبق معمول که در پنج روز پاک می‏شدم خون قطع نشده و تا روز دهم ادامه یافته است. حکم من چیست؟ آیا روزه هایم را ادامه بدهم؟ حکم نماز در شرایط فعلی و ایام گذشته ای که از مقدار عادت بیشتر شده، چیست؟

– تا وقتی که خون، صفات حیض را ندارد و عادت شما هم نامنظم شده است، این خون استحاضه می‏باشد. بنابراین باید روزه‏ها را ادامه دهید و در هنگام نماز هم وظیفه مستحاضه را انجام دهید. اما آن مقداری که قبلا بیش از ایام عادت و تا ده روز ادامه داشته، اگرصفات حیض را دارا بوده، حیض است . بنابراین نمازتان قضا ندارد.

س583- همسرم به دلیل مصرف قرصهای ضد بارداری دچار خونریزی دائمی شده است. با توجه به اینکه ایشان قبل از زایمان صاحب عادت وقتیه و عددیه بوده است، اکنون عادتش را چگونه باید حساب کند و چگونه نماز بخواند؟

– باید به مقدار عادت قبلش را حیض قرار داده و بقیه را تا ده روز استحاضه بداند. سپس اگر خون صفات حیض را داشت باید دوباره به مقدار عادت سابقش را حیض و بقیه را تا ده روز استحاضه بداند و بعد از آن دوباره حائض است و به همین ترتیب باید حساب کند.

س584- پس از قراردادن آیودی ترشحات نامرتبی را بین عادات ماهیانه ام می‏بینم که دو یا سه روز ادامه دارد ولی بسیار کم است. آیا در این ایام می‏توانم نماز بخوانم و روزه بگیرم؟

– این ترشحات اگر در ایام عادت نباشد ودائما هم در فضای فرج دیده نشود، استحاضه قلیله است. در این صورت روزه گرفتن، اشکالی ندارد. ولی برای نماز، باید برای هر نمازی وضو گرفته شود. مثلا برای نماز ظهر، موضع را تطهیر و از بیرون آمدن خون جلوگیری کرده، وضو گرفته و نماز می خوانید. برای نماز عصر دوباره باید این کارها را تکرار کنید.

ت: احکام مبتدئه

س585- حکم خونی که مبتدئه می‏بیند، چیست؟

– مبتدئه حکم مضطربه را دارد. یعنی باید به صفات خون توجه کند. خونی که صفات حیض را داشت حیض، و الا استحاضه است. اما اگر خونی که صفات حیض را داشت از ده روز بیشتر شود، باید به عادت خویشاوندانش (یعنی مادر، مادر بزرگ، عمه، خاله و دخترانشان) مراجعه کند؛ به شرطی که آنها عادت یکسانی داشته باشند. در غیر این صورت در ماه اول، شش یا هفت روز را حیض قرار دهد و تا روز دهم بنا بر احتیاط از کارهایی که حائض باید ترک کند، اجتناب کرده و اعمال مستحاضه را انجام دهد. و در ماههای بعد سه روز را حیض قرار داده و تا روز ششم یا هفتم احتیاط کند تا عادتش مشخص شود.

چهارم: احکام نفاس

الف: شرایط خون نفاس

س586- نفاس چیست؟ حکم آن چیست و آیا زن تا چهل روز در حالت نفاس باقی می‏ماند؟

– معمولا همزمان و یا پس از زایمان، خونی از رحم زن خارج می‏شود. این خونریزی که به دلیل زایمان است خون نفاس نامیده می‏شود. حتی اگر بچه به صورت غیر طبیعی یعنی به واسطه عمل جراحی خارج شود و خون به دلیل زایمان باشد، این خون، خون نفاس است. خون نفاس مانند حیض، حدث اکبر است. خون نفاس، ویژگی خاصی از جهت رنگ، غلظت و غیره ندارد، بلکه کافیست که شرایط نفاس را داشته باشد ولو اینکه زرد و رقیق باشد. بیشترین زمان برای خون نفاس ده روز است. بنابراین صحیح نیست که زن تا چهل روز خود را در حالت نفاس بداند. کما اینکه در بین عامه مردم اینگونه متداول است.

س587- حکم خونی که زن در ایام نفاس می‏بیند چیست؟ تا چند روز پس از زایمان زن در حالت نفاس است؟ و آیا واجب است برای هر نماز غسل کند؟

– تعداد روزهای نفاس به اندازه عادت ماهانه زن است که بیشترین حد آن ده روز می‏باشد. بنابراین از هنگام زایمان و دیدن خون تا اتمام ایام عادت، زن در حالت نفاس است. اگر خون تا ده روز طول کشید، کل ده روز نفاس است. و اگر از ده روز بیشتر شد، به اندازه ایام عادت را نفاس گرفته و غسل می کند. و بقیه تا ده روز، یعنی به اندازه حد اقل پاکی، استحاضه است. بنابراین در این مدت، وظیفه زن مستحاضه را با توجه به قلیله، متوسطه و یا کثیره بودن استحاضه به جا می‏آورد. اگر خون، پس از ده روز استحاضه باز هم ادامه پیدا کرد و صفات حیض را داشت و یا در ایام عادت ماهانه بود، حیض است و گرنه استحاضه می‏باشد و به همین صورت تا پاکی از خون باید حساب کند.

س588- اگر بچه در شب به دنیا بیاید از چه زمانی ایام نفاس شروع می‏شود؟

– ایام نفاس را از صبح روز بعد از زایمان، باید حساب کرد.

س589- زنی از چهار روز قبل از سقط جنین خون می‏دیده که تا پس از سقط ادامه پیدا کرده است. این خون حیض است یا استحاضه؟

– خون قبل از سقط، استحاضه است، زیرا زن حامله، حائض نمی‏شود. اما خون پس از سقط، اگر از ده روز بیشتر نشود همه نفاس و اگر بیشتر شود به تعداد ایام عادت، نفاس، و بقیه استحاضه است.

س590- آیا خونی که پس از سزارین در رحم است، نفاس نامیده می‏شود؟

– بله، تا وقتی که این خون به دلیل زایمان است، نفاس نامیده می‏شود.

س591- آیا خونی که در سقط، همراه با جنین خارج می‏شود نفاس است؟ با توجه به اینکه بارداری در مراحل اولیه بوده و جنین کاملا نشده باشد؟

– خونی که در هنگام سقط خارج می‏شود نفاس است ولو اینکه جنین کامل نشده باشد.

س592- یک هفته پس از سقط جنین، عملی روی من انجام گرفت و خونریزی‏ام را طولانی کرد. چه موقع باید شروع به خواندن نماز کنم؟ ایام نفاس را از چه روزی باید حساب کنم از روز سقط یا عمل؟

– ایام نفاس را باید از روز سقط حساب کنید؛ اگر تا ده روز قطع شد همه نفاس است؛ در غیر این صورت به تعداد ایام عادت نفاس، و بقیه استحاضه است.

س593- اگر قبل از زایمان، غسل جنابت بر زن واجب شود، پس از اتمام ایام نفاس، فقط باید غسل نفاس انجام دهد یا غسل جنابت و نفاس؟

– یک غسل برای دو مساله کفایت می‏کند.

س594- آیا غسل دادن نوزاد واجب است؟ کیفیت آن چگونه است؟

– غسل نوزاد مستحب است. و واجب نیست نیت خاصی بکند و کیفیت خاصی هم ندارد. مهم این است که نوزاد از آلودگیهای رحم تمیز شود.

س595- اگر زایمان، ربع ساعت پس از اذان مغرب باشد آیا قضای نماز مغرب و عشاء بر زن واجب است؟

– چون غروب با پایین رفتن خورشید محقق می‏شود و مؤذن با یک ربع تاخیر اذان می‏گوید، پس کسی که در این ربع ساعت زایمان کند وقت نماز مغرب و عشا را درک کرده در حالی که پاک بوده است. بنابراین قضای نمازها بر او واجب است.

س596- یک روز کامل، درد زایمان داشتم و در این مدت نماز نخواندم. آیا قضای این نمازها بر من واجب است؟

– نماز‏هایی را که قبل از خروج جنین و خونریزی نخوانده‏اید، باید قضا کنید.

ب: کارهای را که زن در حالت حیض و نفاس باید ترک کند

س597- عبارت: «باید بین اعمال مستحاضه و اعمالی که حائض باید ترک کند، جمع نماید.» زیاد دیده می‏شود. مقصود از این گفته چیست؟

– یعنی بر او واجب است کارهایی را که بر حائض حرام است ترک کند، مثل نزدیکی، وارد شدن در مسجد، لمس کلمات قرآن کریم و مثل اینها و اعمالی را که بر مستحاضه واجب است انجام دهد، مثل نماز، روزه و طواف. البته با تطهیر برای نماز و طواف، به کیفیت خاصی که ذکر شده است. بعد از این اگر مشخص شد که حائض بوده، عباداتش باطل است؛ البته ثواب دارد. باید روزه ها را قضا کند و طواف را دوباره انجام دهد و اگر امکان طواف نداشت، نائب بگیرد.

س598- آیا واجب است حائض و نفساء، نماز آیاتی را که در ایام عادت یا ایام نفاس واجب شده قضا کند؟

– قضا واجب نیست. هر نمازی که در ایام حیض بر زن واجب می‏شود قضا ندارد. البته اگر کسوف و یا خسوف اتفاق بیفتد و زن از خون پاک باشد و قبل از خواندن نماز آیات، حائض شود و وقت نماز تنگ نباشد، باید پس از پاکی از حیض نماز را قضا کند.

س599- اگر زن، چند دقیقه قبل از غروب خون ببیند، آیا روزه‏اش باطل می‏شود؟

– اگر خونی که می‏بیند در ایام عادتش باشد، حیض است، بنابراین روزه باطل شده و قضا بر او واجب است.

س600- در ایام عادت ماهانه زن چه می تواند بکند تا از ثواب نماز بهره مند گردد؟

– مستحب است که وضو بگیرد و در جای نماز خود بنشیند و به ذکر خدا مشغول شود. بهتر این است که علاوه بر ذکر، زیاد استغفار بگوید و دعا کند. همچنین می‏تواند هر سوره ای از قرآن‎را بخواند؛ البته مستحب است که آیات سجده دار را نخواند.

س601- آیا واجب است زن حائض در وقت نماز ذکر بگوید؟

– واجب نیست ولی مستحب است که هنگام نماز، در جای نماز خود بنشیند و به ذکر خدا و تسبیح دعا مشغول شود.

س602- آیا جایز است زن حائض یا نفساء قرآن بخواند یا گوش دهد؟

– جایز است که هر قدر می‏خواهد به قرآن گوش دهد، همانطور که می‏تواند بیش از هفت آیه بخواند. هنگامی که احساس نیاز روحی می‏کند، و بخواهد ایمان و رابطه اش را با خداوند متعال تقویت کند، البته به شرطی که آیات قران کریم را لمس نکند. علاوه بر این در حدیث وارد شده که مستحب است حائض در وقت هر نمازی وضو بگیرد و در جای نماز خود بنشیند و با هر ذکر، یا دعایی که می‏خواهد خدا را یاد کند؛ این عمل به جای معنویت نماز است که زن در ایام حیض از آن محروم است.

س603- آیا جایز است که حائض یا نفساء یا جنب، آیات قرآن‎را بنویسد؟

– جایز است. به شرط اینکه با دست و یا هیچ یک از اجزاء بدن کلمات قرآن‎را لمس نکند.

س604- آیا برای حائض یا نفساء، قرائت سوره‏هایی که سجده واجب در آن است و از جمله خواندن خود آیه سجده جایز است؟

– جایز است، اگر چه بهتر ترک این عمل است.

س605- آیا برای حائض یا نفساء گفتن اسماء الهی و یا خواندن ادعیه مخصوص نماز جایز است؟

– جایز است.

س606- آیا برای زن حائض، جایز است انگشتری را که روی آن اسمی از اهل بیت علیهم السلام نوشته شده، استفاده کند؟

– جایز است. و مس این نامها بدون طهارت حرام نمی‏باشد.

س607- آیا جایز است حائض و نفساء، در سفر، هنگام نماز، در مسجد بنشیند؟

– جایز نیست زن در مدت حیض به مسجد وارد شود، چه در سفر باشد و چه در محل خود. البته جایز است که در سالنهای اطراف مسجد و جاهایی که برای نماز ساخته شده ولی به عنوان مسجد وقف نشده برای استراحت و استفاده از سرویس بهداشتی حاضر شود.

