مسجد الاقصى‌

|   اماکن اسلامی

معرفى‌:

مسجد الاقصى‌ قبله‌ى‌ نخستين‌ مسلمانان‌ و محل‌ عروج‌ پيامبر اكرم‌ (ص‌) به‌ آسمان‌هاست‌. اين ‌مسجد قبله‌ى‌ انبياى‌ پيشين‌ و نقطه‌ى‌ آغاز دعوت‌ آنان‌ به‌ سوى‌ خداوند متعال‌ است‌. كه‌ اينك‌ به ‌پليدى‌ صهيونيست‌ها،  اين‌ دشمنان‌ تاريخى‌ اسلام‌ آلوده‌ شده‌ است‌.

 

موقعيت‌:

اين‌ مسجد در بخش‌ جنوبى‌ صفه‌ى‌ حرم‌ قدسى‌ شريف‌ واقع‌ شده‌ است‌.

 

بناى‌ آن‌:

خليفه‌ى‌ اموى‌ عبدالملك‌ مروان‌ اين‌ مسجد را در سال‌ 72 هجرى‌ بنا نهاد. او در بناى‌ اين‌ مسجد ومسجد قبه‌ الصخره‌ از بازمانده‌هاى‌ يك‌ كليساى‌ قديمى‌ به‌جاى‌مانده‌ از دوران‌ امپراتور ژوستينيان ‌استفاده‌ كرد. عبدالملك‌ مروان‌ بودجه‌اى‌ بالغ‌ بر خراج‌ هفتاد ساله‌ى‌ سرزمين‌ مصر را به‌ اين‌ بنا اختصاص‌ داد.

رجاء بن‌ حياه‌ كندى‌ از علماى‌ مسلمان‌ و نيز يزيد بن‌ سلام‌ از معماران‌ شهر قدس‌ بر ساخته‌ شدن‌اين‌ مسجد نظارت‌ كردند. نام‌ «مسجد الاقصى‌» برگرفته‌ از واقعه‌ى‌ معراج‌ رسول‌ اكرم‌ (ص‌) از مسجد الحرام‌ به‌ اين‌ مسجد است‌. اقصى به‌ معناى‌ «دورترين‌» است‌، چرا كه‌ اين‌ مسجد نسبت‌ به‌اهالى‌ مكه‌ دورترين‌ مسجد در كره‌ زمين‌ بود كه‌ زيارت‌ آن‌ به‌ آنان‌ توصيه‌ شده‌ بود. اين‌ مسجد به‌‌نام‌هاى قبه ‌الصخره‌ و بيت‌ المقدس‌ نيز ناميده‌ مى‌شود.

 

توسعه‌ و بازسازى‌:

وليد ابن‌ عبدالملك‌ در سال‌ 86 هجرى‌ توانست‌ آن‌ چه‌ را پدرش‌ آغاز كرده‌ و ساخته‌ بود تكميل‌نمايد.

در سال‌ 173 هجرى‌ (780 ميلادى‌) المهدى‌ خليفه‌ عباسى‌ اين‌ مسجد را به‌ صورتى‌ متين‌تر ازسابق‌ بازسازى‌ كرد. و در عين‌ حال‌ قسمت‌ هاى‌ قديمى‌ آن‌ را كه‌ از زلزله‌ در امان‌ مانده بود هم‌ چنان ‌محفوظ‌ نگاه‌ داشت‌. او در اين‌ بازسازى‌ ستون‌ ها را از سنگ‌ ساخت‌.

در سال‌ 198 هجرى‌ (814 ميلادى‌) در دوران‌ مأمون‌ عباسى‌ قسمت‌ هاى‌ فرو ريخته‌ى‌ مسجد ترميم‌ شد.

در سال‌ 426 هجرى‌ (1022 ميلادى‌) الظاهر خليفه‌ى‌ خاندان‌ عبيديان‌ قسمت‌ هاى‌ آسيب‌ ديده‌ى‌ديوارهاى‌ مسجد را كه‌ در زمين‌ لرزه‌ى‌ همان‌ سال‌ تخريب‌ شده‌ بود بازسازى‌ كرد. هم‌ چنان‌ كه ‌گنبد كنونى‌ و درهاى‌ هفت‌گانه‌ شمالى‌ مسجد در آن‌ دوران‌ ساخته‌ شد.

در سال‌ 595 هجرى‌ (1198 ميلادى‌) سلاطين‌ سلسله‌ى‌ ايوبى‌ نيز اين‌ مسجد را باز پيرايى‌ كردند.

در سال‌ 686 هجرى‌ (1287 ميلادى‌) سيف‌ الدين‌ قلاوون‌ صالحى‌ دستور به‌ تعمير بخش‌ جنوبى‌ سقف‌ مسجد داد.

