تفسیر من وحی القرآن

تفسیر من وحی القرآن ۲۰ جلد است که آیه الله سید محمد حسین فضل الله کوشیده است در طی دروس تفسیری خویش مفاهیم اصلی و پویای قرآن را استخراج کند تا همراه با همه قضایا و شرایط تازه ای که انسان مسلمان با آن ها رو به روست زندگی در چارچوب قرآن به حرکت درآید و این امر با الهام گیری عمیق تر و گسترده تر فکری از مفاهیم و معانی قرآنی امکان پذیر است. تفسیر من وحی القرآن همه آیات و سوره های قرآن را شامل می شود.

شیخ محمد هادی معرفت در کتاب التفسیر و المفسرون در معرفی تفسیر من وحی القرآن می نویسد:

«من وحی القرآن تفسیری تربیتی و اجتماعی است و بهترین تفسیری است که روح انقلابی گری را با حیات اسلامی پیوند زده است. مؤلف این تفسیر سید محمد حسین فضل الله از درخشان ترین چهره های علمای اسلامی لبنان است که در جهت احیای فضای قرآنی در همه عرصه های مادی و معنوی می کوشد. شبیه کاری که سید قطب در تفسیر فی ظلال القرآن انجام داده است. با این تفاوت که سید محمد حسین فضل الله آموزه های صادره از اهل بیت(ع) را در زمینه تربیت نسل مسلمان بر آن افزوده و تفسیر خود را متناسب با همه ادوار زمانی ارائه داده است.

تفسیر سیمای تربیتی ـ به معنای اصطلاحی آن ـ به خود گرفته است که این امر در ارتقاء بخشی انسان در همه زمینه ها تبلور یافته است و می کوشد راباطه تنگاتنگی بین انسان و محیط طبیعی و اجتماعی وی به وجود آورد تا بدین ترتیب خلافت الهی در روی زمین تحقق یابد. این تفسیر از شیوه ادیبانه ممتازی برخوردار است. از این رو آمیختگی تامی با سبک علمی ادبی پیدا کرده است، به نحوی که خیلی خوب خواننده را به خود جذب نموده و شیفته خویش می سازد.»

سیدمحمدعلی ایازی در شناخت نامه تفاسیر پیرامون تفسیر من وحی القرآن می نویسد: «من وحی القرآن، از تفاسیر اجتماعی و حرکت زای شیعی است که مفسر با هدف بهره گیری های ارشادی و تربیتی در میان جوانان و علاقمندان بازگشت به قرآن را القا کرده است. با این همه، تفسیری است علمی و استدلالی که به نکات دقیق و مورد بحث در تفاسیر اشاره می کند و با ریزبینی به بررسی مسائل می پردازد. به نیازهای انسان معاصر، پاسخ می دهد و تلاش می کند تفسیری عصری، مطابق با پرسش های جدید، ارائه کند. به همین دلیل، با کلیاتی از پیام سوره و آیه مباحث خود را شروع می کند و به تحلیل در اطراف موضوع می پردازد. در زمینه مسائل اجتماعی متناسب با آیه پرسش هایی را در می افکند و با همان نگرش راه جویی برای اجراپذیر کردن دستورات الهی، پاسخ آنها را می دهد؛ لذا صبغه هدایتی و تربیتی آن بسیار قوی است.

از سوی دیگر، مواردی که نیازمند تحلیل و تقریب عقلی است، بحث را مستدل کرده و با تفسیری خردورزانه مطالب را بیان می کند. به همین دلیل، تفسیر، کاملاً اجتهادی و عصری است و نکات بدیع و قابل توجه بسیار دارد.

این تفسیر، در توضیح آیات و تحلیل مسائل اعتقادی و اجتماعی، به تفسیر المیزان، نظر دارد. مواردی هست که کلام علامه طباطبایی را نقل و نقد می کند. مواردی هست که بدون نقد و معین کردن قائل، آن را نقل می کند. در زمینه طرح مسائل ادبی و نکات بلاغی، خویشتن دار است. به این معنا که سعی دارد این مباحث را در شکل متداول آن طرح نکند و آن جا که ضرورت داشته باشد، با بیانی لطیف و گذار اشاره وار رد شود.

در مجموع، تفسیر من وحی القرآن از تفاسیر بسیار مفید اجتماعی عصر حاضر است که سوگمندانه فارسی زبانان ما از استفاده آن محروم هستند و جای ترجمه آن خالی است.

امید است همان طوری که مؤلف محترم وعده تجدید نظر و ارائه جامع تر آن را نوید داده است، جامه عمل بپوشد و در شکل دلنواز و دلپذیر و آراسته، زینت بخش کتاب خانه ها گردد. »

خوشبختانه خداوند متعال توفیق داد تا علامه مرجع سید محمد حسین فضل الله پیش از وفات خویش، تفسیر من وحی القرآن را مورد بازنگری قرار دهند. در این تلاش علمی بخش‌های بسیاری به چاپ قبلی تفسیر افزوده شد و سومین ویراست آن در ۲۰ جلد در سال ۲۰۱۸ به چاپ رسید و در اختیار علاقمندان قرار گرفت.