س608- آیا جایز است، حائض در نمازخانه دانشگاه حاضر شود؟

– اگر مسجد نباشد، جایز است.

س609- حکم نزدیکی مرد با همسرش در ایام حیض چیست؟

– نزدیکی با زن در ایام حیض از طریق فرج حرام است. و نزدیکی از دبر نیز بنا بر احتیاط واجب حرام می‏باشد. بقیه اعمال جنسی بجز آنچه ذکر شد از هر نوعی که باشد حرام نیست، اگر چه لذت جویی از زن در ایام حیض بین ناف تا زانو مکروه است.

س610- آیا نزدیکی با زن در حالت نفاس جایز است؟

– جایز نیست. و هر چه بر حائض حرام است بر نفساء هم حرام می‏باشد.

س611- آیا نزدیکی در ایام حیض با وجود استفاده از کاندوم در هنگام نزدیکی، حرام است؟ کفاره نزدیکی در ایام حیض چیست؟

– نزدیکی در ایام حیض حتی با وجود کاندوم جایز نیست. و کفاره هم ندارد. بلکه استغفار کفایت می‏کند. البته احتیاط مستحب دادن کفاره است که اگر نزدیکی در اول حیض باشد مقدار آن یک دینار است، در وسط حیض به مقدار نصف دینار و در آخر آن، ربع دینار است، ارزش دینار هم به مقدار نصف لیره طلای رشادیه است .

س 612- آیا نزدیکی با همسر، بعد از اتمام حیض و قبل از غسل جایز است؟

– وقتی زن کاملا پاک شد و خونی در فضای رحم نبود نزدیکی جایز است ولی کراهت دارد.

س613- آیا نزدیکی با زن از دبر در ایام حیض جایز است؟

– بنابر احتیاط واجب نزدیکی با زن از دبر چه در ایام حیض و چه در غیر آن حرام است، ولی لذت جویی به غیر از نزدیکی جایز است. البته کسی که نیاز دارد، جایز است به مجتهدین جامع الشرایط که نزدیکی از دبر را جایز می‏دانند، رجوع کند.

س614- پس از نزدیکی با همسرم متوجه شدیم که او هنوز در ایام حائض بوده است. آیا گناه کردیم و واجب است کفاره بدهیم؟

– با وجود عدم آگاهی به حائض بودن زن، گناهی برشما نیست، همچنین کفاره چه با آگاهی از حیض و چه با عدم آگاهی، لازم نیست.

س615- آیا بازی با زن حائض و خوابیدن با او در یک رختخواب جایز است؟

– جایز است؛ البته بازی با زن بین ناف تا زانو کراهت دارد.

س616- آیا جایز است زنی که در حال حیض است تقاضای همسرش برای نزدیکی را قبول کند؟ و اگر در صورت عدم قبول او را تهدید به طلاق کند، و ظیفه‏اش چیست؟

– جایز نیست مرد، زن حائض را به نزدیکی مجبور کند. زن وظیفه دارد تقاضای او را رد کرده و با خوش‏رفتاری اورا از این کار منع کند. ولی اگر مرد در تهدیدش به طلاق جدی است و برای زن امکان منع او وجود ندارد و طلاق هم برای زن مشقت دارد، جایز است به مقدار ضرورت تمکین کند.

س617- آیا جایز است زن حائض، تربت سیدالشهداء علیه السلام را با دست خیس، لمس کند؟

– جایز است.

س618- آیا زن حائض پاک است؟

– بدن زن حائض بجز موضعی که خون خارج می‏شود، پاک است. بنابراین اگر با دست مرطوب چیزی را لمس کند نجس نمی‏شود.

س619- آیا جایز است حائض در حرمها و قبور مشرفه وارد شود؟

– زیارت قبور و حرمهای مشرفه برای حائض حرام نیست. البته احتیاط مستحب است در حرم معصومین علیهم السلام وارد نشود.

س620- آیا جایز است حائض حنا بگذارد یا ناخن هایش را کوتاه کند؟

– جایز است.

س621- آیا زن در زمان حیض نجس است و نباید اشیاء را با دست خیس لمس کند؟

– زن در ایام حیض نجس نیست؛ بلکه دچار حدث اکبر است که فقط با غسل و بعد از قطع شدن خون برطرف می‏شود. البته موضع خروج خون بخاطر نجاست خون، نجس است.

س622- آیا جایز است زن در ایام حیض با پنبه‏ای، دهانه فرج را مسدود کند؟

– جایز است.

پنجم: احکام استحاضه

الف: استحاضه و اقسام آن

س623- استحاضه چیست؟ احکام آن‎را بیان کنید؟

– هر خونی که زن باردار یا زن یائسه یا دختری که هنوز نه سالش تمام نشده می‏بیند، با هر صفتی که باشد استحاضه نامیده می‏شود؛ همچنین خونی که زن می‏بیند و از جهت صفات و زمان، حیض یا نفاس نباشد، خون استحاضه است؛ همچنین خونی که از سه روز کمتر یا بعد از ده روز باشد خون استحاضه نامیده می‏شود.

احکام استحاضه با توجه به اقسام آن فرق می‏کند. استحاضه بر سه قسم است (صغری، وسطی، و کبری) یا (قلیله، متوسطه، کثیره). برای تشخیص نوع استحاضه می‏شود پنبه ای را در فرج داخل کرده و حدود سی ثانیه منتظر ماند:

قلیله: اگر خون پنبه را آلوده کرده ولی در آن نفوذ نکند، استحاضه قلیله است و واجب است زن برای هر نماز یک وضو بگیرد ولو اینکه نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشاء را با هم بخواند.

متوسطه: اگر خون در پنبه نفوذ کند ولی از آن خارج نشود، استحاضه متوسطه است و واجب است زن علاوه بر وضو، روزی یک غسل انجام دهد.

کثیره: اگر خون از پنبه خارج شود استحاضه کثیره است، و واجب است زن در هر روز سه غسل انجام دهد. قبل از نماز صبح و قبل از نماز ظهر و عصر و قبل از نماز مغرب و عشاء و دیگر نیازی به وضو نیست.

زن باید قبل از هر نماز خود را وارسی کند تا بتواند وظیفه‏اش را تشخیص دهد. همچنین بنا بر احتیاط واجب باید برای هر نماز پنبه را عوض کند.

س624- آیا استحاضه قبل از ایام عادت ماهانه است یا بعد از آن؟

– استحاضه گاهی قبل از ایام عادت است و گاهی بعد از آن؛ استحاضه خونی است که از رحم خارج می‏شود و صفات و شرایط حیض یا نفاس را ندارد.

س625- حکم ماده گلی رنگی، که یک هفته قبل از ایام عادت خارج می‏شود، چیست؟

– استحاضه است، بنابراین مکلف باید احکام استحاضه را رعایت کند.

س626- حکم خونی که زن در حاملگی می‏بیند چیست؟

– زن حامله حائض نمی‏شود. بنابراین هر خونی که زن حامله می‏بیند، استحاضه است.

س627- حکم خونی که از زن حامله‏ای که در آخر ایام بارداری به سر می‏برد، خارج می‏شود چیست؟

– استحاضه است.

س628- آیا واجب است مستحاضه برای هر نماز یک وضو بگیرد حتی اگر دو نماز(مثل ظهر و عصر) را با هم بخواند؟

– واجب است زن در استحاضه قلیله و متوسطه برای هر نماز وضو بگیرد حتی اگر دو نماز را با هم بخواند. علاوه براینکه در استحاضه متوسطه باید در هر روز یک غسل انجام دهد. اما در استحاضه کثیره هر غسل برای دو نماز کفایت می‏کند و نیازی به وضو نیست.

س629- آیا واجب است مستحاضه برای هر نماز، وضو بگیرد حتی اگر دو نماز را با هم بخواند؟ اگر این کار باعث مشقت و سختی او شود یا باعث شود نماز تا قبل از نماز مغرب تأخیر بیفتد و اطمینان هم ندارد که وقت باقیست، آیا باز باید برای هر نماز وضو بگیرد؟

– واجب است زن در استحاضه قلیله و متوسطه برای هر نماز وضو بگیرد، حتی اگر دو نماز را با هم بخواند، علاوه بر اینکه در استحاضه متوسطه باید در هر روز یک غسل انجام دهد. و معمولا مشقتی در وضو نیست. ولی اگر فرض کنیم وضو گرفتن باعث مشقت زیادی می‏شود، باید به جای آن تیمم کند؛ اما به تأخیر انداختن نماز تا هنگامی که وقت باقیست مانعی ندارد؛ مخصوصا هنگام ضرورت.

س630- آیا در استحاضه قلیله واجب است برای هر نماز وضو گرفته شود؛ حتی اگر خون در بین دو نماز مثل ظهر و عصر قطع شود؟

– باید برای هر نماز وضو گرفته شود.

س631- اگر زن در حالت استحاضه قلیله باشد و شک کند نمازش باطل شده، آیا باید دوباره وضو بگیرد؟

– اگر مجبور شده باشد نماز را قطع کند یا شک به وجود آمده، یا امری که باطل کننده نماز باشد واجب نیست وضو را تکرار کند؛ البته این حکم تا زمانی است که بدون فاصله طولانی نماز را از سر بگیرد.

س632- آیا در استحاضه متوسطه واجب است برای هر نماز وضو گرفت؟ و آیا عوض کردن پنبه برای هر نماز واجب است؟ و آیا برای خواندن نماز باید صبر کرد تا خون قطع شود؟

– در استحاضه متوسطه واجب است در هر روز یک غسل انجام دهد و برای هر نماز وضو بگیرد؛ برای هر نماز باید موضع خون را پاک کرده و پنبه را عوض کند و جایز است هر زمان که می‏خواهد نماز بخواند مگراینکه بداند در طول وقت نماز کاملا پاک شده و خونریزی متوقف می‏شود؛ بنابراین بر او واجب است که تا آن زمان منتظر بماند.

س633- غسل استحاضه را انجام دادم و ایستادم تا نماز بخوانم که خونی خارج شد.آیا باید دوباره غسل کنم و یا وضو کافیست؟ و آیا جایز است که نماز را نشسته بخوانم تا خونریزی نداشته باشم؟

– خونریزی ضرری به غسل و وضو نمی‏زند و گریزی از ایستادن در نماز نیست، اگر چه ایستادن باعث خونریزی شود. مگر اینکه ایستادن برای سلامتی زن مضر باشد که در این حالت جایز است نشسته نماز بخواند، به صورتی که خونریزی متوقف شده و از ضرر آن جلوگیری شود.

س634- آیا مدت استحاضه، جزء ایام پاکی حساب می‏شود؟

– بله، مدت استحاضه جزء ایام پاکی است.

س635- چه زمانی زن باید خود را وارسی کند تا بفهمد استحاضه قلیله است یا متوسطه یا کثیره؟

– معمولا قبل از هر نماز، واجب است خود را وارسی کند تا حالتش را بفهمد و وظیفه‏اش راتشخیص دهد.

س636- آیا جایز است زن در حالت استحاضه نماز قضا یا مستحبی بخواند؟

– زن مستحاضه می‏تواند نماز قضا یا مستحبی بخواند. به شرط اینکه برای هر نماز قضا یا مستحبی، وضو بگیرد و باید برای هر نماز قضا وظیفه‏ای که برای نماز در حالت استحاضه دارد را، انجام دهد، بنابراین کسی که در حالت استحاضه کثیره است باید برای قضای نماز ظهر و عصر غسل کند، علاوه برغسلی که برای خواندن نماز ظهر و عصر انجام داده است. در استحاضه قلیله باید برای هر نماز قضا وضو بگیرد و در استحاضه متوسطه اگر غسلش را انجام داده، برای هر نماز ادا یا قضا، یک وضو کافیست.

س637- بعضی اوقات مخصوصا پس از ایام حیض ماده زرد رنگی ازمن خارج می‏شود؛ آیا باید غسل کنم؟

– این خون، استحاضه است و با توجه به نوع آن باید به وظیفه عمل کرد. اگر استحاضه متوسطه یا کثیره بود، باید غسل کنید.

س638- حکم زنی که شب از خون حیض پاک می‏شود ولی در حالت استحاضه متوسطه یا کثیره باقی می‏ماند، چیست؟

– باید غسل حیض و استحاضه را انجام دهد و یک غسل برای هر دو کفایت می‏کند. سپس اگر استحاضه‏اش متوسطه بود و برای نماز مغرب و عشاء وقت داشت، باید برای هر نماز وضو بگیرد. در غیر این صورت غسل کافیست و نیازی به وضو ندارد و بقیه اعمال مستحاضه را با توجه به نوع آن انجام می‏دهد.

