خدمات عمومی

|   خدمات فرهنگی و اجتماعی

الف) دفتر خدمات اجتماعی

سرآغاز؛

دفتر خدمات اجتماعی جهت انجام رسالت اسلامی و انسانی فعاليت هايش را از سال 1983 آغاز كرد. يكی از ويژگی های جامعه مدنی داشتن نهادهایی مردمی و خودجوش است كه بصورت داوطلبانه به امور اقتصادي، اجتماعي، فرهنگی و سياسی جامعه می پردازند. در ناملايمات خصوصاً در فضای جنگ و درگيري، اين بزرگ مردان هستند كه با انديشه و بخشندگی خود جامعه مدنی را تشكيل می دهند.

علامه مرجع سيد محمد حسين فضل الله يكی از بزرگان امّت اسلامی ماست كه دردها، دغدغه ها و رنجهای روزمرّه مردم را در ابعاد گوناگون آن به دوش می كشند تا مشعلی روشن در شبهای تاريك امت اسلامی باشند. او توانست انديشه خود را در قالب مؤسساتی بريزد كه سعی در پر كردن خلأها و انجام خدمات عمومی دارند. يكی از این مؤسسات دفتر خدمات اجتماعی است كه دستان پرتوان همبستگی اجتماعی آن را پديد آورده است و البته بذر اوليه آن را علامه مرجع سيد فضل الله كاشته اند. و در اين ميان تلاشهای نيكوكاران ريشه های اين نهاد اجتماعی را مستحكم تر ساخت.

پس از 22 سال از تأسيس دفتر خدمات اجتماعي، اكنون اين نهاد نيكوكاری دنبال يتيم است تا او را سرپرستی كند، دنبال نيازمند است تا نياز او را رفع كند، دنبال عقب افتاده است تا او را توانمند سازد و دنبال كهنسال است تا او را مورد بخشش خويش قرار دهد و هيچ گاه از اين تلاش خود دست بر نمی دارد كه خداوند متعال فرموده است: «و أمّا اليتيم فلا تقهر و أمّا السائل فلا تنهر»

 

اهداف؛

دفتر خدمات اجتماعی سعی دارد با بهره گيری از امكانات و توانمندی های خيرين، به نيازمندان، فقرا، ايتام، عقب افتادگان و كهنسالان كمك نمايد. از اين رو طبيعی است كه نيكوكاران برای تقويت اين نهاد مقدّس از يكديگر پيشی گيرند و دفتر نيز با دقت و وسواس بسيار به توزيع كمكها بپردازد.

دفتر خدمات اجتماعی بر آن است تا خانواده ها را به سطح مقبولی از زندگی برساند و نسل های فرهيخته ای را در دامان خانواده هايشان تربيت نمايد.

 

خدمات دفتر؛

فعّاليت های دفتر خدمات اجتماعی بسيار متنوّع و گوناگون است كه در خاك اين وطن ريشه دارد و سايه سار خير و نيكوكاری آن تمام سرزمين لبنان را زير پوشش خود دارد و همانا يك هدف واحد را دنبال می كند و آن خدمت به مردم است.

 

رسالت دفتر؛

دفتر يك چيز را نصب العين خود قرار داده است و آن اين است كه اراده افراد گوناگون جامعه را در يك جهت كه همان نيكوكاری است سوق دهد. دنبال خانواده های نيازمند است تا با برنامه های حمايتی و تربيتی خود آنان را تحت پوشش قرار دهد. دفتر، اين رسالت اسلامی را اساس كار خود قرار داده است و سرچشمه زلال انديشه های مرجع دينی سيد محمد حسين فضل الله ـ دام ظله ـ تعيين كننده اقدامات عملی آن است. در پی آن است تا بهترين آينده را برای نسل هايی كه حاصل آرمان های جامعه لبنانی هستند بسازد.

 

دفتر خدمات اجتماعی از چند مديريت تشكيل شده است:

1ـ مديريت اجتماعي؛

كار مديريت اجتماعی خدمت به فقرا، ايتام و نيازمندان است و می كوشد تا از طريق ارائه كمك های نقدی، جنسي، پزشكی و تربيتی نيازمندی های ضروری آنها را برآورده سازد. اين ها همگی از محل كمك های خيرين تأمين می شود.