در سال‌ 728 هجرى‌ سلطان‌ ناصر فرمان‌  تجديد بناى‌ گنبد را داد و رونماى‌ مسجد را از مرمرساخت‌ و باروى‌ جنوبى‌ آن‌ را در نزديكى‌ محراب‌ داوود تعمير كرد و دو پنجره‌ى‌ موجود درسمت‌ راست‌ محراب‌ را ساخت.

در سال‌ 778 هجرى‌ (1376 ميلادى‌) سلطان‌ شعبان‌ و سلطان‌ حسن‌ فرزندان‌ سلطان‌ ناصر محمد بن‌ قلاوون‌ امر به‌ تعويض‌ درهاى‌ چوبى‌ مسجد دادند.

در سال‌ 884 هجرى‌ سلطان‌ اشرف‌ قايتباى‌ دستور داد تا سرب‌ به‌ كار رفته‌ در رونماى‌ مسجد تعويض‌ شود.

در سال‌ هاى‌ 969 و 1233 و 1291 سلاطين‌ عثمانى‌ سليمان‌ قانونى‌، عبد المجيد اول‌ و عبد العزيز اول‌ و دوم‌ تعويض‌ها و تعميرات‌ متعددى‌ را در مسجد انجام‌ دادند.

در خلال‌ سال‌هاى‌ 1340 تا 1346 هجرى‌ رئيس‌ مجلس‌ اعلاى‌ اسلامى‌ حاج‌ محمد امين‌ حسينى ‌مفتى‌ فلسطين‌ معمار ترك‌ كمال‌ الدين‌ بيك‌ را مكلف‌ به‌ انجام‌ ترميمات‌ و تعميراتى‌ چند در مسجد نمود.

در سال‌ 1363 هجرى‌ در دوران‌ ملك‌ فاروق‌ اول‌، حكومت‌ مصر اقدام‌ به‌ تجديد بناى‌ سقف‌ چوبين‌ قسمت‌ ميانى‌ مسجد نمود.

 

ديگر بناهاى‌ اين‌ مجموعه‌:

باروى‌ حرم‌ شريف‌، مسجد قبه‌ الصخره‌، مسجد الاقصى‌ و ساختمان‌ها و تأسيسات‌ ديگرى‌ را دربر مى‌گيرد كه‌ تا خودبارو امتداد يافته‌اند. مساحت‌ حرم‌ شريف‌ در حدود 260650 متر مربع‌ است‌. درقسمت‌ داخلى‌ اين‌ بارو رواق‌هايى‌ در امتداد دو ضلع‌ شمالى‌ و سمت‌ جنوب‌ غربى‌ از ضلع‌ جنوبى‌حرم‌ وجود داشت‌ كه‌ تا مسجد امتداد مى‌يافت‌. در حياط‌ ميان‌ مسجد الاقصى‌ و قبه‌ الصخره ‌فواره‌اى‌ وجود دارد كه‌ جهت‌ وضو از آن‌ استفاده‌ مى‌شود. مسجد الاقصى‌ بر 35 ستون‌ مرمرين‌ و49 پايه‌ى‌ مربع‌ شكل‌ هشت‌ ضلعى‌ استوار است‌. در بخش‌ بيرونى‌ بنا سه‌ استوانه‌ وجود دارند كه‌ بر فرازشان‌ چهار تاق‌ افراشته‌ شده‌ است‌ و در زير آن‌ ها پلكان‌ هاى‌ متعدد سنگى‌ وجود دارد. مسجد الاقصى‌ در روزگاران‌ كهن‌ داراى‌ سقفى‌ چوبين،‌ و پنجاه‌ در بود؛ كه‌ هر يك‌ از اين‌ درها به‌ نامى‌خاص‌ خوانده‌ مى‌شد ؛ از جمله‌: باب‌ داوود، باب‌ سليمان‌، باب‌ حطّه‌، باب‌ النبى‌ محمد (ص‌)، باب‌ التوبه‌، باب‌ الرحمه‌ و... اين‌ مسجد داراى‌ چهار گلدسته‌ى‌ بود. گلدستة‌ اول‌ در سمت‌ جنوب ‌غربى‌، گلدسته‌ى‌ دوم‌ برفراز باب السلاسل‌، گلدسته‌ى‌ سوم‌ در زاويه‌ى‌ شمال‌ غربى‌ مسجد و گلدسته‌ى ‌چهارم‌ ميان‌ دو در باب‌ القبله‌ و باب‌ حطّه‌ قرار داشت‌. نام‌ اين‌ چهار گلدسته‌: المضاربه‌، باب ‌السلسله‌، باب‌ الغوانيه‌ و باب‌ الاسباط‌ بود.