س639- زنی در حالت استحاضه کثیره است؛ صبح غسل کرده و پس از خواندن نماز به محل کارش رفته است. از آن‎جایی که در محل کار امکان غسل کردن ندارد، چگونه باید نماز ظهرش را بخواند؟ آیا جایز است نماز را به تأخیر بیندازد تا به خانه برگردد. با توجه به اینکه هنگام باز گشت به خانه وقت نماز تمام می‏شود؟

– اگر هنگام بازگشت به منزل وقت برای غسل و خواندن نماز قبل از مغرب را دارد، واجب است نماز را به تأخیر بیندازد، در غیر این صورت باید راهی برای غسل کردن جهت خواندن نماز ظهر و عصر پیدا کند. البته با وجود عذر و مشقت در غسل کردن می‏تواند تیمم بدل از غسل کرده و نماز را در زمانش بخواند.

س640- آیا در استحاضه متوسطه، به‏طور حتم باید غسل قبل از نماز صبح باشد، یا جایز است آن‎را هر زمانی انجام داد؟

– هر وقت که استحاضه متوسطه به وجود آمد، واجب است غسل کند، بنابراین اگر این حالت صبح برای او ایجاد شد و برای نماز صبح بیدار بود، واجب است برای نماز صبح، غسل کند و گرنه باید ظهر غسل کند. اگر این حالت در ظهر ایجاد شد باید برای نماز ظهر غسل کند، و به همین صورت به وظیفه‏اش عمل کند. در ضمن بین غسل استحاضه و صحت روزه ربطی وجود ندارد.

س641- زنی که شک کند استحاضه‏اش قلیله است یا متوسطه، وظیفه‏اش چیست؟

– واجب است وارسی کند تا حالش را بفهمد. اما اگر وارسی، امکان نداشت و حالت قبلی داشت بنا را بر حالت قبل می‏گذارد؛ پس اگر حالت قبلی‏اش متوسطه بود بنا را بر متوسطه و اگر قلیله بود بنا را بر قلیله می‏گذارد. در غیر این صورت باید بنا را بر حالت بیشتر بگذارد و بنا بر احتیاط عمل کمتر را هم انجام دهد. بله اگر خارج شدن خون به صورت بریده بریده باشد، خود، دلیل بر قلیله بودن استحاضه است که باید بنا را بر قلیله گذاشته و طبق آن عمل کند.

س642- اگر استحاضه‏ام از کثیره تبدیل به متوسطه یا قلیله شود، وظیفه‏ام چیست؟ و آیا جایز است در حالت استحاضه، نماز قضا خوانده شود؟

– اگر استحاضه از کثیره به قلیله یا متوسطه تبدیل شود، ابتدا واجب است اعمالی که در حالت سابق واجب بوده به جا آورده، سپس وظایف حالت جدید را انجام دهید. در فرض سوال، اولا واجب است غسل استحاضه کثیره را انجام داده سپس برای هر نماز وضو بگیرید.

خواندن نماز قضا در حالت استحاضه جایز است؛ لیکن باید برای هر نماز قضا آنچه برای نماز ادا بر شما لازم است به جا آورید. مثلا زنی که در حالت استحاضه کثیره است باید علاوه بر غسلی که برای ادای نماز انجام داده، غسلی هم برای نماز قضا انجام دهد. البته در استحاضه متوسطه اگر غسل واجبش را انجام داده برای هر نماز قضا فقط وضو کافیست. بنابراین راحت تر این است که نماز قضا را در پاکی از خون بخوانید.

س643- آیا جایز است خانمی که تازه زایمان کرده و آب برای او ضرر دارد در حالت استحاضه، به جای غسل، تیمم کند؟

– جایز است؛ بلکه تا وقتی که غسل برای او ضرر دارد واجب است تیمم کند و نیازی به تکرار یا قضای اعمال هم نیست.

ب: قطع شدن خون

س644- آیا برای زنی که کاملا از خون استحاضه پاک شده، غسل خاصی واجب است؟

– استحاضه غسل خاصی ندارد. و بر زنی که از خون استحاضه پاک شده، واجب است که اعمال حالت سابق را انجام دهد. اگر استحاضه، کثیره یا متوسطه باشد، واجب است که بعد از پاکی یک غسل انجام دهد؛ گرچه قبلا غسل کرده باشد و اگر استحاضه‏اش متوسطه بود علاوه بر غسل، برای نماز اولی که می‏خواند وضو بگیرد سپس برای بقیه نمازها وظایف زن پاک از خون را، انجام می‏دهد.

س645- آیا زنی که از استحاضه قلیله پاک شده، واجب است غسل انجام دهد؟

غسل واجب نیست، فقط برای نماز بعدی باید وضو بگیرد.

س646- حکم زنی که در حالت استحاضه قلیله بوده و به دلیل فراموشی یا جهل به مساله، دو نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشاء را با یک وضو خوانده است، چیست؟

– باید نماز دوم را دوباره بخواند، یعنی اگر نماز ظهر و عصر را با یک وضو خوانده است و هنوز در حالت استحاضه باشد باید وضو گرفته و نماز عصر را دوباره بخواند. در غیر این صورت وضوی او به هر نیتی که باشد برای نماز عصر کفایت می‏کند.

پ: اعمالی که مستحاضه باید ترک کند:

س 647- آیا روابط زناشویی در حالت استحاضه جایز است؟

– جایز است و نزدیکی فقط در حالت حیض و نفاس حرام می‏باشد.

س648- آیا جایز است زن مستحاضه قرآن بخواند و کلماتش را لمس کند؟

– جایز است، به شرطی که آنچه از غسل یا وضو که بر عهده‏اش بوده انجام داده باشد.

س649- آیا نماز و روزه بر زن مستحاضه واجب است؟

– هر چه بر زن پاک از خون واجب است، بر زن مستحاضه هم واجب است و اعمالش صحیح می‏باشد چه نماز باشد چه روزه و حج و چه غیر اینها، علاوه بر اینکه می‏تواند داخل مسجد شود و نزدیکی داشته باشد و… .

ششم: غسل های مستحبی

س650: آیا جایز است در فصل زمستان که روزها کوتاه است غسل جمعه را قبل از نماز صبح انجام داد؟ زیرا کسی که در اروپا کار می‏کند قبل از طلوع فجر از خانه خارج می‏شود ونمازش را در راه و در محلهای مخصوص استراحت، می خواند و اگر جواب منفی است، راه حل چیست؟

– بنابر آنچه گفته شد در حالت اضطرار جایز است.

س651: به دلیل ناآگاهی به مساله، غسل جمعه را بعد از زوال به قصد مستحب بودن انجام می‏دادم نه به نیت قربت مطلق، آیا نماز وغسل من صحیح است؟

– غسل و نماز صحیح است.

س652: من عادت کردم که غسل جمعه را انجام دهم؛ آیا جایز است در ایام حیض به عنوان نوعی از طهارت غسل جمعه را انجام دهم؟

– با وجود حدث حیض با غسل جمعه برای شما طهارت محقق نمی شود؛ لکن غسل شما صحیح است وبخاطر آن ثواب خواهید برد.

س653: غسل توبه چیست؟ چگونه انجام می‏شود؟ وآیا غسل توبه شخص را از وضو بی نیاز می‏کند؟

– غسل توبه از غسلهای مستحبی است که مثل بقیه غسلها انجام می‏شود و فقط در نیت با آنها اختلاف دارد وجایگاهش وقتی است که مؤمن قصد برترک گناه و استغفار از آن می‏کند، و این قصد را با غسل همراه می‏کند. این غسل انسان ‎را از وضو بی نیاز می‏کند.

س654: آیا غسل هایی که مستحبی بودن آنها ثابت نشده شخص را از وضو بی نیاز می‏کند؟

– غسلهای مستحبی شخص را از وضو بی نیاز نمی‏کند، مگر غسلهای مستحبی که استحباب آنها به دلیل خاص ومعتبر، ثابت شده مانند غسل جمعه، احرام، عید، زیارت از نزدیک وغیر اینها، که شخص را از وضو بی نیاز می‏کند.

س655: آیا غسل به نیت قربه الی الله شخص را از وضو بی نیاز می‏کند؟

– باید وضو بگیرد.

س656: آیا غسل برای زیارت امام حسین علیه السلام مستحب است؟

– اگر زیارت از نزدیک باشد، غسل مستحب است.

هفتم: کیفیت غسل

الف: شرایط غسل

س657: آیا پاک بودن جسم، قبل ازغسل، جزء شرایط غسل است؟

– جزء شرایط غسل نیست. وهیمن که پاکی با غسل حاصل شود کافی است.

س658: کسی که غسل جنابت انجام داده سپس مقداری منی روی بدنش ببیند آیا غسلش صحیح است؟

– واجب نیست دوباره غسل را انجام دهد، بلکه کافی است که نجاست را برطرف و محل را تطهیر کند، سپس به نیت غسل جنابت بر آن قسمت آب بریزد، البته اگر نجاست در سر و گردن نباشد.

س659: آیا واجب است قبل از غسل، بدن را تمیز کنیم یا آن‎را تا بعد از غسل به تأخیر بیندازیم؟

– فرقی بین این دو نیست، اگر چه نظافت بدن قبل از غسل بهتر است.

س660: آیا شستن موها با صابون قبل از غسل جنابت یا حیض واجب است؟

– این کار واجب نیست و از شرایط غسل نمی‏باشد و شستن موها با آب کافی است. اگر چه شستن با صابون ضرری به غسل واجب نمی‏رساند.

س661: آیا موالات در غسل واجب است، مثل اینکه انسان غسل سر و گردن را انجام دهد سپس قبل از اتمام غسل مشغول کارهای دیگری مثل شستن بدن با صابون شود. آیا دراین حالت غسل صحیح است؟

– موالات در غسل واجب نیست. و به صورت گفته شده، غسل صحیح است واشکالی ندارد .

س662: آیا واجب است بدن وموها قبل از غسل جنابت یا حیض خشک باشد؟

– واجب نیست.

س663: آیا جایز است در سرویس بهداشتی مساجد غسل جنابت انجام داد؟

– اگر آب مسجد فقط برای وضو وقف شده باشد، جایز نیست با آن غسل کرد؛ در غیر این صورت اشکالی ندارد.

س664: آیا غسل جنابتی که در منزل دوستم بدون اطلاع او انجام دادم، صحیح است؟

– با اطمینان به رضایت او غسل شما صحیح است.

ب: نیت غسل

س665: چه وقتی نیت غسل جنابت ادا و قضا می‏شود؟

– ادا و قضا در مورد غسل معنا ندارد، اما چون برای نماز واجب می‏شود پس اگر برای مکلف عمل واجبی پیش بیاید که غسل کردن از شرایط آن باشد، و مکلف غسل را انجام ندهد، مرتکب معصیت شده است.

س666: آیا می‏شود چند غسل را یک‏جا انجام داد؟

– در کل، غسل‏ها را چه واجب و چه مستحب می‏توان یک‏جا انجام داد. بنابراین کسی که غسل جنابت در روز جمعه بر او واجب شده است، می‏تواند دوغسل را با یک نیت انجام دهد. به اینکه نیت کند غسل جنابت و جمعه را قربه الی الله همچنین زنی که غسل حیض و جنابت در روز جمعه بر او واجب می‏شود، می‏تواند هر سه را با یک نیت انجام دهد.

س667: اگر دو غسل یا بیشتر بر شخصی واجب شود آیا ممکن است به یک غسل اکتفا کند؟ و نیت او چگونه باید باشد؟

– یک غسل به نیت یکی از آنها کافی است و همچنین می‏تواند نیت همه را بکند به این صورت که بگوید غسل جنابت و جمعه (به عنوان مثال) را انجام می‏دهم قربه الی الله. واین غسل کافی است و به جای همه غسلها به حساب می‏آید.

س668: شخصی فراموش کرده که دچار حدث اکبر است وبا این حالت غسل جمعه را انجام داده است. آیا این حدث با غسل جمعه برطرف می‏شود؟

– انجام غسل به نیت غسل جمعه شخص را از غسل جنابت بی‏نیاز می‏کند.