مديريت اجتماعی بر آن است تا دست ايتام، فقرا، مستمندان، عقب افتادگان و سالخوردگان را بگيرد تا شرايط مادی و معنوی زندگی آن ها را بهبود بخشد و به آنها كمـك كند تا با مشكلات زنـدگی مـقابله كنـند. از اين رو می كوشد تا اعتماد آنان را به خود و جامعه خود استحكام بخشد.

كـمك های مـديريت اجـتماعی متناسب با وضعيت خانواده ها تفاوت می كند. هر ماهه 6200 خانواده از كمك های غذايی مديريت اجتماعی بهره مند می شوند. كمك های غير نقدی از قبيل لوازم خانگي، لباس، كفش و مانند آن تقديم فقرا، ايتام و نيازمندان می شود.

در ماه رمضان علاوه بر كمك های مالي، كمك های ديگری از قبيل نان، گوشت، سبزي، ميوه و مواد غذايی ديگر مورد نياز خانواده توزيع می شود.

 

سرپرستی يتيم در داخل خانواده اش؛

مديريت اجتماعی بر اين باور است كه يتيم به ويژه در سنين كودكی نيازمند عطوفت و مهربانی خانواده خويش است. از اين رو سعی در تحكيم اين رابطه دارد تا يتيم رشد متوازنی نمايد و هيچ گونه مشكلی برای او پيش نيايد. مديريت اجتماعی افزون بر 7640 يتيم را اينگونه تحت سرپرستی خويش دارد.

 

رسيدگی به فقرا؛

به منظور دور داشتن فقرا از خطرات و انحرافات و حفظ كرامت خانواده شان مديريت اجتماعی از فقرا در درون خانواده هايشان مراقبت و سرپرستی می نمايد.

هدف مديريت اجتماعی از سرپرستی فقرا در درون خانواده هايشان اين است كه حداقل شرايط لازم برای زندگی را برای آنان فراهم آورد تا آنان بتوانند بر مشكلات زندگی خود فائق آيند.

مديريت اجتماعی افزون بر 20630 فقير را اينگونه تحت مراقبت خويش دارد و كمك های مالی ماهانه و سهميه های غذايي، دارويی و البسه خود را در اختيار آنان قرار می دهد.

 

رسيدگی به سالخوردگان؛

سالخوردگان با ناتوانی جسمی رو به رو هستند. از اين رو نمی توانند به تأمين روزی خود بپردازند. رسيدگی به سالخودرگان يك وظيفه اجتماعي، ميهني، انسانی و دينی است.

دفتر خدمات اجتماعی سعی دارد در راستای راهنمايی های علامه مرجع ـ دام ظله ـ پرده های فراموشی را از برابر آنان بردارد تا همگان در رسيدگی به آنان مشاركت ورزند. آنان امروزه مساعدتهای مناسبی را دريافت می كنند. دفتر خدمات اجتماعی 423 سالخورده را تحت پوشش خود دارد.

رسيدگی به عقب افتادگان در داخل خانواده هايشان؛

دفتر خدمات اجتماعی عقب افتادگان جسمی و ذهنی را مورد توجه قرار داده و نيازهای زندگی روزانه آنان را تأمين می نمايد. دفتر خدمات اجتماعی با ارائه كمك های پزشكی و مالی سعی دارد تا زندگی كريمانه و مستقلانه ای را بر آنان فراهم نمايد. دفتر خدمات اجتماعی به 965 عقب افتاده كمك می كند.

 

2ـ مديريت سلامت؛

 تامين دارو؛

مديريت سلامت دفتر خدمات اجتماعي، داروهای مورد نياز تمام خانواده های تحت پوشش خود را تأمين می كند. اين كار در داروخانه های طرف قرارداد انجام می شود.

 

راديولوژي؛

مديريت سلامت 40% هزينه راديوگرافی و 50% هزينه سایر روش های پرتودرمانی را تأمين می كند.

 

اطلاع رسانی پزشكي؛

مديريت سلامت با استفاده از شبكه پزشكی خود در رابطه با بيماريهای كشنده از قبيل سرطان، پوكی استخوان، مرض قند و فشار خون از طريق نشريات، اكيپ های تبليغاتی و غذا دادن به كودكان اطلاع رسانی می نمايد.