س669: حکم کسی که فراموش کرده در هنگام غسل نیت را به زبان آورد، چیست؟

– غسلش صحیح است و به زبان آوردن نیت، جزء شرایط غسل نیست. بلکه نیت، قصد بر انجام عمل است که امری قلبی می‏باشد ونیاز به گفتن ندارد.

س670: حکم کسی که برای انجام غسل جنابت به حمام می‏رود اما گفتن نیت را فراموش می‏کند چیست؟

– غسلش صحیح است.

س671: اگر کسی که غسل جنابت براو واجب است به حمام برود بدون اینکه قصد قربت داشته باشد ویا نیت غسل کند؛ بلکه به جهت تمیزی و خنک شدن، حمام برود. آیا این شستشو او را از غسل بی نیاز می‏کند؟ با توجه به اینکه آن شخص در هنگام شستشو و نظافت دقیقا به همان کیفیت شرعی غسل عمل کرده است.

– حمام کردن او را از غسل بی نیاز نمی‏کند، زیرا غسل عبادتی است که نیاز به نیت دارد.

س672: برای اینکه غسل جنابت یا غیر آن شخص را از وضو بی نیاز کند، آیا باید در غسل نیت بدل از وضوکرد؟

– واجب نیست؛ بلکه نیت غسل جنابت یا غیر آن، از غسلهای واجب و مستحب کافیست، و شخص را از وضو بی نیاز می‏کند.

س673: سهوا به جای حیض، به نیت جنابت غسل انجام دادم و تا بعد از خواندن نماز عصر و مغرب وعشاء متوجه این موضوع نشدم. حکم این مسأله چیست؟

– تا وقتی که غرض غسل حیض بوده و در گفتن نیت اشتباه کرده‏اید وقصد قلبی غسل، از حدث اکبری که در آن هستید بوده، غسل شما صحیح است. بنابراین نمازتان هم صحیح می‏باشد.

پ: عدم وجود مانع (نفوذ آب) بر روی اعضاء

س 674ـ شخصی پس از انجام غسل و خواندن نماز، چیزی بر بدنش دید که مانع رسیدن آب به بدن می‏شود. آیا نمازش صحیح است؟

– وجود مانع در اعضاء، غسل را باطل می‏کند، بنابراین پس از اصلاح غسل باید نماز را دوباره بخواند؛ و برای اصلاح غسل کافی است که مانع را بر طرف کند و محل را به نیت غسل جنابت بشوید. اگر مانع در سر و گردن بود پس از شستن محل، باید غسل دو طرف بدن را دوباره انجام دهد تا ترتیب در غسل، حفظ شود، اما اگر مانع در جاهای دیگر بدنش بود فقط باید محلی را که در آن مانع بوده غسل دهد.

س675ـ پس از غسل، مانعی روی دست راستم دیدم، حکم غسلم چیست؟

– مانع را برطرف کرده و محل را دوباره به نیت غسل بشویید و واجب نیست غسل را دوباره انجام دهید، زیرا در افعال غسل، موالات لازم نیست و رعایت ترتیب بین طرف راست و چپ بدن هم واجب نیست.

س 676ـ اگر چند روز پس از غسل مانعی را در اعضاء بدن ببینم، آیا باید غسل و نمازها را دوباره انجام دهیم؟

– اگر مانع، جزئی باشد یا امکان نفوذ آب در آن باشد غسل یا وضو صحیح است، در غیر این صورت باید غسل یا وضو و نمازهایی که با آنها خوانده شده دوباره انجام شود.

س 677ـ حکم شستن موها فقط با آب در هنگام غسل واجب چیست؟ و آیا روغنی که روی مو وجود دارد مانع به حساب می‏آید و باید قبل از غسل آن‎را با شامپو برطرف کرد؟

– در غسل جنابت یا حیض و یا هر غسل واجب و مستحب، واجب است بدن با آب شسته شود. اما روغنی که روی مو مالیده می‏شود مانع نیست و ضرری به صحت غسل نمی‏زند.

س678ـ اگر بقایای روغن روی مو بماند، آیا غسل جنابت باطل می‏شود؟

– بودن روغن ضرری به صحت غسل نمی‏زند؛ به‎خصوص اگر از نوعی باشد که برطرف کردن آن مشکل است.

س679: آیا خالکوبی روی بدن مانعی برای غسل به حساب می‏آید و ضرر به غسل و نماز می‏زند؟

– خالکوبی ضرری به غسل یا وضو نمی‏زند؛ به‎خصوص اگر رنگی باشد که داخل پوست شده باشد و برآمدگی خاصی بر ظاهر پوست ایجاد نکرده باشد.

س680: دو روز پس از غسل حیض متوجه شدم تکه های بسیار کوچکی از لاک روی بعضی از ناخنهایم وجود دارد. آیا باید غسل ونمازهایم را دوباره انجام دهم؟

– در مثل این فرض، مانع به حساب نمی‏آید. بنابراین غسل ونماز صحیح است.

س681: روی کمرم چسب درمان کمر درد قرار می‏دهم. پس از برداشتنش تکه‏های کوچکی از چسب روی کمرم باقی می‏ماند. آیا غسل جنابت با وجود آنها صحیح است؟

– غسل با وجود بقایای چسب، که بخاطر ناچیز بودن به آنها اعتنا نمی‏شود، صحیح است؛ به‎خصوص اگر برطرف کردن آنها سخت باشد.

س682: نوعی وسیله ضد بارداری، مثل چسب وجود دارد که بر بازو یا ران، قرار می‏دهند و حسابش مثل قرص ضد بارداری است، یعنی فقط در ایام عادت ماهانه تقریبا هر سه هفته یکبار، می‏شود آن‎را برداشت. آیا این وسیله مانعی برای غسل واجب یا مستحب به حساب می‏آید؟

– برای اینکه وضو یا غسل صحیح باشد باید آنها را برداشت. زیرا مانع رسیدن آب به پوست می‏شود و الان وسایل دیگری برای جلوگیری از بارداری وجود دارد. البته اگر وسایل دیگر برای ایشان ضرر دارد به خصوص در هنگام ضرورت، جایز است از این وسیله استفاده کند. ودر صورت استفاده باید با آن معامله جبیره کند و در هنگام وضو یا غسل، بر آن دست بکشد.

س683: آیا حرام است که دختران از موی مصنوعی استفاده کنند و آن مویی است که به وسیله قطعه‏ای فلزی به موهای اصلی متصل می‏شود؛ وآیا این مو به صحت غسل یا وضو ضرر می‏رساند؟

– این کار فی نفسه حرام نیست و ضرری به صحت غسل نمی‏رساند، البته در هنگام وضو، مسح آن کافی نیست و باید مسح بر موی اصلی باشد.

س684: حکم ترکهایی که در پا وجود دارد و رنگش بخاطر راه رفتن سیاه شده ومعلوم نیست جرم است یا رنگ، چیست؟

– اینها مانع به حساب نمی‏آید و ضرری به صحت غسل نمی رساند.

س685: کسی که غسل کند ولی فراموش کند آب را داخل بینی‏اش برساند، آیا باید دوباره غسلش را انجام دهد؟

– غسل باطل نمی‏شود؛ زیرا شستن داخل بینی در غسل واجب نیست.

ت: کیفیت غسل

س686: چگونه می‏توان غسل جنابت وحیض را به صورت صحیح انجام داد؟

– همه غسلها چه واجب و چه مستحب، به یک صورت انجام می‏شود و اختلافی در چگونگی انجام آنها نیست. به این صورت که:

اول نیت: به این صورت که، نیت می‏کنیم که غسل را قربه الی الله انجام دهیم. وگفتن نیت، شرط نیست بلکه حضور قلبی و قصد انجام غسل قربه الی الله کافیست و ضرورتی برای تعیین نوع غسلی که انجام می‏دهیم وجود ندارد که مثلا غسل حیض است یا جنابت، بلکه کافیست که در ذهن بگویی (غسل می‏کنم قربه الی الله). اگر چه بهتر است علت یا علل غسل ذکر شود.

دوم: یک مرتبه شستن سر وگردن و موهای موجود درآن است. وآن به قرار دادن سر وگردن زیر دوش یا ریختن آب بر آن با آفتابه است وضرورتی برای دست کشیدن وجود ندارد.

سوم: یک مرتبه شستن ما بقی بدن. یعنی طرف راست و چپ باهم، یا جداگانه از حدود گردن تا آخر پا. دراین قسمت هم دست کشیدن لازم نیست. همچنین لازم نیست از بالا یعنی از دو کتف شروع کنیم، بلکه از هر جایی که شروع شود صحیح است زیرا مهم شستن دو طرف بدن است به هر صورتی که می‏توانیم. همچنین واجب نیست که اول طرف راست را بشوییم اگر چه این کار بهتر است. پس از شستن دو طرف بدن، غسل تمام می‏شود.

در این قسمت نکاتی وجود دارد که بیان‏اش ضروری است:

• واجب است مکلف در هنگام غسل، قسمتهای نجس روی عورت وغیر آن‎را پاک کند و برای پاک کردن، کافیست به صورت مستمر بر روی آن قسمتها آب بریزد تا نجاست، از بین برود که در این حالت، همزمان، هم موضع پاک می‏شود وهم غسل جنابت محقق می‏گردد.
• باید مواد آرایشی و یا مواد شبیه آنها که حالت چسبنده دارند را از صورت وبدن برطرف کرد.
• نظافت بدن با صابون قبل و یا بعد از غسل، مانعی برای غسل نیست. ولازم نیست بین آن وغسل فاصله خاصی قرار دهیم. همچنین لازم نیست قبل از غسل بدن را خشک کنیم .

س687: غسل ارتماسی چگونه انجام می‏شود؟

– غسل ارتماسی این است که تمام بدن را یک دفعه آب فراگیرد، مثل وقتی که انسان خود را در آب دریا، رودخانه و یا استخر می‏اندازد.

س688: آیا در هنگام غسل، کشیدن دست بر بدن واجب است؟

– واجب نیست، ولیکن جایز است وضرری به صحت غسل نمی‏رساند. نکته اساسی در غسل، رساندن آب به همه جای بدن به هر نحو ممکن است.

س689: آیا در هنگام غسل، واجب است لا به لای موها دست بکشیم تا مطمئن شویم آب به پوست می‏رسد؟

– رسیدن آب به زیر موها در سر و بدن، واجب است ولی دست کشیدن لا‏به‏لای موها تا وقتی که آب، به مجرد ریخته شدن بر بدن به‏طور حتم به همه جای آن می‏رسد، واجب نیست.

س690: آیا غسل، به این شکل صحیح است که، اول: صورت را با صابون و سپس با آب بشوییم و سپس این کار را برای طرف راست انجام دهیم یعنی اول باصابون و سپس با آب بشوییم و سپس برای طرف چپ بدن هم، همین کار را انجام دهیم؟

-این غسل صحیح است واشکالی ندارد.

س691: با وجود تنگی وقت چگونه برای نماز صبح، غسل جنابت را انجام دهیم؟

– اگر وقت برای غسل ونماز تنگ بود باید تیمم بدل از غسل انجام داد، تا نماز در وقتش خوانده شود.

س692: در گوشهایم، التهاب مزمنی وجود دارد که از آن رنج می‏برم، پزشکان گفته‏اند که در هنگام شنا گوشم را با ماده سیلیکون بپوشانم و مواظب باشم که آب وارد گوشهایم نشود. حال آیا واجب است که در هنگام غسل جنابت آب به داخل گوش برسد؟

– آب باید به تمام قسمتهای گوش که دیده می‏شود، برسد که شامل قسمتهای داخلی گوش هم می‏شود. با وجود عدم امکان رساندن آب، کافی است که مانع گفته شده را با تری انگشتان مسح کرده ومعامله جبیره با آن بکنید. تا وقتی که التهاب وجود دارد، غسل به این صورت صحیح است.

س693: آیا در غسل، صورت، جزئی از سر است و واجب است که آب به آن برسد؟

– صورت، جزء سر است و شستن آن در هنگام غسل سر واجب است.

س694: اگر در هنگام غسل، طرف راست سر را با طرف راست بدن وطرف چپ سر را با طرف چپ بدن بشوییم، آیا این غسل صحیح است؟

– اگر تمام سر درهنگام شستن طرف راست سر، شسته شود غسل صحیح است؛ گرچه مکلف نیت شستن تمام سر را نداشته باشد، در غیر این صورت غسل صحیح نیست.

س695: خانمی زیر دوش، غسل حیض انجام داده اما به خاطر ناآگاهی به مسأله، ترتیب بین سر و گردن و بقیه بدن را رعایت نکرده است؛ آیا غسل او صحیح است؟

– اگر تمام بدن او شسته شده باشد، غسلش صحیح است و لو اینکه ترتیب رعایت نشده باشد.

س696: آیا صحیح است که در غسل، آب را با دست بر داشته وسر را مسح کنیم بدون اینکه آب را بر سر بریزیم؟

– معیار در صحت غسل، رسیدن آب به پوست به واسطه شستن و ریختن آب است. بنابراین اگر به برداشتن آب با دست و مسح سر با آن، شستن گفته نشود، غسل صحیح نیست.

س697: کسی که روی دستش جبیره دارد، چگونه باید غسل جنابت انجام دهد؟

– همه بدنش به جزء قسمتی را که جبیره دارد، به صورت عادی می‏شوید. سپس با دست آب برداشته وهمه قسمتی را که جبیره دارد مسح می‏کند. و لازم نیست که جبیره زیاد مرطوب گردد..

س698: آیا عمل مستحبی وجود دارد که مکلف آن‎را در هنگام غسل جنابت وحیض انجام دهد؟

– مستحب است که پس از سه مرتبه شستن دستها وذکر بسم الله الرحمن الرحیم، آب را مضمضه و استنشاق کنیم و در حدیث وارد شده که مستحب است در هنگام طهارت از حدث، ذکر خدا را بگوییم و این دعا را بخوانیم: (اللهم صل علی محمد و آله محمد، واجعلنی من التوابین واجعلنی من المتطهرین) و مانند این اذکار، که در جای خودش ذکر گردیده است.

ث: احکام غسل

س699: چه چیزهایی غسل را باطل می‏کند؟

– غسل، با آنچه آن‎را واجب می‏کند یعنی اموری که به واسطه آنها، غسل واجب می‏گردد مانند جنابت، حیض، بعضی اقسام استحاضه، ومثل اینها، باطل می‏شود.

س700: چه زمانی واجب است غسل جنابت را انجام داد؟ چه زمانی انجام غسل جنابت واجب است؟

– هنگامی که مکلف می‏خواهد عباداتی را که شرط آنها طهارت است مانند نماز و روزه، انجام دهد.

س701: آیا واجب است غسل جنابت را بلافاصله انجام داد؟

– بلا فاصله انجام دادن غسل جنابت واجب نیست و جایز است آن‎را تا قبل از پایان وقت نماز، به اندازه‏ای که برای غسل و نماز فرصت باشد، به تأخیر انداخت.

س702: آیا غسل جنابت یا حیض یا جمعه، شخص را از وضو بی نیاز می‏کند؟

– بله، این غسلها وغیر اینها، از غسلهای واجب ومستحب، شخص را از وضو بی نیاز می‏کند.

س703: بعد از غسل، احساس کردم مقداری منی از من خارج شده است، آیا باید غسل را دوباره انجام دهم؟

– اگر علم دارید که آنچه خارج شده منی است باید غسل را دوباره انجام دهید. همچنین اگر شک دارید، در حالی که بعد از انزال، ادرار نکرده‏اید باید دوباره غسل انجام دهید.

س704: آیا جایز است که زیر دوش حمام، غسل کنیم به نحوی که آب یک مرتبه بر همه اجزاء بدن جاری شود سپس دست را به قصد غسل بر سرو گردن، سپس طرف راست وسپس طرف چپ بکشیم؟

– جایز است. و رعایت ترتیب بین طرف راست وچپ بدن واجب نیست؛ همچنین واجب نیست بر اجزاء بدن دست بکشیم؛ بلکه جاری شدن آب بر بدن در تحقق غسل واجب، کافیست.

س705: آیا واجب است بیشتر از یک مرتبه آب بر سر و بدن بریزیم تا مطمئن شویم آب به بدن رسیده است؟

– ریختن یک مرتبه، آب کافیست. و مهم این است که آب به همه جای سروگردن وبدن برسد. تکرار ریختن آب، ضرری به صحت غسل نمی‏رساند؛ البته از جهت اسراف، حرام است.

س706: زنی بدون رعایت ترتیب، غسل می‏کرده است یعنی نیت غسل ‏کرده وحمام رفته است. حکم نماز، روزه و حج او چیست؟

– در این فرض، اگر همه بدن اوشسته شده باشد، غسلش صحیح است. حتی اگر از روی نا آگاهی، ترتیب را رعایت نکرده باشد. و لازم نیست نمازش را دوباره بجا آورد و درهر حال لازم نیست روزه و حج را دوباره بجا آورد؛ بلکه اگر خطا در حج صورت گرفته باشد، فقط برای اعمالی که شرط طهارت دارند مانند طواف، باید نایب بگیرد.

س707: آیا ترتیب در غسل واجب، لازم است؟

– ترتیب بین سر و گردن وبقیه بدن واجب است. و احتیاط مستحب در بقیه بدن، مقدم کردن غسل طرف راست بدن بر طرف چپ است.

س708: همسرم موهای بلندی دارد که شستن هر روز آنها باعث ریزش موهایش شده است، آیا ممکن است که غسل جنابت را بدون مرطوب کردن موها انجام دهد؟

– در غسل، موها باید شسته شود، زیرا غسل جنابت بدون شستن سر صحیح نیست، البته ممکن است که قسمت بلند مو را نشوید و فقط به شستن آن مقداری که در محدوده سر است اکتفا کند.

س709: آیا واجب است عورت و عانه را قبل از غسل واجب، بشوییم؟

– شستن عورت وعانه قبل از غسل، واجب نیست. البته با وجود نجاست بر آنها، تطهیرشان قبل و یا در هنگام غسل واجب است.

س710: در غسل، رسیدن آب به مو واجب است یا به پوست سر؟

– واجب است آب هم به مو و هم به پوست سر برسد.

س711: حکم کسی که شک کند یا فراموش کند یکی از اعضاء را غسل دهد و پس از اتمام غسل متوجه شود، چیست؟

– اگر قسمتی در سر شسته نشده باشد واجب است آن قسمت را بشوییم و دوباره طرف راست و چپ بدن را غسل دهیم. اما اگر قسمت شسته نشده در یکی از دو طرف بدن باشد، فقط آن قسمت را می‏شوییم و نیازی به شستن بقیه بدن نیست و به این صورت غسلش صحیح می‏شود؛ ولواینکه مدتی گذشته باشد.

س712: آیا غسل در صورتی که وقت، برای غسل و نماز تنگ باشد، باطل می‏شود؟ و آیا واجب است برای پاک شدن از حدث اکبر، غسل دیگری انجام داد؟

– اگر وقت تنگ باشد باید تیمم بدل از غسل انجام دهد تا بتواند نماز را در وقتش بخواند و سپس غسل جنابت را انجام دهد. اگر گمان کند که برای نماز و غسل وقت دارد و غسل کند و وقت نماز تمام شود، غسلش باطل نمی‏شود و لازم نیست نمازهای بعدی را اعاده کند. همچنین در صورتی که می‏داند وقت برای نماز تنگ است غسل کند و وقت نماز تمام شود، غسل او باطل نمی‏شود اگر چه در این حالت، گناهکار است.

س713: اگر هنگامی که فرد، مشغول غسل بدن است، شک کند که شاید صورتش را نشسته است آیا جایز است صورت را همراه بدن بشوید؟ تکلیف چیست؟

– اگر شکش قبل از شروع غسل بدن باشد، واجب است که برگردد و صورتش را بشوید سپس شروع به غسل بدن کند. اما اگر در حالی که مشغول غسل بدن است، شک کند نباید به شک اعتنا کند، زیرا به شک بعد از محل نباید اعتنا کرد. البته اگر به شکش اعتنا کرده و برگردد وصورتش را بشوید باید غسل بدن را دوباره انجام دهد.

س714: از ابتدای بلوغ، غسل حیض را اشتباه انجام می‏دادم به این صورت که اول بدن را می‏شستم سپس سر را و فقط نیت می‏کردم. آیا باید نماز و روزه هایم را دوباره انجام دهم؟

– اگر همه اعضاء بدن شسته شده باشد، عدم رعایت ترتیب در غسل بخاطر ناآگاهی به مسأله، موجب بطلان غسل نمی‏شود؛ بنابراین چیزی از اعمال گذشته شما باطل نیست و نیازی به تکرار ندارد. و شکل صحیح غسل به این صورت است که: ابتدا نیت کرده سپس سرو گردن و بعد بقیه بدن را می‏شویید.

س715: حکم کسی که در غسل، همه اعضاء بدن را به جز کمر شسته، چیست؟ آیا واجب است نمازهایی را که با این غسل خوانده، دوباره بخواند؟

– اگر آب را هنگامی که روی سر و بقیه بدن می‏ریخته‏ایم، به کمر نرسیده، غسل باطل است و باید نمازهایی را که با این غسل خوانده شده، دوباره بخواند.

س716: خانمی در زمانی که جنب بوده، حائض شده است آبا باید در حال حیض، غسل جنابت انجام دهد؟

– این کار واجب نیست. وهنگامی که از حیض پاک شد، یک غسل برای جنابت و حیض کافی است.

س717: اگر زن متوجه شود که در روزها یا هفته‏های گذشته غسل بر او واجب بوده، آیا باید الآن غسل کند؟ و آیا نماز و روزه‏هایی که در خلال این ایام به جا آورده قبول است یا باید دوباره به جا آورد؟

– اگر در این مدت، غسل واجبی انجام نداده است، باید غسل را انجام داده و نمازهایی را که خوانده، دوباره بخواند، اما اگر غسل واجبی را انجام داده ولو اینکه با غسلی که براو واجب بوده مغایرت داشته باشد و یا غسل مستحبی که انسان‎را از وضو بی نیاز می‏کند، انجام داده باشد، غسل بر او واجب نیست و لازم نیست اعمال را دوباره به جا آورد.

س718: هنگامی که غسل سرو گردن را انجام می‏دهم، آب به بقیه قسمتهای بدن هم می‏رسد. آیا به صحت غسل ضرری می‏رسد؟

– ریختن آب، از سروگردن به بقیه بدن، به صحت غسل ضرر نمی‏رساند. غسلی که در آن، اول سروگردن سپس بقیه بدن شسته شود صحیح است.

س719: درهنگام غسل جنابت، زیاد شک می‏کنم که آب به بعضی قسمتهای بدن مثل پشت رسیده است یا نه. و این شک به این دلیل است که پشتم را نمی‏بینم. بنابراین پنج، شش بار پشتم را می‏شویم، وظیفه من چیست؟

– غسل شما صحیح است و نباید به شک دراین موارد اعتنا کنید وگرنه شک تبدیل به وسواس شده و مشکلات زیادی برای شما ایجاد می‏کند، به‎خصوص که آب به راحتی و در مرتبه اول به پشت می‏رسد.

س720: آیا در هنگام غسل، حدث اصغر باعث بطلان غسل می‏شود؟

– حدث اصغر درهنگام غسل، آن‎را باطل نمی‏کند و مکلف دراین هنگام مخیر است بین اینکه غسلش را ادامه داده و سپس برای اعمالی که وضو لازم است، وضو بگیرد یا اینکه بنابر احتیاط مستحب، غسل را از سرگرفته و بعد از آن وضو بگیرد. و مورد دوم بهتر است.

س721: آیا خارج شدن خون درهنگام غسل، آن‎را باطل می‏کند؟

– خارج شدن خون درهنگام غسل باعث بطلان غسل نمی‏شود. اگر محل خارج شدن خون را شسته‏اید غسل را تمام کنید و مواظب باشید که بقیه جاها درهنگام غسل نجس نشود. واگر محل خروج خون را تطهیر نکرده‏اید، ابتدا آن‎را پاک کرده سپس آن‎را غسل دهید.

س722: شخصی پس از چند سال متوجه شده که غسل جنابت را اشتباه انجام می‏داده است. آیا باید نماز و روزه هایی که درطی این مدت انجام داده، دوباره به جا آورد؛ با توجه به اینکه اشتباه در غسل بخاطر عدم اطمینان به شستن بعضی از قسمتها مانند بینی، گوش، زیر بغل و بعضی قسمتهای دیگری که آب، بدون کمک دست به سختی به آنها می‏رسد، ناشی شده است. این در حالی است که وی به مسأله ناآگاه بوده است؟

– اگر منظور، شک در صحت این غسلها. به دلیل شک در رسیدن آب به قسمتهای گفته شده است، ظاهر این است که غسلها صحیح است و نیازی به تکرار نماز و روزه نیست، زیرا به شک بعد از فراغ، نباید اعتنا کرد. البته درغسلهای جدید باید از رسیدن آب به همه اعضاء مطمئن شود و بداند که رساندن آب به داخل بینی یا گوش داخلی، واجب نیست.