 

درمان؛

طی قراردادی كه با بيمارستان بسته شده است، بيمارستان بيمار را به خرج وزارت بهداشت لبنان از خانواده تحت پوشش تحويل می گيرد و دفتر خدمات اجتماعی ما به التفاوت را می پردازد، همين طور دفتر خدمات اجتماعی مبالغ معينی را برای بعضی از جراحی ها می پردازد تا از بار مشكلات خانواده بكاهد.

بعضی از پزشكان و بيمارستان های منطقه در تأمين ما به التفاوت بيمه مشاركت دارند. مديريت سلامت با همكاری پزشكان بعضی از بيماران خاص را در منازلشان مورد معاينه قرار می دهند.

 

3ـ مديريت تكفّل؛

اين مديريت از طرح محدودی آغاز گرديد كه هدف آن شريك ساختن نيكوكاران در مجموعه ای بود كه اساس كار آن را تكفل تشكيل می داد. اندك اندك روشنايی اين مشعل فزونی گرفت و اكنون می توان گفت كه حلقه وصل بين كفالت كننده و كفالت شونده است.

اين رابطه باعث می شود كه اشكال فقر و ناتوانی از بين برود و كفالت كننده در بازسازی ساختار خانواده ها سهيم گردد و با توجه به توانايی های خود، يتيم، فقير، ناتوان يا عقب مانده ای را تحت سرپرستی خويش قرار دهد و از طريق مديريت تكفّل نيازمندی زندگی او را تأمين نمايد.

اين مديريت يكی از مديريت های پيشگام در دفتر خدمات اجتماعی است و نقش ارزشمندی در تأمين نيازمندی های خانواده های بی سرپرست و نيازمند ايفا می كند.

 

تكفّل چيست؟

تكفّل يك رابطه انسانی بين كفالت كننده و كفالت شونده است و مديريت تكفّل دفتر خدمات اجتماعی اين امر را مديريت و سازمان دهی می كند تا كفالت شونده با امنيت تمام به زندگی عادی خود ادامه دهد.

تكفّل حالت های گوناگونی دارد: كفالت يتيم، رسيدگی به فقير، رسيدگی به ناتوان. چگونگی كفالت را مديريت تكفل سازمان دهی می كند كه به سادگی انجام می گيرد.

 

چگونگی تكفّل؛

درخواست های فقرا و نيازمندان از اقصی نقاط كشور در نزد دفتر خدمات اجتماعی وجود دارد و از طريق اين دفتر فرد كفالت كننده شناخت كافی نسبت به كسی كه می خواهد كفالت او را به عهده بگيرد پيدا می كند. اين شناخت از طريق كارت شناسايي، درخواست خانواده فرد كه نزد دفتر موجود می باشد يا از طريق بازديد از محل زندگی كفالت شونده ـ با هماهنگی دفتر ـ حاصل می شود. پس از انجام ترتيبات لازم برای اين كار توسط مديريت تكفل، كليه كمك های كفالت كننده در پرونده خاص كفالت شونده ثبت می شود.

 

انواع تكفّل؛

·            كفالت جزئي؛ كفالت كننده بخشی از هزينه های كفالت شونده را عهده دار می شود كه بين 300 تا 500 دلار در سال است.

·            كفالت نيمه كلي؛ كفالت كننده حد متوسطی از هزينه های كفالت شونده را عهده دار می شود كه بين 500 تا 1000 دلار در سال است.

·            كفالت كلي؛ كفالت كننده تمام هزينه های كفالت شونده را به عهده می گيرد كه شامل 2500 دلار در سال می شود.

 

كسانی كه از خدمات مديريت تكفّل بهره مند می شوند:

1ـ ايتام؛ شامل دو دسته می شود. ايتامی كه فاقد سرپرستند و ايتامی كه مشغول به تحصيل هستند.

2ـ فقرا؛ فقرايی كه نمی توانند به خانواده خود رسيدگی كنند؛

3ـ عقب مانده يا بيمار بودن سرپرست خانواده يا اين كه يكی از اعضای خانواده بيماری دائمی خاصی داشته باشد.

منابع مالی كفالت؛

1ـ حقوق شرعی كه شامل سهم امام و سهم سادات می شود.

2ـ وجوه مخصوص ايتام.

3ـ صدقات.