س723: اگر روشن شود که غسل یا وضو در طول چند سال باطل بوده، تکلیف نمازها در این مدت چیست و آیا باید دوباره خوانده شود؟

– اگر روشن شود وضو یا غسل باطل بوده، باید هر نمازی را که با آن غسل یا وضو خوانده دوباره به جا آورد.

س724: اگر مکلف در صحت نماز قبلش، شک کند و این شک بخاطر شک در غسل یا وضو یا در بعضی از شرایط نماز باشد، آیا واجب است قضای نماز را به جا آورد؟

– در شک، بنا را به صحت نماز گذاشته و لازم نیست قضای نماز را به‏جا آورد.

س725: حکم کسی که غسل جنابت را فراموش کرده چیست؟

– واجب است هنگامی که به یاد آورد، غسل را انجام دهد و باید نمازهایی را که بدون غسل خوانده دوباره به جا آورد.

س726: در هنگام غسل، شک کردم که دستم را شسته‏ام یا نه؛ آیا باید غسل را دوباره انجام دهم؟

– تکرار غسل واجب نیست؛ فقط کافیست دستتان‎ را بشویید؛ مگر اینکه کثیر الشک باشید که در این صورت نباید به شکتان اعتنایی کنید.

س727: از زنی پس از انجام غسل، مایعی شبیه منی خارج شده، آیا باید غسل را دوباره انجام دهد؟

– غسلش صحیح است ونیازی به تکرار آن نیست. اگر علم دارد که آنچه خارج شده منی شوهرش است باید محل را تطهیر کند. و اگر علم ندارد که آن مایع، منی است، بنا را بر پاکی می‏گذارد.

س728: هنگامی که از خواب بیدار می‏شوم و جنب هستم بخاطر ترس از ضرر، به‎خصوص در فصل سرما، نمی‏توانم قبل از رفتن به محل کار، غسل را انجام دهم. آیا جایز است تیمم بدل از غسل انجام دهم؟

– واجب نیست شخص جنب در طول روز، غسل انجام دهد مگر برای نماز؛ بنابراین مانعی ندارد بدون غسل به محل کارش برود. به خصوص در حالت ضرورت؛ سپس هنگام برگشتن، غسل کند و قبل از اتمام وقت نماز بخواند.

س729: آیا جایز است غسل جنابت را دو روز، یا بیشتر به تأخیر انداخت؟

– جایز نیست، مگر در هنگام اضطرار به خاطر بیماری یا نبودن آب. در این هنگام به جای غسل، تیمم بدل از غسل انجام ‏دهد. اما اگر اضطرار نباشد باید برای خواندن نماز، قبل از اتمام وقتش غسل کند. بنابراین می‏تواند غسل را تا زمانی که برای نماز وقت باقیست به تأخیر اندازدز این تأخیر، فقط در قسمت زیادی از روز یا تمام شب، اگر برای نماز صبح بیدار نشود ممکن است.

س730: آیا جایز است، غسل جنابت را بلافاصله پس از حمام کردن انجام داد؟

– مانعی نیست واشکالی ندارد، همچنین خشک کردن بدن قبل از شروع غسل جنابت واجب نیست.

س731: آیا جایز است اول وضو بگیرم سپس غسل انجام دهم و یا برعکس؟

– اگر غسل بخاطر حدث اکبر مثل جنابت و یا غیر آن باشد، شخص را از وضو بی‏ نیاز می‏کند؛ بنابراین نیازی به وضو قبل از آن نیست. و تا وقتی هم که حدث اصغر در هنگام غسل و یا بعد آن اتفاق نیفتاده نیازی به وضو نیست و بنابر فرض اینکه وضو همراه غسل، واجب است، انجام آن قبل و یا بعد از غسل، صحیح است.

س732: اگر فرد جنب، بدون استبراء با بول غسل را انجام دهد، سپس مایعی لزج [چسبان] از او خارج شود آیا واجب است غسل را دوباره انجام دهد؟

– اگر بداند یا شک داشته باشد که مایع خارج شده، منی است، باید دوباره غسل کند.

س733: قبل از اینکه غسل جنابت را انجام دهم نماز صبح را خواندم و بعد از غسل، نماز صبح را دوباره پس از نماز عصر بجا آوردم. آیا گناهی مرتکب شده‏ام؟

– اگر با وجود امکان غسل، عمدا غسل نکرده باشید، گناهکارید. اگر به هر دلیلی امکان غسل نداشتید، واجب است تیمم کنید واگر عدم توجه به حکم ذکر شده، از روی کوتاهی نباشد گناهی بر شما نیست.

س734: اگر مردی با زن غیرمسلمان، ازدواج کند و آن زن، از جنابت غسل نکند، آیا مرد گنهکار است؟ وآیا نزدیکی با او قبل از غسل کردنش جایز است؟

– غسل کردن از تکالیف زن است نه مرد، و جایز است با او نزدیکی کند حتی اگر غسل نکرده باشد.

س735: حکم کسی که در غیر ماه رمضان با حالت جنابت می‏خوابد و بعد از طلوع خورشید بیدار می‏شود، سپس غسل کرده و نماز صبح را می‏خواند چیست؟

– گناهی نکرده، اگر چه خواب در حالت جنابت مکروه است، مگر اینکه وضو بگیرد.

س736: آیا جایز است که غسل جمعه را به جای غسل حیض، انجام دهم؟

– جایز است. و یک غسل به جای دو غسل، کفایت می‏کند. و افضل و احوط این است که دو غسل را در انجام غسل نیت بکند.

س737: اگر قبل ازخواندن نماز، ناگهان زن، حائض شود آیا قضای نماز بر او واجب است؟ با توجه به اینکه بیش از یک ساعت از وقت نماز گذشته است.

– با توجه به اینکه بیشتر از یک ساعت از شروع وقت نماز گذشته است، باید پس از پاکی از حیض و غسل، این نماز را قضا کند.

س738: اگر زن، کمی قبل از غروب، از حیض پاک شود ولی غسل نکند و نماز نخواند آیا قضای نماز ظهر و عصر بر او واجب است؟

– اگر پاک شود و وقت برای غسل و نماز داشته باشد، قضاء نماز ظهر وعصر بر او واجب است. و اگر وقت، فقط به اندازه غسل وخواندن چهار رکعت باشد، فقط قضای نماز عصر بر او واجب است.

س739: اگر زن پنج یا ده دقیقه پس از شروع وقت نماز مغرب بفهمد که حائض شده است، آیا قضای نماز مغرب وعشاء بر او واجب است یا فقط نماز مغرب؟

– اگرعلم داشته باشد که قبل از وقت نمازش، حائض شده است، نمازش قضا ندارد، اما اگر علم داشته باشد که پس از وقت نماز، به اندازه وضوی دو نماز وقت داشته باشد و سپس، حائض شده است، قضای هر دو نماز بر او واجب است.

س740: پس از اتمام حیض، به علت ناآگاهی به واجب بودن غسل حیض، بدون نیت غسل حیض، حمام رفتم ونماز خواندم، آیا باید آن نمازها را قضا کنم؟

– باید نمازها را دوباره بخوانید مگر اینکه آن شستشویی که بعد از پاکی از حیض انجام دادید به نیت پاکی از حدث حیض بوده باشد، که در این صورت، کافی است و ضرورتی برای تکرار نمازها وجود ندارد.

س741: اگر زن، پس از طلوع خورشید بیدار شود و خون ببیند ولی نداند آن خون، قبل از فجر خارج شده یا پس از آن، آیا قضای نماز صبح بر او واجب است؟

– درحالت ذکر شده، قضای نماز بر او واجب نیست.

س742: زنی به مدت دو هفته خونریزی داشته و در طول این مدت نماز نخوانده است، آیا قضای نمازهای این مدت بر او واجب است؟

– اگر خونریزی به دلیل بیماری یا عمل جراحی باشد و یا خون استحاضه باشد، باید قضای نمازها را بخواند، اما اگر صفات حیض را داشته باشد فقط قضای مازاد بر ایام عادت، بر او واجب است.

فصل چهارم

احکام اموات

موضوعات آن عبارتند از:

اول: احکام غسل میت

دوم: احکام کفن کردن

سوم: نماز برمیت

چهارم: احکام دفن

پنجم: غسل مس میت

ششم: آداب بعد از دفن

اول: احکام غسل میت

س743: میتی را غسل دادیم، بعد از پایان دو غسل، تکه کوچکی از چسب شفافی را در بدنش دیدیم، سپس غسل سوم را با آب تنها انجام دادیم و دو غسل اول، با سدر و کافور را تکرار نکردیم، حکم این مسأله چیست؟

– ازآن‎جایی که چسب مانع است، آن‎را برطرف کرده و غسل را دوباره انجام دهید، هرچند او را دفن کرده و مجبور به نبش قبر باشید؛ مگر اینکه نبش قبر به دلیلی ممکن نباشد مثل اینکه موجب هتک حرمت میت شود و یا بنا به دلیلی دیگر ممکن نباشد.

س744: آیا غسل مرده‏ای که جسمش، تکه تکه شده واجب است؟

– اگر آن قسمتی از بدن که مانده، شامل سینه هم باشد، غسل واجب است و الا غسل واجب نیست.

س745: جنینی که عمرش هشت هفته است آیا غسل، کفن و دفنش، واجب است؟

– غسلش واجب نیست، بلکه کافی است که آن‎را در پارچه‏ای بپیچند و دفن کنند.

س746: آیا هنگامی که زن می‏میرد، بر شوهرش حرام می‏شود؟ وآیا جایز است مرد، همسرش را غسل دهد؟

– زن، هنگامی که می‏میرد بر شوهرش حرام نمی‏شود؛ همچنین مرد نیز هنگامی که می‏میرد بر همسرش حرام نمی‏شود. بنابراین بر هر کدام از آنها جایز است، دیگری را غسل دهد و آماده‏اش کند. ولو اینکه هم جنس مرده، موجود باشد و هرچند مستلزم نگاه به عورت باشد.

س747: آیا شخص جنب، می‏تواند مرده را غسل دهد؟

– جایز است، زیرا طهارت از حدث اکبر یا اصغر برای غسل دهنده شرط نیست.

س748: اگرمرده، شخصی خنثی باشد، حکم چیست؟ و آیا مرد باید اورا غسل دهد وکفن کند یا زن؟

– اگرصفات یکی از دو جنس بر او غالب باشد با او معامله آن جنس می‏شود، درغیر این صورت باید قرعه انجام داد و بهتر این است که کسی که قرعه به او افتاده از روی لباس او را غسل دهد.

س749: با مرده‏ای که در زمان حیاتش، تغییر جنسیت داده، چگونه معامله می‏شود؟

– طبق همان جنسیتی که پس از عمل پیدا کرده است با او معامله می‏شود.

س750: آیا جایز است از مرده‏ای که در حال غسل دادن است، عکس انداخت؟

– بر اساس حکم اولیه، اشکالی ندارد؛ البته تا زمانی که منجر به کشف عورت یا هتک میت نشود.

دوم: احکام کفن کردن

س751: آیا جایز است مرده را با کفنی که برآن، بعضی از آیات قرآن نوشته شده، کفن کرد؟

– مانعی ندارد، ولی استحباب نوشتن بر کفن، با دلیل معتبر ثابت نشده است.

س752: آیا جایز است، مسلمان در زمان حیاتش برای خودش کفن تهیه کند؟

– جایز است، ولی چون از نیازهای فعلی‏‏اش نیست اگر یکسال پیش او باقی بماند، خمس دارد.

سوم: نماز میت

س753: آیا خواندن نماز میت بر کودکان مسلمان واجب است؟

– خواندن نماز میت، فقط بر کسی واجب است که به شش سالگی رسیده یا قبل از شش سالگی معنای نماز را یاد گرفته و می‏فهمیده است.

س754: آیا جایز است بر شرابخوار و کسی که خودکشی کرده نماز میت خواند؟ وآیا جایز است درنماز بر او گفته شود (اللهم لا نعلم منه الا خیرا)؟

– خواندن نماز، بر جنازه مسلمان گرچه گناهکار باشد، واجب است و خواندن دعای فوق، واجب نیست؛ بنابراین می‏شود پس از تکبیر چهارم. به استغفار برای میت اکتفا کرد. البته گفتن این عبارت مانعی ندارد اگر منظور از کلمه «خیر»، عقیده نیک باشد؛ زیرا میت، مسلمان است اگر چه فاسق و گنهکار باشد.

س755: آیا جایز است کسی که دچار حدث اکبر یا اصغر است بر میت نماز بخواند؟

– جایز است، زیرا طهارت، از حدث اکبر یا اصغر، برای کسی که برمیت نماز می‏خواند، شرط نشده است.

س756: حکم جنین سقط شده‏ای که عمرش کمتر از چهار ماه است، چیست؟

– واجب است آن‎را غسل داد وکفن و دفن کرد، ولی نماز بر او واجب نیست.

س757: حکم برپایی نماز میت در خیابان عمومی چیست؟ آیا تفاوت یا فضیلتی برای برپایی نماز میت در مسجد وجود دارد؟

– برپایی نماز میت در مسجد، مکروه است. و اگر انجام آن در خیابان عمومی ضرری برای رفت وآمد عابرین وماشینها داشته باشد، واجب است از آن پرهیز شود. ومعمولا در حیاط قبرستان این نماز بر پا می‏شود.

س758: آیا نمازی که زن بر میت می‏خواند صحیح است؟

نماز زن، بر میت صحیح است چه میت مرد باشد وچه زن، حتی اگر مرد هم برای خواندن نماز وجود داشته باشد. اما اگر نماز میت به جماعت خوانده شود ومردان، در آن حضور داشته باشند، امام به‏طور حتم باید مرد باشد.

س759: آیا برای نماز میت، وضو لازم است؟

– لازم نیست، اگر چه مستحب است نمازگزار با وضو باشد.

چهارم: احکام دفن

س760: آیا نبش قبر، برای دفن میت دیگر جایز است؟

– تا وقتی که جسد میت وجود دارد، این کار جایز نیست. البته ممکن است که مرده را بالای سنگهای لحد مرده دیگر دفن کرد بدون اینکه نبش قبر صورت بگیرد.

س761: آیا واجب است، وصیتی که مرده پیرامون مکان دفنش کرده، انجام داد؟

– بله، اگر امکان دارد باید انجام داد.

س762: حکم کسی که به روش غیراسلامی دفن شده و امکان خارج کردن او از قبر وجود ندارد، چیست؟

– اگر امکان خارج کردن جسد وانجام کارهای لازم نباشد، چیزی بر مسلمانان واجب نیست. البته می‏توانند بر او نماز بخوانند به این صورت که بر قبرش رو به قبله بایستند و نماز بخوانند.

س763: حکم استخوانهایی که در گورهای دسته جمعی پیدا می‏شود، چیست؟

– باید احکام غسل، دفن، نماز بر آنها و دفنشان‎را انجام داد.

س764: فرق بین دفن شدن درنجف اشرف و قبرستانهای عادی دیگر چیست؟

– درحدیث، وارد شده که دفن شدن در قبرستان وادی السلام، مستحب است و در قبرستانهای عادی دیگر اینگونه نیست.

س765: نظرتان پیرامون ریختن آب برروی قبرها در هنگام زیارتشان چیست؟

– درحدیث وارد شده که مستحب است بر قبر میت پس از دفن، و پنهان شدن جسد، آب ریخته شود، بلکه در هر بار زیارت میت مستحب است.

س766: حکم ریختن آب بر قبرها چیست؟ وآیا وقت مشخصی برای این کار وجود دارد؟

– در روایت وارد شده که مستحب است هنگام پوشاندن قبر مرده و یا درهر وقت، آب بر قبر ریخته شود. امام صادق علیه السلام فرموده ان: «الرش بالماء علی القبر حسن»؛ پاشیدن آب بر قبر نیکوست. یعنی درهمه وقت این عمل نیکوست و ازایشان، در مورد ریختن آب بر قبر نقل شده که فرموده اند: یتجافی عنه العذاب مادام الندی فی التراب- تا وقتی که رطوبت در خاک است، عذاب ازاو دور می‏شود. امام علی علیه السلام فرموده اند:« ان الرش علی القبور کان علی عهد النبی(ص)»؛ پاشیدن آب، بر قبرها در زمان پیامبر(ص) انجام می‏شد.

س767: وقتی که پیامبر(ص)، از ساختن قبرها و مرتفع کردن آنها نهی کرده و فرموده‏اند: «خیر القبور الدوارس»، بهترین قبرها، قبرهای صاف‏اند، چگونه بنای قبور اهل بیت (ع) را توجیه کنیم؟

– فرق است بین زیارتگاههایی که در آنها ضریح ساخته می‏شود و قبر داخل ضریح است و بین خود قبر. پس ممکن است قبرها، کهنه و ویران باشند اما آنچه وجود دارد بنایی است که دوستداران، برای بزرگداشت ائمه علیهم السلام روی آن قبرها بنا کرده‏اند و منافاتی میان این دو نیست. دقیقا مانند زمانی که کسی عزیزش را دفن می‏کند و لحد او را از نوع مخصوصی تهیه می‏کند و این لحد، کاملا مطابق دستورات پیامبر گرامی اسلام می‏باشد سپس پیرامون آن بنایی مثل اتاق می‏سازد وقبر، داخل آن اتاق قرار می‏گیرد که در این صورت کسی نمی‏گوید: این قبر یک ساختمان شده است. والله العالم

س768: چه عملی در هنگام دفن، مستحب است انجام دهیم تا سبب آرامش مرده شود؟

– در حدیث آمده است که مستحب است در هنگام دفن مرده از طرف او صدقه دهند ونزد قبرش قرآن بخوانند و شبی که او را دفن می‏کنند، نماز وحشت بخوانند. وازهمه اینها مهم‏تر اینکه پس از دفن، وصیتش اجرا شود؛ مخصوصا قسمتی که پیرامون حقوق مالی نسبت به خداوند متعال و مردم می‏باشد. که این مهمترین چیز برای آرامش مرده است وهرچه در انجام این امور تعجیل کنیم، رحمت الهی او را سریعتر شامل خواهد شد.

پنجم: غسل مس میت

س769: چه هنگامی غسل مس میت بر مکلف واجب می‏شود؟

– اگر لمس مرده پس از سرد شدن جنازه و قبل از انجام غسلهای سه گانه باشد، غسل مس میت واجب می‏شود و غسل فقط درصورتی که جسد بی واسطه لمس شود، واجب است؛ بنابراین اگر کسی مرده را از روی لباس یا با دستکش لمس کند، بر وی غسل واجب نیست؛ همچنین اگر موهای مرده را لمس کند و موهایش به مرده برخورد کند غسل واجب نمی‏شود.

س770: اگر قطعه جدا شده‏ای از مرده مثل دست یا پا و غیراینها را لمس کنیم، آیا غسل مس میت واجب می‏شود؟

– اگر قطعه‏ای که جدا شده شامل استخوان و گوشت باشد، غسل میت واجب می‏شود.

س771: در درس تشریح {کالبد شکافی} مجبور شدم اسکلت استخوان بدن انسان‎را لمس کنم، آیا غسل مس میت بر من واجب است؟

– غسل مس میت برشما واجب نیست، اگر چه احتیاط مستحب است که غسل را انجام دهید.

س772: آیا برای کسی که با دستکش، مرده را لمس کرده، غسل مس میت واجب است؟

– فقط درحالتی که لمس بدن بدون واسطه باشد غسل، واجب می‏شود.

س773: قبل از اینکه مرده سرد شود، او را لمس کردم آیا غسل مس میت بر من واجب است؟

– تا وقتی لمس جنازه قبل از سرد شدن آن باشد، غسل واجب نمی‏شود.

س774: اگر کسی گوشت خشک شده پایش را بکند آیا غسل مس میت بر او واجب می‏شود؟

– غسل، بر وی واجب نمی‏شود.

س775: اگر کودکی قبل از بلوغ مرده‏ای را لمس کرده باشد، آیا درهنگام بلوغ غسل مس میت بر او واجب می‏گردد؟

– بله، پس از بلوغ براو واجب می شود. همچنین اگر قبل از بلوغ، در حالی که ممیز بوده غسل را انجام داده، غسلش صحیح است.

س776: آیا مس میت، روزه را باطل می‏کند؟

– مس میت، روزه را باطل نمی‏کند.

س777: آیا برای تشریح حیوانات، غسل واجب می‏شود؟

– غسل مس میت، مخصوص لمس انسان مرده است؛ بنابراین برای لمس حیوان مرده واجب نمی‏شود.

س778: آیا غسل مس میت، شخص را از وضو بی نیاز می‏کند؟

– بله، غسل مس میت، شخص را از وضو بی نیاز می‏سازد.

س779: چند سال پیش، یکی از نزدیکانمان فوت کرد. او را لمس کردم ولی غسل نکردم، چون آن زمان نمی دانستم بر من واجب است. بعد از شش سال متوجه مسأله شدم. حال با توجه به اینکه در زمان لمس، ناآگاهی نسبت به مسئله داشتم، آیا باید نمازهایم را دوباره بخوانم؟

– غسل مس میت، هنگامی واجب می‏شود که جسد سرد شده باشد و هنوز او را غسل نداده باشند و بر فرض که غسل برشما واجب بوده، با غسل از حدث دیگری مثل حیض یا جنابت یا مثل اینها که بعد از آن انجام داده‏اید، حدث مس میت، از شما برداشته شده است و فقط نمازهایی را که در فاصله بین مس میت وغسل، از حدث دیگر خوانده‏اید، باید تکرار کنید.

ششم: آداب بعد از دفن

س780: آیا احترام جسد مرده، واجب است؟

– بله، احترام آن واجب وهتک و بی احترامی به میت حرام است، زیرا حرمت مرده مثل حرمت زنده است.

س781: آیا پوشیدن لباس سیاه، در مرگ ارحام، مکروه است؟

– کراهت ندارد ولی استحبابی هم برای آن وارد نشده است، اگر چه بخاطر رعایت عرف جایز است.

س782: آیا زیارت قبور، برای زنان جایز است؟

– بلی، جایز است.

س783: آیا واجب است هر هفته، امواتمآن‎را زیارت کنیم؟

– واجب نیست، بلکه شاید به عنوان مطلق زیارت قبور، مستحب باشد.  زیارت قبور بایستی سببی باشد برای پند گرفتن وبه یاد آوردن مرگ، تا برای چنین روزی آمادگی داشته باشد.

س784: آیا مرده از کارهایی که زنده‏ها انجام داده و ثوابش را به او هدیه می‏کنند، بهره مند می‏شود؟

– بله، شکی نیست که از هر عمل واجبی که از طرف او انجام می‏شود، بهره می‏برد و همچنین از هر عمل مستحبی که به او هدیه می‏گردد یا به نیابت از او انجام می‏گیرد و همچنین اگر به نیت میت اعمال نیکی انجام گیرد، ثواب آن به او می‏رسد.

س785: آیا جایز است که برای مرده غیرمسلمان، دعا و طلب مغفرت کنیم؟ و آیا ازآن نفعی می‏برد؟

– کسی که در حالت شرک، مرده است دعا و طلب مغفرت برای او نفعی ندارد. البته اگر درعلم الهی مستحق آن باشد، ممکن است از آن بهره مند شود.

س786: آیا برگزاری مجلس هفتم یا چهلم، جایز است یا اینکه فقط به سه روز عزاداری اکتفا شود؟

– در حدیث وارد شده که در سنت شریفه، عزاداری سه روز بود نه بیشتر. و برگزاری مجلس هفتم و چهلم بنابر رعایت عرف حرام نمی‏باشد.

س787: آیا گریه بر مرده، مضر است؟

– گریه بر میت، جایز است ولیکن بهتر است به حد افراط، که به آن جزع می‏گویند، نرسد.

س788: حکم به سر و صورت زدن برای مرده، چیست؟

– اگر موجب آزار و اذیت قابل توجهی نباشد، حرام نیست اما مکروه است، زیرا بر سر و صورت زدن از انواع جزع می‏باشد که از آن نهی شده است.