4ـ نذورات.

5ـ زكات.

 

4 ـ مديريت صدقات؛

قلك تقويمي؛

دفتر خدمات اجتماعی تقويم ساليانه ای را طراحی كرده است كه حاوی بعضی از مسائل فقهی و سخنان «سيد» در مناسبت های گوناگون است. همراه تقويم قلكی نيز وجود دارد.

يكی از اهداف قلك اين است كه اعضای خانواده هر روز با كندن برگی از تقويم صدقه ای را نيز داخل قلك بريزند. اين طرح موجب گرديده است تا كمك های بسياری توسط دفتر خدمات اجتماعی برای كمك به نيازمندان جمع آوری شود.

 

قلك نيكوكاران؛

قلك نيكوكاران نقش ارزشمندی در امور خيريه دفتر خدمات اجتماعی دارد. صدقات، نذورات، وجوه مخصوص ايتام و همه امور حسبيه به اين قلك ها ريخته می شوند. اين قلك ها در بين خانواده های سراسر كشور توزيع می شود و همه افراد خانواده در اين امر خير سهيم می شوند. اين بخشش های اندك چون جويبارهايی به هم می پيوندند و رودهايی از خير و بركت را در سراسر كشور جاری می سازند.

 

صندوق نيكي؛

اين صندوق در مكان های تجارتی در لبنان توزيع می شود تا صدقه دهندگان برای دفع بلا و شاد كردن دلهای نيازمندان صدقات خود را در آن بريزند.

 

5 ـ مديريت فعّاليت ها؛

دفتر خدمات اجتماعی اعتقاد دارد كه پيوند با فرزندان جامعه، خانواده های فقير و ايتام و سالخوردگان و عقب ماندگان از اهميت بسياری برخوردار است. اين ارتباط محدود نبوده بلكه بايد همه جانبه و فراگير باشد. چرا كه فقط ارائه كمك های مادی برای ساختن يك خانواده كافی نيست بلكه همه امور خانواده بايد مورد توجه قرار گيرد.

از اين رو فعّاليت های دفتر بسيار گوناگون گرديده است و شامل فعّاليتهای تربيتي، فرهنگی و تفريحی هدفمدار می شود. مديريت فعّاليت های دفتر خدمات اجتماعی متصدی اين امر است و در طول سال تحصيلی كلاسهای تقويتی برای بعضی از دانش آموزان برگزار می كند و در خلال تعطيلات تابستانی سفرهای تفريحی و اردوهای آموزشی را داير می كند تا ضمن اينكه تعطيلات تابستانی برای دانش آموزان جنبه تفريحی دارد از نظر آموزشی و علمی نيز مفيد باشد.

اين مديريت برنامه هايی را برای خانواده ها نيز دارد. با مشاركت متخصصان روان شناسی و علوم تربيتی مباحث مفيدی برای خانواده ها ارائه می شود تا خانواده ها با روشهای مفيد و مؤثر برای تربيت فرزندان شان آشنا شوند.

اعتقاد داريم كه همه افراد خانواده توانمندی ها و استعدادهای نهفته ای دارند كه نيازمند رشد، مواظبت و راهنمايی هستند. مديريت فعّاليت ها بخش ويژه ای را مأمور اين كار كرده است تا به كشف استعدادهای نهفته در خانواده بپردازد و آنها را در مسير درست راهنمايی نمايد تا ثمرات فراوانی را برای خانواده و جامعه به وجود آورد.

 

 

6ـ گروه های داوطلب مردمي، سربازان گمنام؛

علامه مرجع حضرت آيت الله العظمی سيد محمد حسين فضل الله خطاب به آنان می گويد: «من شما را پيشگامان نيكوكار و آگاهی می دانم كه تمام توانايی های خود را تقديم ايتام، فقرا، مستمندان و عقب افتادگان محروم می كنيد؛ زيرا كسی كه به نيكی راهنمايی می كند مثل خود نيكوكار است «فاستبشروا ببيعكم الذی بايعتم به» و خداوند متعال اين بشارت را در دنيا و آخرت شامل حال شما بگرداند.»

دفتر خدمات اجتماعی خدماتی را در عراق در دست انجام دارد كه جزئیات آن به زودی در اختيار علاقمندان قرار خواهد گرفت.