س789: آیا هنگامی که ثواب قرآن‎ را به روح مرده هدیه می‏کنیم خودمان با اختیار، از این ثواب بی‏نصیب می‏شویم؟ و آیا مرده رسیدن ثواب به روحش را واقعا حس می‏کند؟ و آیا مرده در اولین روزهای عید منتظر دوستانش است و زائرانش را می‏شناسد؟

– در احادیث شریفه وارد شده که چیزی از ثواب اهدا کننده کم نمی‏شود. و ثواب، به مرده می‏رسد و خدای متعال آن‎را قبول می‏کند. اما اینکه مرده منتظر دوستانش است، در بعضی احادیث آمده که مرده همان طور که در زمان حیات از زیارت دوستانش خوشحال می‏شود، درحال مرگ نیز با زائرانش، انس می‏گیرد و از زیارت آنها شاد می‏شود. ولی در خصوص زیارت قبور در روز عید چیزی که استحباب آن‎را برساند وارد نشده است.

س790: آیا هدیه قرآن یا سوره حمد به بیشتر از یک مرده، صحیح است؟

– صحیح است. و خدای متعال به هر کدام از آنها ثواب کامل می‏دهد.

س791: بهترین چیزی که مرده را خوشحال می‏کند چیست؟

– قرائت قرآن یا نماز ازطرف او و هدیه کردن ثواب آنها به او و این زمانی است که عمل واجبی، برگردن مرده نباشد. و الا انجام بعضی از آن واجبات به نیابت، از او بهتر است؛ البته این در صورتی است که عملی بنابر وصیت یا مانند آن واجب نگردیده باشد.

فصل پنجم: احکام تیمم

موضوعات آن عبارتند از:

1-موارد تیمم

2-چیزهایی که بر آن می‏شود تیمم کرد

3- نحوه تیمم کردن

4- احکام تیمم

اوّل: موارد تیمم

س792: مسافت شرعی که قبل از انجام تیمم، باید برای آب جستجو کرد، چقدر است؟

– هنگامی که مکلف در دائره‏ای به شعاع تقریبی 220 متر در زمین ناهموار و دو برابر این مسافت در زمین هموار علم به وجود آب نداشته باشد، تیمم او صحیح است، زیرا جستجو برای آب در همین محدوده کافی است. پس اگر در این محدوده، آب پیدا نکرد لازم نیست دربیشتر از آن جستجو کند و می‏تواند تیمم کند. ولی اگر علم به وجود آب، در فاصله کمی بیشتر از مقدار ذکر شده دارد و قادر به رسیدن به آن است واجب است به طرف آن رفته و آب را به دست آورد و وضو بگیرد؛ همچنین اگر از این هم دورتر باشد ولی رسیدن به آن بسیار راحت باشد. درغیر این صورت واجب نیست و تیمم کافیست.

س793: آیا به دلیل بودن لاک بر ناخنهایم، جایز است تیمم کنم؟

– صرف وجود مانع در اعضاء، مجوز برای تیمم نیست، مخصوصا وجود مواد چسبنده‏ای مثل مورد ذکر شده، مانعی برای شستن پوست نیست؛ لذا برطرف کردنش واجب نیست و وضو با آن صحیح است.

س794: از بیماری پوستی در ناحیه چشم رنج می‏برم و علاج آن به قراردادن ماده‏ای روی آن است که تمام آن قسمت را می‏پوشاند و باید بیشتر از دو روز، روی آن باشد. آیا دراین حالت مجاز به تیمم هستم؟

– اگر امکان استفاده ازآب و دست کشیدن بر پوشش چشم را دارید باید وضوی جبیره‏ای بگیرید به این صورت که بر ماده ذکر شده دست بکشید. دراین حالت نیازی به تیمم نیست و در غیر این صورت، تیمم جایز است.

س795: آیا جایز است بخاطر التهاب سینوسها، برای نماز صبح تیمم کنم؟

– اگر استفاده از آب، بیماری را زیاد می‏کند یا ترس از زیاد شدن آن دارید، جایز است تیمم کنید.

س796: زخمی در سرم وجود دارد که مقداری خون خشک شده بر روی آن است و استفاده از آب هم ممکن نیست، زیرا برای زخم ضرر دارد، آیا می‏توانم تیمم بدل از وضو انجام دهم؟

– تا وقتی که می‏توانید وضو بگیرید، و برچیزی که جلوی سر را با آن بسته‏اید مسح جبیره ای بکشید، تیمم کردن صحیح نیست.

س797: اگر مکلف در جایی باشد که غسل کردن مشقت داشته باشد، آیا جایز است تیمم بدل از غسل انجام دهد؟

– با وجود مشقت، تیمم و نماز باآن صحیح است.

س798: زنی که از حیض پاک شده ولی بخاطر سفر با هواپیما یا قطار، امکان غسل کردن را ندارد و این حالت تا چند روز ادامه دارد، در این حالت حکمش چیست؟ حکم کسی که دراین حالت جنب می‏شود چیست؟

– اگر امکان طهارت با آب را ندارد گرچه این امر بخاطر مشقت زیادی در غسل کردن باشد، واجب است برای نماز، تیمم بدل از غسل بجا آورد و در نمازهای بعدی، وضو گرفتن کافیست. اگر مانع برطرف شد و قدرت بر غسل پیدا کرد، غسل می‏کند و نمازهای قبلی که با تیمم خوانده صحیح است. اما اگر این کار را نکرد و بدون تیمم نماز خواند، نمازش باطل است و باید دوباره بخواند. شخصی هم که در این حالت جنب شده حکمش همین است.

س799: آیا کسی که در حال جنابت برای نماز صبح بیدار شده، جایز است بخاطر تنبلی در غسل و نماز تا حدی که وقت برای غسل تنگ شود، غسل را به تأخیر انداخته و تیمم کند و نماز بخواند؟

– اگر قبل از طلوع خورشید به مقداری که برای غسل وقت داشت از خواب بیدار شود، جایز نیست سستی کند تا وقت تنگ شود و باید زمانی را انتخاب کنید که غسل برایتان رنج آور نباشد و نفستان‎را به لوازم تقوا مجبور کنید.

س800: بعضی اوقات آب کافی برای غسل ندارم. آیا واجب است وقتی آب به دست آوردم غسل را تکرار کنم؟

– هنگامی که وقت تنگ است، وظیفه تیمم می‏باشد و واجب است هنگامی که آب به دست آمد برای اعمالی که طهارت شرط آن است، غسل کرد.

س801: آیا جایز است کسی که دچار وسواس است، تیمم بدل از غسل انجام دهد؟

– تیمم کردن به دلیل ذکر شده صحیح نیست، بلکه واجب است بدون توجه به وسواس غسل کند.

س802: کسی که آب برای سرش ضرر دارد آیا صحیح است بدون شستن سر غسل کند؟

– غسل به این صورت صحیح نیست و باید در این حالت تیمم کند.

س803: آیا جایز است زن بخاطر حضور افراد نامحرم، تیمم بدل از وضو کند؟

– وظیفه‏اش وضو است به همراه پوشاندن خود از مردان نامحرم که معمولا امکان پذیر است، هر چند با مخفی کردن دستانش جلوی بدنش و کشیدن مسح سر از زیر پوشش باشد، و درهر صورت اگر امر بین تیمم و ظاهر کردن قسمتی از بدن در برابر نامحرمان باشد که نگاه به آن قسمت حرام است، تکلیفش تیمم است.

دوم: آنچه تیمم بر آن صحیح است

س804: آیا جایز است در تیمم، دستها را بر موزائیک یا سیمان یا کاشی زد؟

– باید تیمم برچیزی باشد که عنوان زمین یا خاک بر آن صدق کند و از آن‎جایی که موارد ذکر شده بجز کاشی از زمین گرفته شده‏اند، تیمم بر آنها صحیح است به شرطی که سطح ظاهر آنها با چیزی که عنوان زمین بر آن صدق نکند، پوشیده نشده باشد و از آن‎جا که کاشی، دارای چنین پوششی است، تیمم بر آن صحیح نمی‏باشد.

س805: اگر خاک نباشد، آیا جایز است برگرد و غبار تیمم کرد؟

– شرط نیست که تیمم با خاک انجام شود، بلکه تیمم برهر چه عنوان زمین بر آن صدق کند صحیح است، مثل سنگ. پس اگر چنین چیزی یافت نشود می‏توان برگرد و غبار تیمم کرد مخصوصا اگر بشود آن‎را جمع کرد تا مثل خاک گردد.

سوم: طریقه تیمم کردن

س806: تیم چگونه انجام شود؟

– تیمم به این صورت است: اول: خاک خشک و پاکی را آماده می‏کنیم یا تخته سنگی از صخره یا مرمر به اندازه‏ای که 2 کف دست باز، روی آن جا بگیرد.

دوم: به قدر امکان، موانعی که برکف دستان و صورت وجود دارد را برطرف می‏کنیم. همچنین زینتهایی مثل انگشتر و مثل آن که بر دست وصورت قراردارد و پوست را می‏پوشاند باید جدا کرد. واجب نیست که این اعضاء، پاک باشد؛ اگرچه بهتر، پاک بودن آنها است. جایز است با اعضاء نجس تیمم کردد، به شرطی که نجاست خشک باشد.

سوم: اینگونه نیت می‏کنیم که: (تیمم بدل از وضو انجام می‏دهم قربه الی الله) و شرط نیست که نیت به زبان آید، بلکه نیت قلبی کافیست.

چهارم: کف دستها را برخاک می‏زنیم سپس آنها را از خاک و غباری که به آنها چسبیده است پاک می‏کنیم [مثلا آنها را به هم می زنیم] سپس پیشانی را با کف دو دست و به صورت همزمان مسح می‏کشیم با توجه به اینکه مسح باید از بالا- محل روئیدن موی سر- به طرف ابروها باشد و محدوده مسح در عرض، به اندازه دو کف دست و در طول از محل رویش مو تا ابروهاست و ابروها را نیز شامل می‏شود.

پنجم: سپس روی دست راست را باکف دست چپ از مچ تا اطراف انگشتان مسح می‏کنیم و بعد روی دست چپ را با کف دست راست، از مچ، تا آخر انگشتان مسح می‏کنیم.

و اینجا تیمم بدل از وضو تمام می‏شود؛ لیکن اگر فرض کنیم بر مکلف، غسلی به سبب جنابت یا حیض یا تماس یا غیر اینها واجب شده ولی امکان غسل ندارد و می‏خواهد برای نماز تیمم کند، تیمم به همان صورت ذکر شده است؛ با این تفاوت که در نیت می‏گوید: تیمم بدل از غسل انجام می‏دهم قربه الی الله، و مستحب است پس از اینکه با ضربه اول صورت و دستها را مسح کرد، بار دیگر کف دستها را به خاک بزند و فقط دستهایش را مسح کند.

چهارم: احکام تیمم

س807: کسی که دچار حدث اکبر است و بخاطر بیماری یا نداشتن آب، وظیفه‏اش تیمم است، آیا پس از برطرف شدن سبب تیمم، واجب است غسل کند؟

– در این هنگام غسل، براو واجب است.

س808: اگر انجام غسل یا وضو، باعث تمام شدن وقت نماز شود، آیا غسل و وضو صحیح است؟

– اگر علم به تنگی وقت دارد و عمدا این کار را انجام می‏دهد، عملش باطل است و گرنه صحیح است.

س809: اگر آب به اندازه‏ای باشد که یا با آن وضو گرفت و یا فرش مسجد را تطهیر کرد: کدام مورد مقدم است وضو یا تطهیر مسجد و تیمم؟

– باید مسجد را تطهیر کرد و برای نماز تیمم کرد، البته اگر امکان تهیه آب در وقت نماز نباشد.

س810: اگر جنب شدم و بخاطر بیماری، تیمم بدل از غسل انجام دادم و پس از تیمم کمی منی روی بدنم دیدم، آیا تیمم باطل است؟

– بخاطر وجود منی، تیمم باطل نمی‏شود و واجب است محلی که منی در آن بوده است را، تطهیر کنید.

س811: آیا اعمال قضائی را که با تیمم انجام داده‏ام، باید تکرار کنم؟

– اگر تیمم، بخاطر عدم امکان استعمال آب به دلیل بیماری باشد، نمازهای قضائی که با این تیمم خوانده می‏شود، صحیح است؛ ولو بیماری به گونه‏ای است که امید به بهبودی آن باشد.

س812: آیا روزه‏های قضائی که به سبب بیماری با تیمم بدل از غسل انجام دادم را، باید دوباره انجام دهم؟

– روزه هایی که گرفته صحیح است، ونیاز به تکرار نیست.

[1] . سوره مایده، آیه 6.

[2] . مایده، آیه 6.